Սաֆարյան, Արմինե Արթուրի

Geography

Աշխատությունը նվիրված է հանքարդյունաբերական գործունեության ընթացքում առաջացող հոսքաջրերի կազմի, բնապահպանական ազդեցության և դրանց մաքրման արդյունավետության բարձրացման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հանքավայրերի շահագործման, հանքաքարի արդյունահանման և վերամշակման տարբեր փուլերում ձևավորվող ջրային հոսքերի ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների գնահատումն է։ Ուսումնասիրվում են ջրի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ հանքային մասնիկների, լուծված աղերի, մետաղական միացությունների, կախված նյութերի և արդյունաբերական գործընթացներից առաջացող այլ աղտոտիչների առկայությունը, ինչպես նաև դրանց տարածման հնարավոր ազդեցությունը մակերևութային և ստորերկրյա ջրային համակարգերի վրա։ Կարևորվում է հոսքաջրերի բնութագրերի պարբերական վերահսկումը, քանի որ դրանց բաղադրությունը կարող է փոփոխվել՝ կախված հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքից, արդյունահանվող հումքի հատկություններից, կիրառվող տեխնոլոգիական գործընթացներից և ջրային ռեժիմից։ Մաքրման գործընթացի ուսումնասիրությունը հիմնվում է տարբեր ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիկաքիմիական մոտեցումների համադրման վրա՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել աղտոտիչների պարունակությունը և բարձրացնել ջրի հետագա կառավարման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մաքրման համակարգի առանձին փուլերի փոխկապակցվածության գնահատումը, քանի որ տարբեր բնույթի աղտոտիչները կարող են պահանջել տարբեր սկզբունքների վրա հիմնված մշակման մեթոդներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել նստեցման, զտման, սորբցիոն, թաղանթային և այլ մաքրման տեխնոլոգիական մոտեցումների հնարավորությունները՝ դրանց ընտրությունը կապելով հոսքաջրի բաղադրության, մաքրման պահանջվող աստիճանի, առաջացող մնացորդների կառավարման և տնտեսական նպատակահարմարության հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև մաքրված ջրի հնարավոր կրկնակի օգտագործման ուսումնասիրությունը, որը կարող է նպաստել արտադրական գործընթացներում թարմ ջրի պահանջարկի նվազեցմանը և ջրային ռեսուրսների առավել արդյունավետ կառավարմանը։ Միաժամանակ ուշադրություն է հատկացվում մաքրման արդյունքում առաջացող նստվածքների և այլ երկրորդային թափոնների անվտանգ կառավարման խնդրին, որպեսզի աղտոտումը պարզապես ջրային միջավայրից չտեղափոխվի շրջակա միջավայրի մեկ այլ բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բնապահպանական ճարտարագիտության, հիդրոքիմիայի, հանքարդյունաբերության և ջրերի մաքրման տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ ուղղված հանքարդյունաբերական հոսքաջրերի ազդեցության նվազեցմանը, ջրային ռեսուրսների պահպանությանը և արտադրական ջրօգտագործման ավելի կայուն համակարգերի ձևավորմանը։