Books by this author (1)
Law
Դատարանը և քաղաքացիական դատավարությունը Արևելյան Հայաստանում XIX-XX դարերում (պատմաիրավական հետազոտություն և օրենսդրության իրավահամեմատական վերլուծություն)
Աշխատությունը նվիրված է XIX–XX դարերում Արևելյան Հայաստանի տարածքում դատական համակարգի և քաղաքացիական դատավարության ձևավորման ու զարգացման պատմաիրավական ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում գործող օրենսդրական համակարգերի համեմատական վերլուծությամբ։ Հետազոտության առանցքում դատարանների կազմակերպական կառուցվածքի, իրավասությունների, քաղաքացիական գործերի քննության ընթացակարգերի և դատավարության մասնակիցների իրավական կարգավիճակի պատմական փոփոխություններն են։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դատական ինստիտուտների զարգացումը դիտարկել քաղաքական և իրավական համակարգերի փոփոխությունների լայն համատեքստում՝ բացահայտելով իրավական շարունակականության և վերափոխման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել XIX դարում Արևելյան Հայաստանի վարչաիրավական կարգավիճակի փոփոխությունից հետո ձևավորված դատական կառույցները, Ռուսական կայսրության իրավական համակարգի ազդեցությունը և դատական բարեփոխումների նշանակությունը քաղաքացիական արդարադատության կազմակերպման համար։ Կարող են ուսումնասիրվել քաղաքացիական գործերի ենթակայության ու ընդդատության, հայց ներկայացնելու, ապացուցման, կողմերի դատավարական իրավունքների, դատական ակտերի ընդունման և դրանց վերանայման վերաբերյալ իրավական կարգավորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարբեր ժամանակաշրջանների օրենսդրական ակտերի համեմատությանը՝ պարզելու, թե ինչպես են փոխվել քաղաքացիական դատավարության սկզբունքները և դատարանի դերը մասնավոր իրավական վեճերի լուծման գործընթացում։ XX դարի քաղաքական և պետական վերափոխումների պայմաններում դատական համակարգը ենթարկվել է նոր ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների, ուստի կարևոր է ուսումնասիրել նախորդ իրավական ավանդույթների և նոր կարգավորումների հարաբերակցությունը։ Պատմաիրավական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն իրավական նորմերի ձևական փոփոխությունները, այլև դրանց կիրառման պատմական պայմանները, դատական հաստատությունների գործառույթների զարգացումը և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության ազդեցությունը քաղաքացիական դատավարության վրա։ Իրավահամեմատական վերլուծությունը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջանների դատավարական օրենսդրության կառուցվածքային և սկզբունքային ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ նպաստելով ժամանակակից քաղաքացիական դատավարության առանձին ինստիտուտների պատմական ակունքների ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետության և իրավունքի պատմության, քաղաքացիական դատավարության և համեմատական իրավագիտության մեթոդները՝ ներկայացնելով Արևելյան Հայաստանում քաղաքացիական արդարադատության ինստիտուցիոնալ ու օրենսդրական զարգացման պատմական ընթացքը։
Updated: 2026-09-28