Փանոսյան, Գոհար Սերգոյի

Փանոսյան, Գոհար Սերգոյի

menu_book View materials

Books by this author (2)

Online

Literature

Թինգշփիլի պրոբլեմատիկան

Թատերագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս ատենախոսությունը նվիրված է նացիստական Գերմանիայում ձևավորված թատերական առանձնահատուկ երևույթի՝ թինգշփիլի (Thingspiel) ուսումնասիրությանը՝ որպես նացիստական գաղափարախոսության քարոզչության և հասարակական գիտակցության վրա ազդեցություն գործելու միջոց։ Քննության են առնվում թինգշփիլի առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և նացիստական վարչակարգի մշակութային քաղաքականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թինգշփիլի՝ որպես երգչախմբային, զանգվածային և ազգային-պաշտամունքային թատրոնի առանձնահատկություններին, բեմադրական կառուցվածքին, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցներին և հանդիսատեսի ներգրավման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են թատերական ներկայացումների միջոցով զանգվածային ինքնության ձևավորման, հասարակության գաղափարական համախմբման և նացիստական «ազգային միաբանության» (Volksgemeinschaft) գաղափարի տարածման նպատակները։ Քննարկվում են թինգշփիլի գեղարվեստական և քարոզչական գործառույթների փոխհարաբերությունները, թատերական արվեստի քաղաքական գործիքավորման մեխանիզմները և զանգվածային ներկայացումների ազդեցության հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են թինգշփիլի կապերը գերմանական թատերական ավանդույթների, ծիսական ներկայացումների, քաղաքական խորհրդանշանների և ամբողջատիրական մշակույթի դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նացիստական գաղափարախոսության տարածման գործում թատրոնի օգտագործման պատմական փորձին, արվեստի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քարոզչական թատրոնի գեղագիտական ու գաղափարական հակասություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, գերմանական թատրոնի պատմության, մշակութաբանության, քաղաքական քարոզչության և ամբողջատիրական վարչակարգերի մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-08
Թինգշփիլի պրոբլեմատիկան

Free

Online

Literature

Թինգշփիլի հիմնախնդիրները

Գոհար Փանոսյանի ուսումնասիրությունը նվիրված է թինգշփիլին (Thingspiel)՝ նացիստական Գերմանիայում ձևավորված յուրահատուկ թատերական ուղղությանը, որն իր մեջ միավորում էր զանգվածային ներկայացման, երգչախմբային կատարման, ծիսական գործողության և քաղաքական քարոզչության տարրերը։ Աշխատության առանցքում թինգշփիլի պատմական ծագման, գաղափարական հիմքերի, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և հասարակական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությունն է։ Հեղինակը դիտարկում է այս թատերական երևույթի առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները՝ այն ներկայացնելով Գերմանիայում նացիոնալ-սոցիալիստական շարժման վերելքի և նոր հասարակական կարգի ձևավորման ձգտումների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թինգշփիլի՝ որպես քաղաքական իշխանության գաղափարախոսությունը տարածելու, զանգվածային գիտակցության վրա ներգործելու և հասարակության մեջ հավաքական ինքնության որոշակի պատկերացում ձևավորելու միջոցի կիրառությանը։ Ուսումնասիրության մեջ բացահայտվում են թինգշփիլային ներկայացումների կառուցվածքային և գեղարվեստական բնութագրերը, դրանցում երգչախմբերի, դերասանական խմբերի, խորհրդանշական գործողությունների, հանդիսավոր խոսքի և զանգվածային տեսարանների կիրառման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում նաև ներկայացումների տարածական կազմակերպման սկզբունքները, հանդիսատեսի ներգրավման եղանակները և բեմական գործողության՝ հասարակական ծիսակատարության բնույթ ստանալու գործընթացները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում թինգշփիլի գաղափարական բովանդակության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ նացիստական վարչակարգի կողմից առաջ քաշված ազգային միասնության՝ Volksgemeinschaft-ի գաղափարի գեղարվեստական արտահայտման և տարածման մեխանիզմների բացահայտումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող էր թատերական արվեստը վերածվել ոչ միայն գեղագիտական արտահայտման միջոցի, այլև քաղաքական ազդեցության, զանգվածային համախմբման և գաղափարական դաստիարակության գործիքի։ Միաժամանակ դիտարկվում են թինգշփիլի կապերը գերմանական թատերական ավանդույթների, ժողովրդական ծիսական ներկայացումների և ազգային մշակութային խորհրդանիշների հետ՝ բացահայտելով ավանդական մշակութային ձևերի վերաիմաստավորման ու քաղաքական նպատակներին ծառայեցնելու գործընթացները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստի և իշխանության փոխհարաբերությունների խնդիրը, քանի որ այս թատերական երևույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ստեղծագործական արտահայտության ազատության, պետական վերահսկողության և գաղափարախոսական պարտադրանքի միջև առաջացող հակասությունները։ Ներկայացվում են նաև թինգշփիլի գեղարվեստական և քարոզչական գործառույթների փոխկապակցվածությունը, զանգվածային թատրոնի ներգործության առանձնահատկությունները և ամբողջատիրական հասարակություններում մշակութային քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները։ Պատմամշակութային տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նացիստական Գերմանիայի մշակութային կյանքի, քաղաքական թատրոնի զարգացման և թատերական արվեստի գաղափարական գործիքավորման պատմությունը հասկանալու համար։ Այն արժեքավոր է նաև նրանով, որ հնարավորություն է տալիս թինգշփիլի օրինակի միջոցով ուսումնասիրելու արվեստի՝ հասարակական գործընթացների վրա ազդեցության սահմաններն ու հնարավորությունները, զանգվածային մշակույթի ձևավորման սկզբունքները և գեղարվեստական միջոցների օգտագործումը քաղաքական նպատակներով։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում թատերագիտությամբ, գերմանական թատրոնի պատմությամբ, եվրոպական մշակույթի պատմությամբ, մշակութաբանությամբ, քաղաքական գաղափարախոսությունների ուսումնասիրությամբ և ամբողջատիրական վարչակարգերի մշակութային քաղաքականությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր ընթերցանություն է բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ թատրոնի և քաղաքականության փոխհարաբերությունները, արվեստի հասարակական պատասխանատվությունը և մշակույթի դերը պատմական ու գաղափարական գործընթացներում։

Updated: 2026-11-19
Թինգշփիլի հիմնախնդիրները

Free

Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more