Ռութվեն, Մելիս

Ռութվեն, Մելիս

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Religion

Իսլամն աշխարհում

Աշխատությունը նվիրված է իսլամի՝ որպես համաշխարհային կրոնական, հոգևոր, մշակութային և քաղաքակրթական համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա առաջացման պատմությունը, հիմնական դավանաբանական դրույթները, տարածման աշխարհագրությունը, պատմական զարգացումը և ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների ու հասարակությունների կյանքի վրա։ Գրքում իսլամը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական ուսմունք, այլև որպես բազմաշերտ քաղաքակրթական երևույթ, որը դարերի ընթացքում էական դեր է ունեցել Մերձավոր Արևելքի, Հյուսիսային Աֆրիկայի, Կենտրոնական և Հարավային Ասիայի, ինչպես նաև աշխարհի բազմաթիվ այլ տարածաշրջանների քաղաքական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային պատմության ձևավորման գործում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է իսլամի ծագման պատմական միջավայրը, Մուհամմադ մարգարեի գործունեությունը, Ղուրանի՝ որպես իսլամի սուրբ գրքի նշանակությունը, կրոնի հիմնարար սկզբունքները և մահմեդական համայնքի ձևավորման ու զարգացման գործընթացները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում իսլամի հինգ հիմնասյուներին՝ հավատքի վկայությանը, աղոթքին, պարտադիր ողորմությանը, Ռամադանի պահքին և ուխտագնացությանը դեպի Մեքքա, որոնք կազմում են մահմեդական կրոնական կյանքի հիմնական գործնական հիմքը։ Ներկայացվում են նաև իսլամական աստվածաբանության, իրավագիտության և կրոնական մտածողության ձևավորման առանձնահատկությունները, շարիաթի նշանակությունը, ինչպես նաև սուննի և շիա ուղղությունների առաջացման պատմական ու գաղափարական հանգամանքները։ Այս ուղղությունների ձևավորումն ու հետագա զարգացումը կարևոր նշանակություն են ունեցել մահմեդական աշխարհի ներքին կառուցվածքի, կրոնական հեղինակության ընկալման և քաղաքական պատմության վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է իսլամի աշխարհագրական տարածման և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ նրա փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Իսլամի տարածումը հանգեցրել է ընդարձակ քաղաքակրթական տարածքի ձևավորմանը, որտեղ զարգացել են գիտությունը, փիլիսոփայությունը, բժշկությունը, մաթեմատիկան, աստղագիտությունը, ճարտարապետությունը, գրականությունը և արվեստը։ Մահմեդական քաղաքակրթության պատմական ժառանգությունը ներկայացնում է տարբեր մշակույթների փոխազդեցության և գիտելիքի փոխանցման նշանակալի օրինակ՝ ընդգծելով իսլամական աշխարհի ներդրումը համաշխարհային մշակույթի ու գիտության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում իսլամի հարաբերությունը հասարակական և պետական կառույցների հետ, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում կրոնը կարևոր դեր է ունեցել իշխանության լեգիտիմացման, իրավական համակարգերի ձևավորման, հասարակական նորմերի հաստատման և համայնքային կյանքի կազմակերպման գործում։ Իսլամական աշխարհի պատմությունը ներկայացվում է նաև տարածաշրջանային բազմազանության տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով արաբական, պարսկական, թուրքական, աֆրիկյան և ասիական ժողովուրդների պատմական փորձը, ազգային ավանդույթները և կրոնական ինքնության առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև ժամանակակից աշխարհում իսլամի ունեցած նշանակությամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու մահմեդական աշխարհի ժողովրդագրական, քաղաքական, հասարակական և մշակութային դերը, կրոնական ավանդույթների շարունակականությունը, արդիականացման գործընթացները և գլոբալ փոփոխությունների պայմաններում իսլամական հասարակությունների առջև ծառացած խնդիրները։ Այս համատեքստում իսլամը ներկայացվում է որպես ներքին բազմազանություն ունեցող համաշխարհային կրոն, որի տարբեր համայնքներն ու ուղղությունները կարող են էապես տարբերվել իրենց պատմական փորձով, մշակութային առանձնահատկություններով և հասարակական կազմակերպման ձևերով։ Գրքի գիտական և ճանաչողական արժեքը կայանում է կրոնի պատմական արմատների, գաղափարական հիմքերի և ժամանակակից դրսևորումների փոխկապակցված ուսումնասիրության մեջ, ինչը հնարավորություն է տալիս խուսափելու իսլամի վերաբերյալ միակողմանի պատկերացումներից և ավելի ամբողջականորեն ըմբռնելու նրա տեղը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի արևելագիտության և իսլամագիտության շրջանակում, քանի որ նպաստում է մահմեդական ժողովուրդների պատմության, կրոնական մտածողության, մշակութային ժառանգության և ժամանակակից հասարակական գործընթացների ճանաչմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, կրոնագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ուսանողների և ընդհանրապես համաշխարհային կրոններով ու քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ձևավորելով իսլամի պատմական զարգացման, աշխարհագրական տարածման և համաշխարհային նշանակության վերաբերյալ համակարգված պատկերացում։

Updated: 2026-11-17
Իսլամն աշխարհում

Free

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more