Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Исследование структуры и свойств макрокомпозитных сталей при наследственном высокотемпературном термомеханическом упрочнении

    Գիրքը նվիրված է մակրոկոմպոզիտային պողպատների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ժառանգական բարձրաստիճան ջերմամեխանիկական ամրացման գործընթացների կիրառման պայմաններում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են պողպատների կառուցվածքի ձևավորման մեխանիզմները, ջերմային և մեխանիկական ազդեցությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք որոշում են նյութերի ամրությունը, կայունությունը և շահագործման հատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է մակրոկոմպոզիտային կառուցվածքների ստացման սկզբունքները, բաղադրիչների փոխազդեցության առանձնահատկությունները և բարձր ջերմաստիճանային մշակման ազդեցությունը մետաղների ներքին կառուցվածքի փոփոխությունների վրա։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, նյութերի միկրոկառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ, մեխանիկական հատկությունների գնահատման մոտեցումներ և ջերմամեխանիկական մշակման արդյունավետության որոշման չափանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժառանգական ազդեցությունների դերին, երբ նախորդ մշակման փուլերում ձևավորված կառուցվածքային առանձնահատկությունները հետագայում ազդում են պողպատի հատկությունների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բարձր ամրությամբ և հատուկ շահագործական հատկություններով մետաղական նյութերի ստեղծման ու կատարելագործման խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, նյութագետների, մեքենաշինության ոլորտի մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների և տեխնիկական բուհերի ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են պողպատների կառուցվածքի ձևավորմամբ, ջերմամեխանիկական մշակմամբ և նոր սերնդի կոմպոզիտային նյութերի մշակմամբ։

    Updated: 2026-09-23
    Исследование структуры и свойств макрокомпозитных сталей при наследственном высокотемпературном термомеханическом упрочнении
    Online

    Economics

    Оценка объемов теневой экономики и механизмы сокращения в Республике Армения

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատմանը, դրա ձևավորման հիմնական պատճառների բացահայտմանը և նվազեցման հնարավոր մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են պաշտոնական հաշվառումից դուրս իրականացվող տնտեսական գործունեության տարբեր դրսևորումները, դրանց առաջացման սոցիալ-տնտեսական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները, ինչպես նաև ազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստվերային տնտեսության չափման և գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումներին, վիճակագրական տվյալների կիրառման հնարավորություններին և տարբեր գնահատման եղանակների առավելություններին ու սահմանափակումներին։ Վերլուծվում են հարկային բեռի, վարչարարության, զբաղվածության, կանխիկ գործարքների, չգրանցված ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման ազդեցությունները ստվերային հատվածի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են դրա հետևանքները պետական բյուջեի եկամուտների, հարկային մուտքերի, արդար մրցակցության, աշխատանքի շուկայի և տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության համար։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային ու մաքսային վարչարարության կատարելագործմանը, տնտեսական գործունեության թափանցիկության բարձրացմանը, անկանխիկ գործարքների ընդլայնմանը և վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետ կիրառմանը։ Կարևորվում են նաև գործարար միջավայրի բարելավումը, օրենսդրական կարգավորումների պարզեցումը և տնտեսավարող սուբյեկտների՝ պաշտոնական դաշտում գործունեություն իրականացնելու խթանների ձևավորումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել ստվերային տնտեսական գործունեության պատճառների, չափման խնդիրների և դրա նվազեցմանն ուղղված տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ միջոցների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-30
    Оценка объемов теневой экономики и механизмы сокращения в Республике Армения
    Online

