Պողոսյան, Ռուզաննա Վոլոդյայի

Պողոսյան, Ռուզաննա Վոլոդյայի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Խիկարի զրույցը հայ մատենագրության մեջ՝ հինարևելյան գրականության համատեքստում

Աշխատությունը նվիրված է Խիկարի մասին պատմությունների և խրատական զրույցների ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ հինարևելյան գրական ավանդույթների, մշակութային փոխազդեցությունների և գրական ժառանգության փոխանցման պատմության համատեքստում։ Քննարկվում են հինարևելյան իմաստասիրական և խրատական գրականության ձևավորման առանձնահատկությունները, իմաստուն խորհրդատուի կերպարի նշանակությունը և բարոյախրատական գաղափարների արտահայտման գեղարվեստական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Խիկարի կերպարի ծագմանը, ասորական և մերձավորարևելյան գրական ավանդույթներում նրա մասին պատմությունների տարածմանը, ինչպես նաև դրանց հայերեն տարբերակների ձևավորման և պահպանման հարցերին։ Ուսումնասիրվում են հայկական ձեռագրական աղբյուրները, պատմության տարբեր խմբագրությունները, թարգմանական առանձնահատկությունները և տեքստային տարբերությունների հնարավոր պատճառները։ Դիտարկվում են իմաստության, արդարության, հավատարմության, մարդկային հարաբերությունների, բարոյական պատասխանատվության և խոհեմության վերաբերյալ գաղափարները, որոնք արտահայտվում են պատմողական դրվագների, առակների և խրատների միջոցով։ Կարևորվում են հայ մատենագրության և հինարևելյան գրականության միջև առկա թեմատիկ, կառուցվածքային ու գաղափարական ընդհանրությունները, ինչպես նաև հայկական գրական միջավայրում օտարալեզու ստեղծագործությունների յուրացման և վերամշակման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել հայկական, ասորական և այլ լեզուներով պահպանված տարբերակները՝ բացահայտելու պատմության փոխանցման ուղիները, կերպարային համակարգի փոփոխությունները և բարոյախրատական բովանդակության զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում միջնադարյան հայկական գրականության մեջ իմաստասիրական զրույցների, առակների և խրատական պատմությունների տարածմանը, դրանց կրթադաստիարակչական նշանակությանը և ընթերցողական ընկալման առանձնահատկություններին։ Առանձնացվում են բանավոր ու գրավոր ավանդույթների փոխհարաբերության, գրական փոխառությունների, տեքստերի խմբագրման և մշակութային միջնորդության հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում են նաև պատմության լեզվաոճական առանձնահատկությունները, պատկերավոր արտահայտությունները, խորհրդանշական դրվագները և դրանց կապը հինարևելյան իմաստության գրականության ավանդույթների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ թարգմանական մատենագրության, միջնադարյան գրական կապերի և հինարևելյան գրական ժառանգության ուսումնասիրության խորացմանը։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի հայկական և մերձավորարևելյան մշակույթների փոխազդեցության, գրական տեքստերի պատմական փոխանցման և համեմատական գրականագիտության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Այն օգտակար է հայագետների, գրականագետների, արևելագետների, բանասերների, ձեռագրագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Updated: 2026-10-16
Խիկարի զրույցը հայ մատենագրության մեջ՝ հինարևելյան գրականության համատեքստում

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book9 Read more