Միրզոյան, Արարատ Սամվելի

History

Աշխատությունը նվիրված է 1915–2004 թվականներին Միացյալ Նահանգներում Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման և դատապարտման գործընթացի պատմական, քաղաքական և իրավական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամերիկյան պետական և հասարակական շրջանակներում հարցի ձևավորման, տարբեր ժամանակաշրջաններում դրա նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխության և ճանաչման նախաձեռնությունների ընթացքի վերլուծությունն է։ Քննվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրանից հետո հայկական բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ ամերիկյան դիվանագիտական, մարդասիրական և հասարակական շրջանակներում ձևավորված տեղեկատվական դաշտը, ինչպես նաև այդ նյութերի հետագա նշանակությունը պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ԱՄՆ օրենսդիր մարմիններում քննարկված նախաձեռնություններին, բանաձևերին, հայտարարություններին և քաղաքական քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանների արտաքին քաղաքական և ներքաղաքական պայմանների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է նաև ամերիկահայ համայնքի և հայկական կազմակերպությունների գործունեությունը՝ պատմական հիշողության պահպանման, հանրային իրազեկման և պաշտոնական ճանաչման հարցը պետական կառույցների օրակարգում պահելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ դիտարկվում են ճանաչման գործընթացի շուրջ ձևավորված հակադիր դիրքորոշումները, դիվանագիտական նկատառումները և թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների ազդեցության վերաբերյալ քաղաքական ու պատմագիտական մեկնաբանությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «ճանաչում», «դատապարտում» և «ցեղասպանություն» հասկացությունների քաղաքական ու իրավական կիրառության տարբերակումը, քանի որ տարբեր փաստաթղթեր և պետական հայտարարություններ կարող էին ունենալ տարբեր կարգավիճակ, ձևակերպումներ և իրավաքաղաքական նշանակություն։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է հարցը մարդասիրական արձագանքի և պատմական վկայությունների դաշտից աստիճանաբար տեղափոխվել հիշողության քաղաքականության, մարդու իրավունքների և պետական ճանաչման վերաբերյալ քննարկումների ոլորտ։ Հետազոտության համար կարևոր աղբյուրային հիմք կարող են կազմել դիվանագիտական փաստաթղթերը, Կոնգրեսի նյութերը, պետական գործիչների հրապարակային հայտարարությունները, մամուլի հրապարակումները, հայկական կազմակերպությունների փաստաթղթերը և պատմագիտական ուսումնասիրությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է երկարատև և բազմաշերտ գործընթացի պատմությունը՝ բացահայտելով պատմական հիշողության, համայնքային գործունեության, օրենսդրական նախաձեռնությունների, դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների փոխազդեցությունը։