Սիլվանյան, Գայանե Հրաչի

Սիլվանյան, Գայանե Հրաչի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Medicine

Клинико-эпидемиологическая характеристика мозгового инсульта в Армении

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ուղեղային ինսուլտի կլինիկական և համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հիվանդության տարածվածության, առաջացման պայմանների, կլինիկական ընթացքի և ելքերի հիմնական օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ուղեղային արյան շրջանառության սուր խանգարումների տարբեր ձևերը, հիվանդների կլինիկական բնութագրերը, տարիքային և սեռային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հիվանդության զարգացման հետ կապված հիմնական ռիսկային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զարկերակային գերճնշման, սրտանոթային հիվանդությունների, նյութափոխանակային խանգարումների և կենսակերպի հետ կապված գործոնների նշանակությանը՝ որպես ուղեղային անոթային ախտահարումների առաջացման հավանականությունը մեծացնող հանգամանքների։ Վերլուծվում են հիվանդության կլինիկական դրսևորումները, նյարդաբանական խանգարումների բնույթը և ծանրության աստիճանը, ախտորոշման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հիվանդների վիճակի փոփոխությունները բուժման և հետագա վերականգնման ընթացքում։ Համաճարակաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են հիվանդացության կառուցվածքը, տարբեր բնակչական խմբերում դեպքերի բաշխման առանձնահատկությունները և ուղեղային ինսուլտի բժշկասոցիալական նշանակությունը Հայաստանի պայմաններում։ Կարևորվում է հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ժամանակին բժշկական օգնության կազմակերպման և ռիսկային խմբերի նկատմամբ կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հիվանդության հետևանքով առաջացող շարժողական, խոսքային, ճանաչողական և այլ ֆունկցիոնալ սահմանափակումներին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ հիվանդների առօրյա գործունեության և կյանքի որակի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կլինիկական տվյալների և համաճարակաբանական ցուցանիշների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական գնահատել խնդրի տարածվածությունն ու առանձնահատկությունները և որոշել կանխարգելման ու բժշկական օգնության կազմակերպման առաջնահերթ ուղղությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել ռիսկի գործոնների առավել արդյունավետ վերահսկմանը, հիվանդության կանխարգելման ծրագրերի կատարելագործմանը, բուժօգնության կազմակերպման բարելավմանը և վերականգնողական միջոցառումների պլանավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նյարդաբանության, համաճարակաբանության, հանրային առողջության և սրտանոթային ու ուղեղանոթային հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Updated: 2026-09-23
Клинико-эпидемиологическая характеристика мозгового инсульта в Армении

Free

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more