Ստեփանյանց, Ստեփան Միհրանի

Ստեփանյանց, Ստեփան Միհրանի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գործունեությունը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին (1914-1918 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գործունեության ուսումնասիրությանը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին՝ 1914-1918 թվականներին, երբ հայ ժողովուրդը հայտնվել էր պատերազմի, զանգվածային տեղահանությունների, կոտորածների և սոցիալական ծանր ճգնաժամի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում Մայր Աթոռի գործունեությունն է որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև ազգային, հասարակական և բարեգործական կարևոր հաստատության, որն այդ տարիներին նշանակալի դեր է ունեցել հայ բնակչությանն աջակցելու և ազգային կյանքի կազմակերպման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պատերազմի բռնկումից հետո ստեղծված քաղաքական և հասարակական իրավիճակը, Կովկասում և Օսմանյան կայսրության տարածքներում տեղի ունեցող իրադարձությունների ազդեցությունը հայ համայնքների և հոգևոր կառույցների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, Մայր Աթոռի հոգևորականության և հարակից կառույցների գործունեությանը՝ գաղթականների, որբերի, վիրավորների և պատերազմի հետևանքով տուժած բնակչության օգնության կազմակերպման ուղղությամբ։ Քննարկվում են նյութական և մարդասիրական օգնության հավաքագրման, բաշխման, ապաստարանների և խնամքի կազմակերպման, ինչպես նաև ազգային ու հոգևոր արժեքների պահպանության հետ կապված աշխատանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Մայր Աթոռի և ազգային, հասարակական ու քաղաքական տարբեր կառույցների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև հայության առջև ծառացած խնդիրների լուծման ուղղությամբ իրականացված նախաձեռնություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով առաջացած աղետալի պայմաններում հոգևոր կենտրոնը ընդլայնեց իր հասարակական և մարդասիրական դերակատարությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև այդ ժամանակաշրջանի փաստաթղթերի, նամակագրության, վկայությունների և պատմական աղբյուրների հիման վրա Մայր Աթոռի գործունեության տարբեր ուղղությունների վերականգնումը։ Ներկայացվող նյութը արժեքավոր է հայ ժողովրդի նորագույն պատմության, Հայոց եկեղեցու պատմության և Առաջին աշխարհամարտի տարիների հայկական իրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, եկեղեցագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ցեղասպանագիտության հետազոտողներին, ուսանողներին և այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են պատերազմի տարիներին հայկական հոգևոր և ազգային կառույցների դերակատարությամբ։

Updated: 2026-09-18
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գործունեությունը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին (1914-1918 թթ.)

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more