Ստեփանյան, Էմմա Տաճատի

Ստեփանյան, Էմմա Տաճատի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հունահայ պարբերական մամուլը (1920-1930 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1920-1930 թվականներին Հունաստանում ձևավորված և զարգացած հայկական պարբերական մամուլի պատմության, գաղափարական ուղղությունների, թեմատիկ բովանդակության և համայնքային կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն թերթերն ու հանդեսներն են, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում ծառայել են հունահայ համայնքի հասարակական, քաղաքական, մշակութային և կրթական կյանքի արտահայտման ու կազմակերպման կարևոր միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմից և Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանություններից հետո Հունաստանում հաստատված հայկական գաղթական համայնքների սոցիալական ու մշակութային միջավայրին, որի պայմաններում մամուլը ձեռք էր բերել տեղեկատվական գործառույթից ավելի լայն նշանակություն։ Քննվում են պարբերականների հիմնադրման պայմանները, խմբագրական քաղաքականությունը, հրատարակման պարբերականությունը, հեղինակային շրջանակները, ընթերցողական միջավայրը և տարածման հնարավորությունները։ Բովանդակային վերլուծության միջոցով կարող են առանձնացվել համայնքային կազմակերպման, գաղթականների սոցիալական խնդիրների, կրթության, ազգային մշակույթի, գրականության, երիտասարդության, բարեգործական գործունեության և միջազգային իրադարձությունների վերաբերյալ հրապարակումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև մամուլի լեզվին և հրապարակախոսական ոճին՝ ուսումնասիրելով արևմտահայերենի գործածությունը, ժամանակաշրջանի բառապաշարը և հասարակական-քաղաքական հասկացությունների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Պարբերական մամուլը դիտարկվում է որպես համայնքային ինքնության պահպանման և տարբեր բնակավայրերում հաստատված հայության միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդման միջոց։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է տարբեր հասարակական ու քաղաքական շրջանակների գաղափարական ներկայությունը մամուլում՝ ներկայացնելով դրանց տեսակետները որպես ժամանակաշրջանի համայնքային բազմակարծության արտահայտություններ։ Պարբերականների էջերը կարևոր սկզբնաղբյուր են նաև Հունաստանի հայկական դպրոցների, մշակութային միությունների, եկեղեցական հաստատությունների, բարեգործական կազմակերպությունների և հասարակական նախաձեռնությունների գործունեությունը վերականգնելու համար։ Հետազոտության աղբյուրագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ մամուլը պահպանել է բազմաթիվ տեղեկություններ առօրյա համայնքային կյանքի և ժամանակակիցների ընկալումների մասին, որոնք այլ փաստաթղթերում կարող են սահմանափակ ներկայացված լինել։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու միջպատերազմյան շրջանի հունահայ մամուլի զարգացման, դրա հասարակական ու մշակութային գործառույթների և հայկական սփյուռքի պատմության մեջ ունեցած նշանակության մասին։

Updated: 2026-09-24
Հունահայ պարբերական մամուլը (1920-1930 թթ.)

Free

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book4 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book19 Read more