Թամարյան, Գևորգ Գրիգորի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շինանյութերի արտադրության տնտեսական և արտադրական արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ոլորտի տեխնոլոգիական զարգացման, ռեսուրսների օգտագործման, արտադրանքի մրցունակության և կառավարման կատարելագործման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է շինանյութերի արդյունաբերության առկա վիճակի գնահատման, արտադրական ներուժի օգտագործման արդյունավետության և ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտման վրա։ Քննության են առնվում արտադրության ծավալների, ինքնարժեքի, աշխատանքի արտադրողականության, հիմնական միջոցների օգտագործման, էներգատարության և նյութատարության ցուցանիշները՝ որպես ձեռնարկությունների տնտեսական արդյունավետությունը բնութագրող կարևոր գործոններ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղական հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հնարավորություններին, քանի որ հանքային և այլ բնական նյութերի հասանելիությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ արտադրության ծախսերի նվազեցման, տեղական արտադրական շղթաների զարգացման և ներմուծումից կախվածության սահմանափակման համար։ Դիտարկվում են ցեմենտի, բետոնի, քարե և այլ շինարարական նյութերի արտադրության կազմակերպման ընդհանուր առանձնահատկությունները՝ տեխնոլոգիական արդիականացման և արտադրանքի որակի բարձրացման տեսանկյունից։ Կարևորվում է գործող արտադրական հզորությունների տեխնիկական վիճակի գնահատումը և ժամանակակից սարքավորումների ու արտադրական տեխնոլոգիաների ներդրման անհրաժեշտությունը։ Տեխնոլոգիական վերազինումը դիտարկվում է որպես աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման, արտադրական կորուստների նվազեցման, արտադրանքի որակի կայունացման և էներգետիկ ծախսերի օպտիմալացման կարևոր ուղղություն։ Ուսումնասիրվում են արտադրական գործընթացների ավտոմատացման, կառավարման ժամանակակից համակարգերի և որակի վերահսկման մեխանիզմների ներդրման հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում էներգաարդյունավետությանը, քանի որ շինանյութերի որոշ տեսակների արտադրությունը կապված է էներգիայի զգալի սպառման հետ, և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը կարող է անմիջականորեն ազդել վերջնական արտադրանքի ինքնարժեքի ու մրցունակության վրա։ Քննության են առնվում նաև արտադրական թափոնների կրճատման, երկրորդային հումքի օգտագործման և շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների կիրառման հնարավորությունները՝ տնտեսական արդյունավետությունը շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջների հետ համադրելու նպատակով։ Շուկայական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են ներքին պահանջարկը, շինարարության ոլորտի զարգացման ազդեցությունը, արտադրողների միջև մրցակցությունը և ներմուծվող շինանյութերի հետ մրցունակության խնդիրները։ Կարևորվում է արտադրանքի տեսականու ընդլայնումը, նոր պահանջներին համապատասխան նյութերի արտադրությունը և որակի միջազգային չափանիշներին մոտեցումը՝ ինչպես ներքին շուկայում դիրքերի ամրապնդման, այնպես էլ արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Արտահանման զարգացման համատեքստում ուշադրություն է հատկացվում արտադրանքի ինքնարժեքին, որակին, փոխադրման ծախսերին, արտաքին շուկաների պահանջներին և լոգիստիկ ենթակառուցվածքներին։ Կառավարման տեսանկյունից քննության են առնվում արտադրական պլանավորման, ծախսերի կառավարման, ներդրումային որոշումների և մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը կապվում է ոչ միայն տեխնիկական վերազինման, այլև աշխատողների մասնագիտական պատրաստվածության, կառավարման որակի և արտադրական գործընթացների ճիշտ կազմակերպման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ներդրումային միջավայրին և ոլորտում նոր տեխնոլոգիաների ներդրման ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Դիտարկվում է պետական տնտեսական և արդյունաբերական քաղաքականության դերը՝ գործարար միջավայրի բարելավման, տեխնոլոգիական նորացման, տեղական արտադրության խթանման և արտահանման զարգացման պայմանների ձևավորման տեսանկյունից։ Արդյունավետության գնահատումը ներկայացվում է որպես համալիր գործընթաց, որը պետք է ներառի ոչ միայն արտադրության և շահութաբերության ցուցանիշները, այլև ռեսուրսների օգտագործումը, արտադրանքի որակը, տեխնոլոգիական մակարդակը, բնապահպանական ազդեցությունը և շուկայական մրցունակությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոլորտի զարգացման ներքին պահուստները և մշակել արտադրական ու տնտեսական գործունեության բարելավման առավել հիմնավորված ուղղություններ։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է շինանյութերի արդյունաբերության զարգացման ռազմավարությունների, ձեռնարկությունների կառավարման մեխանիզմների և արտադրական արդյունավետության բարձրացման միջոցառումների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել շինանյութերի արտադրության, արդյունաբերական տնտեսագիտության, արտադրության կառավարման, շինարարության և ներդրումային քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։