Թամոյան, Հարություն Սամվելի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է խաղողագործության զարգացման տնտեսական, կազմակերպական, ագրոտնտեսական և տարածքային հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի և Գերմանիայի Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում խաղողագործական տնտեսությունների արդյունավետ գործունեության վրա ազդող բնական, արտադրական և շուկայական գործոններն են, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջաններում ձևավորված փորձի համադրման միջոցով ոլորտի զարգացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրվում են հողակլիմայական պայմանների, հողային ռեսուրսների, խաղողի այգիների կառուցվածքի, արտադրության կազմակերպման, աշխատանքի և նյութական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաղողագործության տարածքային մասնագիտացմանը, տնտեսությունների արտադրողականությանը, արտադրական ծախսերին, բերքի իրացման հնարավորություններին և արտադրողի ու վերամշակող կազմակերպությունների միջև տնտեսական հարաբերություններին։ Երկու տարածաշրջանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խաղողագործության կազմակերպման տարբեր մոդելներ, գյուղատնտեսական տնտեսությունների կառավարման առանձնահատկություններ և տեղական պայմաններով պայմանավորված զարգացման սահմանափակումներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև խաղողի տնկարկների արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացմանը, որակի կառավարմանը, մասնագիտացված աշխատուժի նշանակությանը և գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շուկայավարման և իրացման համակարգերի ուսումնասիրությունը, քանի որ ոլորտի տնտեսական կայունությունը կախված է ոչ միայն արտադրության ծավալից, այլև արտադրանքի որակից, պահանջարկից, շուկայական դիրքավորումից և արտադրական շղթայի տարբեր մասնակիցների համագործակցությունից։ Դիտարկվում են նաև գյուղատնտեսական քաղաքականության, խորհրդատվական համակարգերի, մասնագիտական կրթության և արտադրողների համագործակցության հնարավոր ազդեցությունները խաղողագործության մրցունակության վրա։ Բադեն-Վյուրտեմբերգի փորձի ուսումնասիրությունը կարող է ծառայել որպես համեմատական նյութ՝ Հայաստանի պայմաններում կիրառելի մոտեցումների առանձնացման համար՝ հաշվի առնելով երկու տարածաշրջանների տնտեսական, բնական և ինստիտուցիոնալ տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, խաղողագործության, տարածաշրջանային զարգացման և գյուղատնտեսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի արդյունավետության, կայունության և մրցունակության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։