Նուրիջանյան, Օլյա Յուրիկի

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ կամերային երաժշտության զարգացման կարևոր փուլերից մեկի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով 1970-ականների կեսերից մինչև դարավերջ ստեղծված լարային կվարտետների գեղարվեստական, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում է չորս լարային գործիքների համար ստեղծված ստեղծագործությունների տեղը տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական երաժշտական մշակույթում, դրանց կապը ազգային կոմպոզիտորական ավանդույթների և ժամանակակից երաժշտական մտածողության նոր միտումների հետ։ Քննվում են ժանրի պատմական զարգացման շարունակականությունը, դասական կվարտետային սկզբունքների վերաիմաստավորումը, ձևակառուցման առանձնահատկությունները, թեմատիկ նյութի մշակման եղանակները, հարմոնիկ և պոլիֆոնիկ մտածողությունը, ռիթմական կազմակերպումը, տեմբրային լուծումները և գործիքների փոխհարաբերության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային երաժշտական լեզվի դրսևորումներին՝ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության ինտոնացիոն տարրերի, մոդալ մտածողության, բնորոշ ռիթմական դարձվածքների և մեղեդիական կառուցվածքների ստեղծագործական վերափոխմանը։ Միաժամանակ դիտարկվում է հայ կոմպոզիտորների երկխոսությունը XX դարի համաշխարհային երաժշտության գեղագիտական ու տեխնիկական միտումների հետ, ինչի արդյունքում ավանդական ժանրային մոդելները կարող էին համադրվել նոր արտահայտչամիջոցների և անհատական հեղինակային ոճերի հետ։ Վերլուծության կարևոր ուղղություն է կվարտետի ներսում յուրաքանչյուր գործիքի դերակատարության փոփոխությունը՝ առաջին ջութակի գերիշխող գործառույթից մինչև բոլոր ձայների համեմատաբար հավասար և ինքնուրույն զարգացում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ցիկլային կառուցվածքի, առանձին մասերի դրամատուրգիական կապերի, հակադրության և թեմատիկ միասնականության խնդիրներին։ Ժանրի զարգացումը դիտարկվում է ժամանակաշրջանի ընդհանուր մշակութային միջավայրի համատեքստում՝ հաշվի առնելով կատարողական արվեստի, մասնագիտական երաժշտական կրթության և համերգային կյանքի նշանակությունը նոր ստեղծագործությունների տարածման գործում։ Կարևորվում է նաև ստեղծագործության և կատարման փոխհարաբերությունը, քանի որ լարային կվարտետի ժանրը պահանջում է տեխնիկական ճշգրտության հետ մեկտեղ բարձր մակարդակի անսամբլային փոխգործակցություն և միասնական գեղարվեստական մեկնաբանություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դարավերջի հայ կամերային երաժշտության ոճական բազմազանությունը, ազգային երաժշտական ավանդույթի շարունակականությունն ու նորացման գործընթացները և լարային կվարտետի նշանակությունը հայկական կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման մեջ։