Книги автора (1)

Онлайн

Религия

Իսլամն աշխարհում

Աշխատությունը նվիրված է իսլամի՝ որպես համաշխարհային կրոնական, հոգևոր, մշակութային և քաղաքակրթական համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա առաջացման պատմությունը, հիմնական դավանաբանական դրույթները, տարածման աշխարհագրությունը, պատմական զարգացումը և ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների ու հասարակությունների կյանքի վրա։ Գրքում իսլամը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական ուսմունք, այլև որպես բազմաշերտ քաղաքակրթական երևույթ, որը դարերի ընթացքում էական դեր է ունեցել Մերձավոր Արևելքի, Հյուսիսային Աֆրիկայի, Կենտրոնական և Հարավային Ասիայի, ինչպես նաև աշխարհի բազմաթիվ այլ տարածաշրջանների քաղաքական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային պատմության ձևավորման գործում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է իսլամի ծագման պատմական միջավայրը, Մուհամմադ մարգարեի գործունեությունը, Ղուրանի՝ որպես իսլամի սուրբ գրքի նշանակությունը, կրոնի հիմնարար սկզբունքները և մահմեդական համայնքի ձևավորման ու զարգացման գործընթացները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում իսլամի հինգ հիմնասյուներին՝ հավատքի վկայությանը, աղոթքին, պարտադիր ողորմությանը, Ռամադանի պահքին և ուխտագնացությանը դեպի Մեքքա, որոնք կազմում են մահմեդական կրոնական կյանքի հիմնական գործնական հիմքը։ Ներկայացվում են նաև իսլամական աստվածաբանության, իրավագիտության և կրոնական մտածողության ձևավորման առանձնահատկությունները, շարիաթի նշանակությունը, ինչպես նաև սուննի և շիա ուղղությունների առաջացման պատմական ու գաղափարական հանգամանքները։ Այս ուղղությունների ձևավորումն ու հետագա զարգացումը կարևոր նշանակություն են ունեցել մահմեդական աշխարհի ներքին կառուցվածքի, կրոնական հեղինակության ընկալման և քաղաքական պատմության վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է իսլամի աշխարհագրական տարածման և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ նրա փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Իսլամի տարածումը հանգեցրել է ընդարձակ քաղաքակրթական տարածքի ձևավորմանը, որտեղ զարգացել են գիտությունը, փիլիսոփայությունը, բժշկությունը, մաթեմատիկան, աստղագիտությունը, ճարտարապետությունը, գրականությունը և արվեստը։ Մահմեդական քաղաքակրթության պատմական ժառանգությունը ներկայացնում է տարբեր մշակույթների փոխազդեցության և գիտելիքի փոխանցման նշանակալի օրինակ՝ ընդգծելով իսլամական աշխարհի ներդրումը համաշխարհային մշակույթի ու գիտության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում իսլամի հարաբերությունը հասարակական և պետական կառույցների հետ, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում կրոնը կարևոր դեր է ունեցել իշխանության լեգիտիմացման, իրավական համակարգերի ձևավորման, հասարակական նորմերի հաստատման և համայնքային կյանքի կազմակերպման գործում։ Իսլամական աշխարհի պատմությունը ներկայացվում է նաև տարածաշրջանային բազմազանության տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով արաբական, պարսկական, թուրքական, աֆրիկյան և ասիական ժողովուրդների պատմական փորձը, ազգային ավանդույթները և կրոնական ինքնության առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև ժամանակակից աշխարհում իսլամի ունեցած նշանակությամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու մահմեդական աշխարհի ժողովրդագրական, քաղաքական, հասարակական և մշակութային դերը, կրոնական ավանդույթների շարունակականությունը, արդիականացման գործընթացները և գլոբալ փոփոխությունների պայմաններում իսլամական հասարակությունների առջև ծառացած խնդիրները։ Այս համատեքստում իսլամը ներկայացվում է որպես ներքին բազմազանություն ունեցող համաշխարհային կրոն, որի տարբեր համայնքներն ու ուղղությունները կարող են էապես տարբերվել իրենց պատմական փորձով, մշակութային առանձնահատկություններով և հասարակական կազմակերպման ձևերով։ Գրքի գիտական և ճանաչողական արժեքը կայանում է կրոնի պատմական արմատների, գաղափարական հիմքերի և ժամանակակից դրսևորումների փոխկապակցված ուսումնասիրության մեջ, ինչը հնարավորություն է տալիս խուսափելու իսլամի վերաբերյալ միակողմանի պատկերացումներից և ավելի ամբողջականորեն ըմբռնելու նրա տեղը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի արևելագիտության և իսլամագիտության շրջանակում, քանի որ նպաստում է մահմեդական ժողովուրդների պատմության, կրոնական մտածողության, մշակութային ժառանգության և ժամանակակից հասարակական գործընթացների ճանաչմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, կրոնագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ուսանողների և ընդհանրապես համաշխարհային կրոններով ու քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ձևավորելով իսլամի պատմական զարգացման, աշխարհագրական տարածման և համաշխարհային նշանակության վերաբերյալ համակարգված պատկերացում։

Обновлено. 2026-11-17
Իսլամն աշխարհում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее