Стебницкий, И.И.

Стебницкий, И.И.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Other Subjects

Русско-турецкая граница в Малой Азии по Берлинскому трактату 1878 года

Աշխատությունը նվիրված է 1877–1878 թվականների ռուս-օսմանյան պատերազմի ավարտից հետո Փոքր Ասիայում ձևավորված ռուս-օսմանյան սահմանագծի պատմական, դիվանագիտական և աշխարհագրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում 1878 թվականի Բեռլինի միջազգային պայմանավորվածությունների արդյունքում սահմանային փոփոխությունների իրավաքաղաքական հիմքերն են, տարածքային վերաձևումները և դրանց իրականացման գործընթացը։ Քննության են առնվում պատերազմի հետևանքով ստեղծված նոր քաղաքական իրադրությունը, եվրոպական տերությունների դիվանագիտական ներգրավվածությունը և այն բանակցային գործընթացները, որոնց արդյունքում վերանայվեցին նախորդ պայմանավորվածությունների որոշ դրույթներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Անդրկովկասին ու Օսմանյան կայսրության հյուսիսարևելյան շրջաններին առնչվող տարածքային հարցերին, սահմանագծի որոշման սկզբունքներին և սահմանային տարածքների աշխարհագրական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են միջազգային պայմանագրային դրույթների և դրանց գործնական իրականացման փոխհարաբերությունները՝ դիտարկելով սահմանազատման, տեղագրական ճշգրտումների և վարչական պատկանելության որոշման հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է Կարսի, Արդահանի և հարակից տարածքների քաղաքական ու ռազմավարական նշանակությունը, ինչպես նաև նոր սահմանների ազդեցությունը տարածաշրջանի հաղորդակցությունների, բնակավայրերի և վարչատարածքային համակարգի վրա։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքում կարող են ներառվել դիվանագիտական փաստաթղթեր, պայմանագրային տեքստեր, քարտեզագրական նյութեր, սահմանային հանձնաժողովների փաստաթղթեր և ժամանակակիցների վկայություններ, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու սահմանագծման գործընթացի տարբեր փուլերը։ Առանձին նշանակություն ունի քարտեզագրական նյութի ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքական որոշումները գործնականում պետք է համապատասխանեցվեին լեռնային ռելիեֆին, գետերին, ճանապարհներին և բնակավայրերի իրական տեղադրությանը։ Սահմանային փոփոխությունները դիտարկվում են նաև տարածաշրջանի բնակչության սոցիալ-տնտեսական կյանքի և տեղաշարժերի ավելի լայն պատմական համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու XIX դարի վերջին ռուս-օսմանյան հարաբերությունների տարածքային բաղադրիչը և հասկանալու, թե միջազգային դիվանագիտական համաձայնությունները ինչպես են արտահայտվել Փոքր Ասիայի ու Հարավային Կովկասի սահմանային աշխարհագրության վերափոխման մեջ։

Updated: 2026-09-25
Русско-турецкая граница в Малой Азии по Берлинскому трактату 1878 года

Free

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book3 Read more