Մկրտչյան, Գոհար Մարատի

Biology

Գիտական աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի ժամանակ իմունային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունների, շրջանառու իմունային կոմպլեքսների ձևավորման և կոմպլեմենտի համակարգի ակտիվացման դասական ուղու առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հիվանդության իմունաբանական և ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, բորբոքային գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները, օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի փոխազդեցությունը և իմունային պատասխանին մասնակցող կենսաբանական գործոնների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շրջանառու իմունային կոմպլեքսների առաջացմանը, դրանց բաղադրությանը, օրգանիզմում շրջանառության առանձնահատկություններին և բորբոքային ռեակցիաների զարգացման հետ հնարավոր փոխկապակցվածությանը։ Քննության են առնվում հակածինների և հակամարմինների փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող իմունային կոմպլեքսների կենսաբանական նշանակությունը, դրանց հեռացման մեխանիզմները և իմունային համակարգի հավասարակշռության պահպանման գործընթացները։ Ուսումնասիրվում է կոմպլեմենտի համակարգի կառուցվածքային և գործառնական կազմակերպումը, դրա առանձին բաղադրիչների մասնակցությունը իմունային պատասխանին, ինչպես նաև դասական ուղու ակտիվացման հիմնական կենսաքիմիական և իմունաբանական մեխանիզմները։ Կարևորվում է կոմպլեմենտի համակարգի դերը բորբոքային ռեակցիաների կարգավորման, իմունային կոմպլեքսների հեռացման, բջջային պաշտպանական գործընթացների ակտիվացման և օրգանիզմի իմունաբանական հոմեոստազի պահպանման գործում։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են պարբերական հիվանդությանը բնորոշ կրկնվող բորբոքային նոպաների և դրանց միջև ընկած ժամանակահատվածների ընթացքում իմունաբանական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև հիվանդության կլինիկական ընթացքի և լաբորատոր տվյալների փոխհարաբերությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում շրջանառու իմունային կոմպլեքսների քանակական և որակական առանձնահատկությունների գնահատման, կոմպլեմենտի բաղադրիչների ակտիվության որոշման և բորբոքային գործընթացների արտահայտվածության հետ դրանց կապի ուսումնասիրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պարբերական հիվանդության ժառանգական բնույթին, բնածին իմունային համակարգի կարգավորման խանգարումներին և բորբոքային պատասխանի զարգացման մեջ գենետիկական ու կենսաքիմիական գործոնների նշանակությանը։ Քննարկվում են իմունային համակարգի տարբեր օղակների փոխազդեցությունները, բորբոքային միջնորդանյութերի մասնակցությունը հիվանդության ախտածագմանը և կոմպլեմենտի ակտիվացման հնարավոր նշանակությունը բորբոքային փոփոխությունների խորացման կամ կարգավորման գործընթացներում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իմունաբանական ցուցանիշների ախտորոշիչ և կանխատեսական արժեքի գնահատման հարցը, մասնավորապես՝ հիվանդության ակտիվության, նոպաների հաճախականության, բորբոքային գործընթացների արտահայտվածության և հնարավոր բարդությունների հետ դրանց առնչությունների ուսումնասիրությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պարբերական հիվանդության ժամանակ զարգացող ամիլոիդոզի խնդիրը, դրա ախտածագման առանձնահատկությունները և երկարատև բորբոքային գործընթացների հնարավոր ազդեցությունը տարբեր օրգանների ու համակարգերի գործառնական վիճակի վրա։ Դիտարկվում են նաև իմունաբանական հետազոտությունների լաբորատոր մեթոդների կիրառման հնարավորությունները, ստացված ցուցանիշների մեկնաբանման սկզբունքները և դրանց նշանակությունը հիվանդության կլինիկական ու կենսաբանական առանձնահատկությունների առավել ամբողջական գնահատման համար։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում է պարբերական հիվանդության վերաբերյալ ժամանակակից իմունաբանական պատկերացումների համադրումը կլինիկական դիտարկումների հետ, ինչը կարող է նպաստել հիվանդության զարգացման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է տեսական հիմք ծառայել բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ իմունային կոմպլեքսների և կոմպլեմենտի համակարգի փոխազդեցությունների հետագա ուսումնասիրության, լաբորատոր գնահատման մոտեցումների կատարելագործման և կլինիկական հետազոտությունների նոր ուղղությունների մշակման համար։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել իմունաբանների, ռևմատոլոգների, թերապևտների, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական կենսաքիմիկոսների, գենետիկների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։