Մխիթարյան, Աբել

Մխիթարյան, Աբել

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Political Science

Հայոց ազգի քաղաքական վիճակը

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի քաղաքական դրության և ազգային կյանքի հիմնախնդիրների քննարկմանը՝ արտացոլելով տասնիններորդ դարի հայ հասարակական մտքի կարևոր հարցադրումներից մեկը՝ հայության քաղաքական վիճակի ըմբռնումն ու դրա բարելավման ուղիների որոնումը։ Վերնագիրը մատնանշում է ազգային կյանքի քաղաքական կողմերի քննությանն ուղղված բովանդակություն, որը հնարավորություն է տալիս հրատարակությունը դիտարկելու ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման համատեքստում։ Տասնիններորդ դարում հայ ժողովրդի քաղաքական կացությունը պայմանավորված էր տարբեր կայսրությունների տիրապետության ներքո ապրող հայ համայնքների դրությամբ, նրանց իրավական ու հասարակական հնարավորություններով, ինչպես նաև ազգային, կրթական և մշակութային կյանքի պահպանման խնդիրներով։ Այս պայմաններում հայ մտավորականության շրջանում կարևոր նշանակություն էին ձեռք բերում ազգային իրավունքների, հասարակական կազմակերպման, կրթության տարածման, համայնքային ինքնակառավարման և ժողովրդի ապագայի վերաբերյալ քննարկումները։ Նման թեմաներին նվիրված հրապարակումները նպաստում էին քաղաքական իրադրության մասին պատկերացումների ձևավորմանը, ազգային խնդիրների շուրջ մտքերի փոխանակությանը և հայ հասարակության պատմական փորձի իմաստավորմանը։ Աշխատության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու այն գաղափարական միջավայրին, որտեղ քննարկվում էին հայ ժողովրդի հավաքական շահերը, ազգային կյանքի կազմակերպման սկզբունքները և քաղաքական հանգամանքների ազդեցությունը հասարակության զարգացման վրա։ Այն կարևոր է նաև հայ քաղաքական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ նման հրատարակությունները վկայում են ազգային հարցերի շուրջ տպագիր խոսքի և հրապարակային քննարկումների նշանակության մասին։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, քաղաքական գաղափարների պատմությամբ, ազգային ինքնագիտակցության զարգացմամբ և տասնիններորդ դարի հայ հասարակական մտքով զբաղվող հետազոտողներին։ Այն օգտակար է նաև պատմաբանների, քաղաքագետների, բանասերների և մատենագետների համար՝ որպես հայերեն պատմական ու հասարակական գրականության ուսումնասիրության նյութ։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ հին տպագիր ժառանգության մեջ՝ նպաստելով հայ ժողովրդի քաղաքական պատմության վերաբերյալ գաղափարների, հարցադրումների և մտավոր ավանդույթների ուսումնասիրությանը։

Updated: 2026-10-25
Հայոց ազգի քաղաքական վիճակը

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book9 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book16 Read more