    History

    Устав Тифлисского женского армянского благотворительного общества

    Պատմական և իրավական բնույթի փաստաթուղթը ներկայացնում է Թիֆլիսում գործող հայկական կանանց բարեգործական ընկերության կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության նպատակները, կառավարման սկզբունքները և հասարակական նախաձեռնությունների իրականացման կանոնակարգային հիմքերը։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է Կովկասում հայկական հասարակական կազմակերպությունների պատմության, կանանց հասարակական մասնակցության, բարեգործական գործունեության և ազգային համայնքային ինքնակազմակերպման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթի պատմական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսին և քսաներորդ դարի սկզբին Թիֆլիսը հանդիսանում էր հայ հասարակական, կրթական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ ձևավորվում և գործում էին տարբեր հասարակական միավորումներ, կրթական հաստատություններ և բարեգործական կազմակերպություններ։ Կանանց նախաձեռնությամբ ստեղծված բարեգործական ընկերությունները նպաստում էին հասարակական կյանքում կանանց մասնակցության ընդլայնմանը, սոցիալական աջակցության կազմակերպմանը և համայնքային փոխօգնության ավանդույթների զարգացմանը։ Կանոնադրության թեմատիկ շրջանակն առնչվում է կազմակերպության հիմնադրման նպատակների սահմանմանը, անդամակցության պայմաններին, անդամների իրավունքներին և պարտականություններին, ղեկավար մարմինների ձևավորման սկզբունքներին, ժողովների անցկացման կարգին և կազմակերպության ներքին գործունեության կարգավորմանը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեգործական նպատակների իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական և նյութական միջոցների ձևավորման, անդամավճարների, նվիրատվությունների, հասարակական հանգանակությունների և այլ օրինական եկամուտների օգտագործման հնարավոր մեխանիզմները։ Նմանատիպ կանոնադրական փաստաթղթերը սովորաբար սահմանում էին նաև կազմակերպության ընդհանուր ժողովի, վարչության և այլ ղեկավար մարմինների իրավասությունները, որոշումների ընդունման ընթացակարգերը, հաշվետվողականության պահանջները և ֆինանսական վերահսկողության սկզբունքները։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը կարգավորող իրավական միջավայրի, վարչական պահանջների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների կազմակերպման առանձնահատկությունների մասին։ Կարևորվում է կանանց բարեգործական գործունեության սոցիալական նշանակությունը, մասնավորապես՝ կարիքավոր ընտանիքների աջակցության, կրթական հնարավորությունների ընդլայնման, երեխաների և կանանց սոցիալական պաշտպանության, ինչպես նաև հասարակության խոցելի խմբերի նկատմամբ հոգատարության մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ կանանց հասարակական ինքնագիտակցության ձևավորման, կազմակերպչական կարողությունների զարգացման և հասարակական պատասխանատվության գաղափարների տարածման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Կանոնադրական դրույթների վերլուծությունը կարող է նպաստել հասարակական կազմակերպությունների կառավարման պատմական ձևերի, կամավորական աշխատանքի սկզբունքների, բարեգործական նախաձեռնությունների ֆինանսավորման և համայնքային համագործակցության մեխանիզմների բացահայտմանը։ Առանձին ուշադրության են արժանի կանանց հասարակական միավորումների գործունեության և ժամանակաշրջանի սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, կրթության տարածման գործընթացները և հասարակական կյանքում կանանց դերակատարության աստիճանական ընդլայնումը։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև Կովկասի տարբեր ազգային համայնքներում գործող բարեգործական կազմակերպությունների կանոնադրությունների համեմատական ուսումնասիրության, հասարակական միավորումների իրավական կարգավիճակի և կազմակերպական առանձնահատկությունների հետազոտման նպատակով։ Փաստաթղթի աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է հասարակական կազմակերպության գործունեության սկզբունքների պաշտոնական ձևակերպմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն բարեգործական գործունեության նպատակները, այլև դրանց իրականացման համար նախատեսված կազմակերպական և իրավական կառուցակարգերը։ Այն կարող է նպաստել հայ հասարակական մտքի, բարեգործական մշակույթի, կանանց շարժման և քաղաքացիական հասարակության պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմագիտական, իրավագիտական, հասարակագիտական և մշակութաբանական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, կանանց պատմության և գենդերային ուսումնասիրությունների մասնագետների, սոցիոլոգների, իրավաբանների, հասարակական կազմակերպությունների պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, արխիվագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Թիֆլիսի հայկական համայնքի և Կովկասի հասարակական կյանքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Устав Тифлисского женского армянского благотворительного общества
    Online

    Mathematics

    A3B5 դասի և Si-Ge-C կիսահաղորդչային համակարգերում նանոկառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունները

