Զոլյան, Միքայել Սուրենի

Զոլյան, Միքայել Սուրենի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ղարաբաղյան հիմնահարցը որպես ադրբեջանցիների պատմական հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործոն (ադրբեջանական պետական ազգային քաղաքականության հայեցակարգի վերլուծություն)

Աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղյան հիմնահարցի դերի ուսումնասիրությանը ադրբեջանական հասարակության պատմական հիշողության, ազգային ինքնագիտակցության և հավաքական ինքնության ձևավորման գործընթացներում՝ Ադրբեջանի պետական ազգային քաղաքականության գաղափարական և հայեցակարգային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննարկվում են պատմական հիշողության և ազգային ինքնության փոխկապակցվածության տեսական հիմքերը, պատմական իրադարձությունների հասարակական ընկալման մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական քաղաքականության ազդեցությունը ազգային պատմական պատկերացումների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ղարաբաղյան հակամարտության ներկայացմանը ադրբեջանական պաշտոնական պատմագրության, կրթական համակարգի, քաղաքական հռետորաբանության և զանգվածային լրատվամիջոցների շրջանակներում։ Ուսումնասիրվում են ազգային ինքնության կառուցման գործընթացում պատմական հիշողության, տարածքային պատկերացումների, մշակութային ժառանգության և քաղաքական խորհրդանիշների նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական գաղափարախոսության ձևավորման, ազգային պատմական պատումների տարածման, հասարակական հիշողության պահպանման և վերարտադրման մեխանիզմներին։ Կարևորվում են պատմական իրադարձությունների մեկնաբանությունների, քաղաքական խոսույթի, հանրային հաղորդակցության և կրթական քաղաքականության ազդեցությունները հասարակության ազգային ինքնագիտակցության զարգացման վրա։ Դիտարկվում են նաև Ղարաբաղյան հիմնահարցի շուրջ ձևավորված քաղաքական և պատմագիտական մոտեցումները, դրանց փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև հակամարտության ազդեցությունը հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ադրբեջանական պետական փաստաթղթերը, պաշտոնական հայտարարությունները, պատմության դասագրքերը, գիտական հրապարակումները և տեղեկատվական նյութերը՝ բացահայտելու ազգային քաղաքականության հիմնական գաղափարական ուղղություններն ու պատմական հիշողության ձևավորման գործիքները։ Առանձնացվում են պատմական փաստերի և դրանց քաղաքական մեկնաբանությունների տարբերակման, հավաքական հիշողության ընտրողականության, ազգային ինքնության քաղաքականացման և հակամարտության վերաբերյալ տարբեր պատմական պատումների համեմատական ուսումնասիրության խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական հիշողության քաղաքականության, ազգային ինքնության ձևավորման, Ղարաբաղյան հակամարտության և Հարավային Կովկասի հասարակական-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, ազգագրագետների, տարածաշրջանագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Updated: 2026-10-15
Ղարաբաղյան հիմնահարցը որպես ադրբեջանցիների պատմական հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործոն (ադրբեջանական պետական ազգային քաղաքականության հայեցակարգի վերլուծություն)

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book6 Read more