Բիզնեսի բարոյականության և սոցիալական պատասխանատվության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորի իրավական կարգավիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական և օրենսդրական կարգավորման շրջանակներում։ Հետազոտության կենտրոնում պատգամավորի՝ որպես ժողովրդի ներկայացուցչի իրավական դիրքն է, նրա լիազորությունների ծագման, իրականացման, դադարեցման և երաշխավորման հետ կապված հարաբերությունները։ Աշխատության մեջ պատգամավորի կարգավիճակը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված իրավունքների, պարտականությունների, լիազորությունների, սահմանափակումների և իրավական երաշխիքների ամբողջություն։ ՀՀ Սահմանադրության համաձայն՝ պատգամավորը ներկայացնում է ամբողջ ժողովրդին, կաշկանդված չէ հրամայական մանդատով և իր գործունեության ընթացքում առաջնորդվում է խղճով ու համոզմունքներով։ Ուսումնասիրվում են պատգամավորի հիմնական լիազորությունները՝ օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալը, Ազգային ժողովի և դրա հանձնաժողովների աշխատանքներին մասնակցելը, հարցեր և առաջարկություններ ներկայացնելը, Կառավարության անդամներին հարցեր ուղղելը և խորհրդարանական վերահսկողության իրականացմանը մասնակցելը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատգամավորական մանդատի անհամատեղելիությանը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու, առևտրային կազմակերպություններում պաշտոն զբաղեցնելու և այլ վճարովի աշխատանք կատարելու սահմանափակումներին։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է պատգամավորի անձեռնմխելիության և նրա գործունեության իրավական պաշտպանության ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում է պատգամավորի՝ իր կարգավիճակից բխող գործողությունների և Ազգային ժողովում արտահայտած կարծիքի համար հետապնդումից ու պատասխանատվությունից պաշտպանված լինելու սկզբունքը, ինչպես նաև պատգամավորին քրեական կամ վարչական պատասխանատվության ենթարկելու հետ կապված հատուկ ընթացակարգերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պատգամավորի գործունեության կազմակերպական, սոցիալական և այլ երաշխիքները, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ նրա փոխհարաբերությունները, պատգամավորական հարցումների և առաջարկությունների իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև պատգամավորական էթիկայի պահանջները։ Պատգամավորի կարգավիճակի ուսումնասիրությունը կարևոր է խորհրդարանական ժողովրդավարության արդյունավետության տեսանկյունից, քանի որ պատգամավորի իրավունքների և երաշխիքների պատշաճ ապահովումը պետք է համադրվի նրա սահմանադրական պարտականությունների, հանրային պատասխանատվության և շահերի բախման կանխարգելման պահանջների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սահմանադրագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման և խորհրդարանական իրավունքի մասնագետներին, քաղաքական գիտությունների հետազոտողներին, իրավագիտության ուսանողներին և խորհրդարանական ինստիտուտների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Agriculture

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում սեփականության և տնտեսավարման տարբեր ձևերի ուսումնասիրությանը, դրանց տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը և զարգացման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման հիմնական ձևերը, սեփականության հարաբերությունների առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը հողային, նյութական, ֆինանսական ու աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրողների կազմակերպական կառուցվածքին, մասնավոր սեփականության դերին, ընտանեկան և կոոպերատիվ տնտեսություններին, ինչպես նաև տարբեր տնտեսական սուբյեկտների փոխհարաբերություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հողի սեփականության և օգտագործման, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի արդյունավետ կառավարման, արտադրական ռեսուրսների համախմբման և գյուղացիական տնտեսությունների մրցունակության բարձրացման խնդիրներին։ Կարևորվում է փոքր և մասնատված տնտեսությունների առջև ծառացած հիմնական սահմանափակումների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ ֆինանսական միջոցների հասանելիության, տեխնիկական վերազինման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, շուկաների հասանելիության և արտադրանքի իրացման դժվարությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գյուղատնտեսական կոոպերացիայի և համագործակցության ձևերի զարգացման հնարավորությունների գնահատումը, քանի որ արտադրողների միավորումը կարող է նպաստել ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրական ծախսերի նվազեցմանը և շուկայական դիրքերի ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև պետական աջակցության, հարկային և վարկային քաղաքականության, ապահովագրության և ենթակառուցվածքների ազդեցությունը տնտեսավարման տարբեր ձևերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գյուղատնտեսության տեխնոլոգիական արդիականացման և կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառման հարցը, որը կարող է բարձրացնել արտադրողականությունն ու ոլորտի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Աշխատանքի շրջանակում առաջարկվում են սեփականության և տնտեսավարման հարաբերությունների կատարելագործման, գյուղատնտեսական տնտեսությունների խոշորացման կամ համագործակցային մեխանիզմների զարգացման, ֆինանսավորման հասանելիության ընդլայնման և արտադրողների շուկայական ինտեգրման ուղղություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գյուղատնտեսության զարգացման քաղաքականության մշակման, գյուղական համայնքների տնտեսական ակտիվության խթանման և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության ու մրցունակության բարձրացման համար։

