Մովսիսյան, Աղվան Կարապետի

Մովսիսյան, Աղվան Կարապետի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Medicine

Տավարի նախաստամոքսների դիստոնիայի ախտածնությունը և նրա կարգավորիչ թերապիան

Գիտական աշխատությունը նվիրված է խոշոր եղջերավոր անասունների նախաստամոքսների շարժողական գործունեության խանգարումների ախտածնության, դրանց առաջացման պատճառների, զարգացման մեխանիզմների և կարգավորիչ բուժման գիտական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում տավարի մարսողական համակարգի անատոմիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, նախաստամոքսների՝ հատկապես կտրիչի, ցանցի և թերթավոր ստամոքսի գործունեության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց շարժողական և արտազատական գործառույթների նշանակությունը կենդանու բնականոն մարսողության ապահովման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախաստամոքսների մկանային տոնուսի և կծկողական ակտիվության խանգարումներին, դրանց զարգացմանը նպաստող սննդային, նյութափոխանակային, նյարդահումորալ և արտաքին միջավայրի գործոններին։ Ուսումնասիրվում են ոչ հավասարակշռված կերակրման, կերաբաժնի կտրուկ փոփոխությունների, անորակ կերերի օգտագործման, մարսողական համակարգի միկրոօրգանիզմների հավասարակշռության խախտման և օրգանիզմի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի ազդեցությունները նախաստամոքսների շարժողական գործունեության վրա։ Քննարկվում են դիստոնիայի զարգացման ընթացքում առաջացող ախտաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների դանդաղումը, կերային զանգվածի տեղաշարժման խանգարումները, խմորման գործընթացների փոփոխությունները և դրանց հետևանքով կենդանու ընդհանուր առողջական վիճակի ու մթերատվության վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նախաստամոքսների շարժողական գործունեության նյարդային և հումորալ կարգավորման մեխանիզմներին, վեգետատիվ նյարդային համակարգի մասնակցությանը, կենսաբանական ակտիվ նյութերի ազդեցությանը և մարսողական համակարգի առանձին օղակների միջև ֆունկցիոնալ փոխհարաբերություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիվանդության կլինիկական դրսևորումների ուսումնասիրությունը, նախաստամոքսների կծկումների հաճախականության և ուժգնության փոփոխությունների գնահատումը, ախտորոշիչ ցուցանիշների բացահայտումը և նմանատիպ ախտանշաններով ուղեկցվող այլ հիվանդություններից տարբերակման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են կարգավորիչ թերապիայի տեսական սկզբունքները, որոնք ուղղված են նախաստամոքսների բնականոն շարժողական ակտիվության վերականգնմանը, մարսողական գործընթացների կարգավորմանը և օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական հավասարակշռության պահպանմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բուժական միջամտությունների արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, դեղաբանական և ոչ դեղաբանական մոտեցումների հնարավոր կիրառությանը, կերակրման պայմանների բարելավման նշանակությանը և հիվանդության կրկնության կանխարգելման միջոցառումներին։ Քննության են առնվում նաև նախաստամոքսների գործունեության խանգարումների և կենդանիների նյութափոխանակության փոխկապակցվածությունը, մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի ազդեցությունը սննդանյութերի յուրացման վրա, ինչպես նաև հիվանդության հետևանքով առաջացող տնտեսական կորուստների նվազեցման հնարավորությունները։ Կարևորվում են անասնաբուժական հետազոտությունների, կլինիկական դիտարկումների և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների համադրումը՝ հիվանդության զարգացման օրինաչափությունները պարզաբանելու և բուժական մոտեցումների գիտական հիմնավորումն ապահովելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գյուղատնտեսական կենդանիների մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ հիվանդությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ախտորոշման և բուժման մեթոդների կատարելագործմանը, ինչպես նաև անասնաբուծական տնտեսություններում կենդանիների առողջության պահպանման և արտադրողականության բարձրացմանն ուղղված միջոցառումների արդյունավետության բարելավմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուժական թերապիայի և ֆիզիոլոգիայի մասնագետների, անասնաբույժ-հետազոտողների, անասնաբուծության ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և անասնաբուժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Updated: 2026-10-10
Տավարի նախաստամոքսների դիստոնիայի ախտածնությունը և նրա կարգավորիչ թերապիան

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1889 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more