Պոպով, Կարապետ

Pedagogy

Հայերեն ուսումնական և մանկավարժական գրականության այս աշխատությունը նվիրված է վարժության՝ որպես գիտելիքների յուրացման, մտավոր կարողությունների զարգացման և ուսումնական հմտությունների ձևավորման կարևոր միջոցի ներկայացմանը։ «Նախադուռն» հասկացությունը տվյալ համատեքստում արտահայտում է ներածական կամ նախապատրաստական նյութի գաղափարը՝ ընթերցողին աստիճանաբար ծանոթացնելով ուսումնառության հիմնական սկզբունքներին և հետագա գիտելիքների ձեռքբերման համար անհրաժեշտ նախնական դրույթներին։ Աշխատության ընդհանուր ուղղվածությունը կապված է կրթական գործընթացի կազմակերպման, սովորողի մտավոր պատրաստության, գիտելիքի աստիճանական յուրացման և գործնական վարժությունների միջոցով ուսուցման արդյունավետության բարձրացման հետ։ Վարժությունը մանկավարժության մեջ կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տեսական գիտելիքները վերածելու կիրառական կարողությունների, ամրապնդելու հիշողությունը, զարգացնելու դատողությունը և ձևավորելու ինքնուրույն աշխատելու հմտություն։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է ուսումնական գործընթացի այն սկզբունքները, որոնց համաձայն գիտելիքի ձեռքբերումը պետք է ուղեկցվի հետևողական աշխատանքով, կրկնությամբ, մտավոր ջանքով և գործնական կիրառությամբ։ Գրքի կրթական նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ 19-րդ դարում հայ ազգային կրթական միջավայրում մեծ ուշադրություն էր դարձվում ուսուցման մեթոդների կատարելագործմանը, դասավանդման համակարգված կազմակերպմանը և հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում կրթությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես անհատի գիտելիքների ընդլայնման միջոց, այլև որպես ազգային մտավոր և մշակութային առաջընթացի կարևոր նախապայման։ Ուսումնական ձեռնարկների հրատարակությունը նպաստում էր դպրոցական կրթության զարգացմանը, ուսուցիչների աշխատանքի կազմակերպմանը և սովորողների գիտելիքների մակարդակի բարձրացմանը։ Աշխատության վերնագրից բխող ներածական բնույթը կարևոր է հատկապես ուսումնառության նախնական փուլում, երբ անհրաժեշտ է ձևավորել գիտելիքի յուրացման համար համապատասխան մտավոր հիմք, սովորելու կարգապահություն և հետևողական աշխատանքի կարողություն։ Գրական-մանկավարժական առումով նման ձեռնարկներին բնորոշ են պարզաբանող և ուսուցողական շարադրանքը, գիտելիքի աստիճանական մատուցման սկզբունքը և գործնական կիրառության կարևորումը։ Դրանց հիմնական նպատակն է ուսումնական նյութը դարձնել հասկանալի, մատչելի և արդյունավետ՝ սովորողին ուղղորդելով ինքնուրույն մտածելու և ձեռք բերած գիտելիքները կիրառելու ճանապարհով։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի տպարանում աշխատության հրատարակությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայ կրթական պատմության համատեքստում։ Լազարյան ճեմարանը 19-րդ դարում հայագիտության, կրթության և մտավոր կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որի գործունեությունը նպաստել է հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծմանը, գիտելիքի տարածմանը և կրթված հայ մտավորականության ձևավորմանը։ Ճեմարանի հրատարակչական նախաձեռնությունները կարևոր դեր են ունեցել ինչպես դպրոցական կրթության կազմակերպման, այնպես էլ հայերեն գիտական ու մանկավարժական լեզվի զարգացման գործում։ Այս աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժական մտքի պատմության, 19-րդ դարի ուսումնական գրականության, Լազարյան ճեմարանի կրթական գործունեության և հայ դպրոցական մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, կրթության պատմաբաններին, հայագետներին, բանասերներին և հայ ազգային կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին՝ որպես հայ ուսումնական գրականության պատմական արժեքավոր նմուշ։