Ուզունյան, Դավիթ

Religion

Աշխատությունը քրիստոնեական հոգևոր գրականությանն ու աղոթական ընթերցանության ավանդույթին պատկանող ժողովածու է, որի հիմնական նպատակն է հավատացյալներին տրամադրել հայերենով կազմված աղոթքներ՝ անձնական և համայնքային հոգևոր կյանքի տարբեր իրավիճակներում կիրառելու համար։ Հատկանշական առանձնահատկությունն այն է, որ աղոթքները ներկայացված են աշխարհաբար հայերենով, ինչը կարևոր նշանակություն ունի կրոնական բովանդակությունը հասարակության ավելի լայն շրջանակներին հասանելի դարձնելու տեսանկյունից։ Աշխարհաբարի կիրառությունը հնարավորություն է տալիս աղոթքների իմաստը ընկալել առավել անմիջականորեն՝ առանց գրաբարյան լեզվական ձևերի նախնական իմացության, և նպաստում է հավատացյալի գիտակցված մասնակցությանը հոգևոր կյանքին։ Ժողովածուի բովանդակային և գաղափարական հիմքում քրիստոնեական հավատքի հիմնարար արժեքներն են՝ Աստծո նկատմամբ վստահությունը, աղոթքի միջոցով հոգևոր հաղորդակցությունը, ապաշխարությունը, մեղքերի թողության խնդրանքը, երախտագիտությունը, խոնարհությունը, հույսը, սերը և բարեգործությունը։ Աղոթագիրքը նախատեսված է մարդու կյանքի տարբեր հանգամանքներում հոգևոր մխիթարություն, առաջնորդություն և ներքին խաղաղություն գտնելու համար։ Աղոթական գրականության ավանդույթի համաձայն՝ նման ժողովածուները ներառում են Աստծուն ուղղված փառաբանության, գոհաբանության, խնդրանքի և զղջման բովանդակությամբ տեքստեր, որոնք կարող են ծառայել ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ ընտանեկան ու եկեղեցական միջավայրում հոգևոր ընթերցանության նպատակներին։ Դրանց միջոցով հավատացյալը հնարավորություն է ստանում արտահայտելու իր ներքին ապրումները, դիմելու աստվածային օգնությանը, խորհելու սեփական վարքագծի և պարտականությունների շուրջ ու ամրապնդելու քրիստոնեական արժեքների նկատմամբ իր հավատարմությունը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը կրոնական բովանդակության և մատչելի լեզվական ձևի համադրությունն է։ Աշխարհաբար հայերենի օգտագործումը վկայում է այն գիտակցման մասին, որ հոգևոր գրականությունը պետք է հասկանալի լինի ոչ միայն եկեղեցական կրթություն ստացած անձանց, այլև սովորական ընթերցողներին։ Այս մոտեցումը կարևոր դեր է ունեցել հայերենով կրոնական գիտելիքի տարածման և հասարակության տարբեր շերտերի հոգևոր կրթության զարգացման գործում։ Գրական տեսանկյունից աղոթքները բնորոշվում են քրիստոնեական աղոթական խոսքին հատուկ հանդիսավորությամբ, հուզականությամբ, խոնարհության արտահայտություններով և աստվածայինի հետ հաղորդակցվելու ձգտմամբ։ Դրանց լեզուն ծառայում է ոչ միայն մտքերի փոխանցմանը, այլև հոգևոր ապրումների արտահայտմանը՝ ձևավորելով խորհրդածության, ինքնաքննության և ներքին կենտրոնացման մթնոլորտ։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը հետաքրքիր է 19-րդ դարի հայ կրոնական գրականության և աշխարհաբարի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ տպագրական ու կրթական կենտրոններում մեծ ուշադրություն էր դարձվում գրավոր խոսքի մատչելիությանը, ընթերցանության տարածմանը և կրոնական գիտելիքի հայերեն ներկայացմանը։ Աշխարհաբարով աղոթական գրականության հրատարակումը նպաստում էր գրաբարի և աշխարհաբարի գործառույթների աստիճանական տարբերակմանը, ինչպես նաև հայերեն գրական լեզվի նոր ձևերի կիրառության ընդլայնմանը։ Այն արտացոլում է նաև Մխիթարյան միաբանության կրթական և հրատարակչական գործունեության կարևոր ուղղություններից մեկը՝ հայերեն գրականության միջոցով հոգևոր, լեզվական և մշակութային ժառանգության պահպանման ու տարածման ձգտումը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ եկեղեցական և աղոթական գրականության պատմության, աշխարհաբար հայերենի զարգացման, 19-րդ դարի հայ տպագրության և կրոնական կրթության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայոց լեզվի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ներկայացնում է աշխարհաբարի կիրառությունը հոգևոր բովանդակությամբ գրականության մեջ և ցույց տալիս, թե ինչպես էր մայրենի լեզվի ավելի մատչելի ձևը ծառայում կրոնական գաղափարների փոխանցմանը, ընթերցողական մշակույթի զարգացմանը և հայ համայնքների հոգևոր կյանքի ամրապնդմանը։