Books by this author (1)
Other Subjects
О древнейших формах Эчмиадзинскаго храма
Պատմաճարտարապետական ուսումնասիրությունը նվիրված է Էջմիածնի Մայր տաճարի հնագույն ճարտարապետական ձևերի, սկզբնական կառուցվածքի և պատմական զարգացման առանձնահատկությունների հետազոտությանը՝ հայկական վաղքրիստոնեական ճարտարապետության ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում հայկական եկեղեցաշինության սկզբնական շրջանի ճարտարապետական ավանդույթները, քրիստոնեության ընդունումից հետո պաշտամունքային կառույցների ձևավորման պատմական նախադրյալները և Էջմիածնի տաճարի նշանակությունը հայ ժողովրդի կրոնական, մշակութային ու ճարտարապետական ժառանգության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաճարի նախնական հատակագծային հորինվածքի վերակազմության խնդիրներին, կառուցվածքային տարրերի առանձնահատկություններին, տարածական կազմակերպման սկզբունքներին և շինարարական տարբեր ժամանակաշրջաններում իրականացված փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տաճարի հնագույն ճարտարապետական ձևերի վերաբերյալ պատմական տեղեկությունները, միջնադարյան մատենագրական վկայությունները, շինարարական ավանդույթները և դրանց համադրման հնարավորությունները պահպանված ճարտարապետական կառույցի առանձնահատկությունների հետ։ Կարևորվում են տաճարի սկզբնական կառուցվածքի վերաբերյալ գիտական տեսակետների համեմատական քննությունը, վաղքրիստոնեական եկեղեցական շինությունների հատակագծային տիպերի ուսումնասիրությունը և հայկական կենտրոնագմբեթ ճարտարապետության զարգացման պատմական օրինաչափությունների բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում շինության կառուցվածքային համակարգին, կրող պատերի և հենարանների կազմակերպմանը, ներքին տարածության բաժանմանը, գմբեթային հորինվածքի ձևավորման խնդիրներին և ճարտարապետական առանձին տարրերի ժամանակագրական պատկանելության որոշման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հայկական եկեղեցական ճարտարապետության և հարակից տարածաշրջանների վաղքրիստոնեական շինարարական ավանդույթների միջև առկա տիպաբանական ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով պատմամշակութային փոխազդեցությունները և տեղական ճարտարապետական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված վերակառուցումների, նորոգումների և հավելումների ազդեցության գնահատումը տաճարի նախնական ճարտարապետական կերպարի վրա։ Քննության են առնվում հնագույն կառուցվածքային շերտերի տարբերակման, շինարարական փուլերի հաջորդականության պարզաբանման և սկզբնական հորինվածքի գիտական վերականգնման մեթոդաբանական հարցերը։ Աշխատությունը կարևորում է ճարտարապետական հուշարձանի ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես կրոնական նշանակություն ունեցող կառույցի, այլև որպես հայկական շինարարական արվեստի, գեղագիտական պատկերացումների և պատմական հիշողության բացառիկ վկայության։ Հատուկ նշանակություն է տրվում Էջմիածնի Մայր տաճարի տեղին հայկական միջնադարյան ճարտարապետության զարգացման պատմության մեջ, նրա կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությանը հետագա եկեղեցաշինության վրա և հայկական ճարտարապետական ինքնատիպության ձևավորման գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայկական վաղքրիստոնեական ճարտարապետության պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, պատմական հուշարձանների կառուցվածքային զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և մշակութային ժառանգության պահպանության ու վերականգնման գիտական մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմաբանների, հնագետների, արվեստաբանների, հայագետների, պատմաբանների, մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների, ինչպես նաև հայկական եկեղեցական ճարտարապետության, վաղքրիստոնեական արվեստի և Էջմիածնի Մայր տաճարի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-10