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կիսահաղորդչային ֆիզիկայի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտին՝ կենտրոնանալով A3B5 խմբի միացությունների և Si–Ge–C համակարգի մեջ նանոկառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունների վերլուծությանը։ Նյութում դիտարկվում է, թե ինչպես են ատոմային շերտերի աճի պայմանները, լատիսային անհամապատասխանությունները, դիֆուզիոն գործընթացները և մակերեսային էներգիայի փոփոխությունները ազդում ինքնակազմակերպվող նանոկառուցվածքների առաջացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում epitaxial աճի մեթոդներին, քվանտային կետերի և նանոլարերի ձևավորմանը, ինչպես նաև դրանց էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների կախվածությանը կառուցվածքային պարամետրերից։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է Si–Ge–C համակարգի կարևորությունը ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և ֆոտոնիկայի համար՝ հատկապես բարձր արագությամբ և բարձր ջերմակայունությամբ սարքավորումների նախագծման համատեքստում։ Միաժամանակ քննարկվում են մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրությունը, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել նանոկառուցվածքների ձևավորման կինետիկան և օպտիմալացնել տեխնոլոգիական գործընթացները։

    Updated: 2026-09-17
    A3B5 դասի և Si-Ge-C կիսահաղորդչային համակարգերում նանոկառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունները
    Online

    Mathematics

    К теории излучения каналированных позитронов и электронов с энергией 10≲Е≲ 100 MэВ в поле продольной акустической волны

    Աշխատությունը նվիրված է 10-ից 100 ՄԷՎ էներգիայի ունեցող ալիքիացած պոզիտրոնների և էլեկտրոնների ճառագայթման տեսության մշակմանը՝ դիտարկելով նրանց փոխազդեցությունը երկայնական ակուստիկ ալիքների դաշտի հետ։ Գրքում ներկայացվում է կանալացված մասնիկների շարժման մոդելավորումը, ալիքիածված մասնիկների ճառագայթման սպեկտրների և ինտենսիվության հաշվարկը, ինչպես նաև ակուստիկ դաշտի ազդեցությունը ճառագայթման առանձնահատկությունների վրա։ Հեղինակը կիրառել է քվանտային մեխանիկայի, դինամիկական համակարգերի և գերժամանակակից մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ ցույց տալու համար ոչ տիպային էներգետիկ բաշխման և ռեզոնանսային երևույթների առաջացում։ Աշխատությունը կարևոր է մասնիկային ֆիզիկոսների, նյութաբանների և ակուստիկային ազդեցություններով բարձր էներգիայի ճառագայթման փորձեր իրականացնող հետազոտողների համար՝ նպաստելով նյութերի նոր ֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրությանը և առաջադեմ ճառագայթային տեխնոլոգիաների մշակմանը։

    Updated: 2026-08-26
    К теории излучения каналированных позитронов и электронов с энергией 10≲Е≲ 100 MэВ в поле продольной акустической волны
    Online

    Other Subjects

    Պտղատու ծառերի վնասատուները և պայքարի միջոցառումները

    Ա. Հ. Առաքելյանը գրքում ներկայացնում է պտղատու այգիներում հանդիպող հիմնական վնասատուների խմբերը՝ միջատներ, տիզեր և այլ անողնաշարավորներ, դրանց զարգացման փուլերը, բազմացման կենսացիկլերը և տարածման էկոլոգիական պայմանները՝ բացատրելով դրանց ազդեցությունը ծառերի աճի, բերքատվության և պտղի որակի վրա։ Աշխատությունը մանրամասն վերլուծում է վնասատուների կողմից պատճառվող վնասների բնույթը՝ տերևների, ընձյուղների, ծաղիկների և պտուղների վնասում, ինչպես նաև հիվանդությունների տարածման խթանում։ Գրքում ընդգրկված են պայքարի տարբեր մեթոդներ՝ ագրոտեխնիկական միջոցառումներ (ճիշտ էտում, հողի մշակություն, սանիտարական աշխատանքներ), մեխանիկական և ֆիզիկական միջոցներ, կենսաբանական պայքար՝ օգտակար միջատների և մակաբույծների կիրառմամբ, ինչպես նաև քիմիական պաշտպանության նպատակային օգտագործում՝ ինտեգրված վնասատուների կառավարման համակարգի շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոնիթորինգի, կանխատեսման և վաղ հայտնաբերման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս ժամանակին կանխել զանգվածային վնասը և նվազեցնել կորուստները։ Աշխատությունը նախատեսված է ագրոնոմների, այգեգործների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները պտղատու ծառերի վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակակից և արդյունավետ մեթոդների վերաբերյալ։

    Updated: 2026-09-15
    Պտղատու ծառերի վնասատուները և պայքարի միջոցառումները