Linguistics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆրանսերենից հայերեն լեզու անցած բառերի ուսումնասիրությանը՝ դրանց ծագման, իմաստային զարգացման, հնչյունական ու ձևաբանական հարմարեցման և հայերենում գործածության առանձնահատկությունների վերլուծությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է ֆրանսերենի ազդեցությունը հայերենի բառապաշարի ձևավորման և հարստացման գործընթացում՝ հաշվի առնելով պատմական, մշակութային, հասարակական և քաղաքական այն պայմանները, որոնց արդյունքում ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերեն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխառությունների յուրացման գործընթացին, որի ընթացքում օտարալեզու բառերը հարմարվում են հայերենի հնչյունական, ուղղագրական, ձևաբանական և իմաստային համակարգերին։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դասակարգվել ֆրանսերենից փոխառված բառերը՝ ըստ թեմատիկ և իմաստային խմբերի՝ հասարակական ու քաղաքական կյանք, մշակույթ և արվեստ, կենցաղ, նորաձևություն, խոհանոց, գիտություն և տեխնիկա, մասնագիտություններ ու առօրյա խոսք։ Քննության են առնվում նաև այն բառերի իմաստային փոփոխությունները, որոնք հայերենում ձեռք են բերել նոր կամ լրացուցիչ նշանակություններ՝ տարբերվելով սկզբնաղբյուր լեզվի համապատասխան միավորներից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ փոխառությունների տարածման աղբյուրներին, դրանց գրական և խոսակցական գործածությանը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց նկատմամբ լեզվական վերաբերմունքի փոփոխությանը։ Կարևորվում է նաև հայերենի բառապաշարի զարգացման վրա ֆրանսերեն փոխառությունների ազդեցության գնահատումը և օտար բառերի ու հայերեն համարժեքների գործածության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայերենի և ֆրանսերենի երկարատև լեզվամշակութային շփումների հետևանքով ձևավորված բառապաշարային շերտը և հասկանալու փոխառությունների դերը հայերենի բառապաշարի հարստացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բառարանագիրների, թարգմանիչների, բանասերների, լեզվի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և հայերենի բառապաշարի ու լեզվական փոխազդեցությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է վիրահատությունից հետո առաջացող թարախաբորբոքային և սեպտիկ բարդությունների զարգացման հավանականության գնահատման համար լիմֆոցիտների իոնափոխադրող համակարգերի ֆունկցիոնալ բնութագրերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բջջաթաղանթով իոնների տեղափոխումն ապահովող մեխանիզմներն են և դրանց հնարավոր կապը օրգանիզմի իմունային արձագանքի, բորբոքային գործընթացների ու հետվիրահատական շրջանի ընթացքի հետ։ Լիմֆոցիտները դիտարկվում են որպես իմունային համակարգի կարևոր բաղադրիչներ, որոնց ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները կարող են արտացոլել օրգանիզմում զարգացող համակարգային գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բջջային իոնային հավասարակշռությանը, թաղանթային փոխադրիչների գործունեությանը և այն փոփոխություններին, որոնք կարող են ուղեկցել վիրաբուժական միջամտությունից հետո առաջացող բորբոքային արձագանքին։ Քննվում է լաբորատոր ցուցանիշների կանխատեսական նշանակությունը՝ պարզելու համար, թե դրանց փոփոխությունները որքանով կարող են նպաստել բարդությունների բարձր ռիսկ ունեցող հիվանդների վաղ հայտնաբերմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել լիմֆոցիտների ֆունկցիոնալ բնութագրերը կլինիկական և ընդհանուր լաբորատոր տվյալների հետ՝ գնահատելու առանձին ցուցանիշների և դրանց համակցությունների տեղեկատվական արժեքը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բջջաթաղանթային գործընթացների և իմունային համակարգի գործունեության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ իոնային հոմեոստազը մասնակցում է բջիջների ակտիվացման, ազդանշանային գործընթացների և ֆունկցիոնալ պատասխանների կարգավորմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխատեսման չափանիշների զգայունության և առանձնահատկության գնահատման անհրաժեշտությանը՝ դրանց կլինիկական կիրառելիությունը որոշելու տեսանկյունից։ Նման հետազոտությունները կարող են նպաստել հետվիրահատական հսկողության անհատականացմանը և բարդությունների ռիսկի ավելի հիմնավորված գնահատմանը՝ լրացնելով սովորական կլինիկական դիտարկումները կենսաբանական ցուցանիշներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վիրաբուժության, կլինիկական իմունաբանության, բջջային ֆիզիոլոգիայի և լաբորատոր ախտորոշման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով լիմֆոցիտների իոնափոխադրող համակարգերի հնարավոր նշանակությունը հետվիրահատական վարակային բարդությունների կանխատեսման գործում։

Biology

Այս աշխատությունը նվիրված է կենսահամակարգերում ընթացող ազատ ռադիկալային գործընթացների վրա տարբեր ֆիզիկական և քիմիական գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով օքսիդատիվ սթրեսի դերը բջջային մակարդակում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունների ձևավորման մեջ։ Գրքում վերլուծվում են ազատ ռադիկալների առաջացման հիմնական աղբյուրները՝ ներառյալ մետաբոլիկ գործընթացները, ճառագայթային ազդեցությունները և արտաքին քիմիական գործոնները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը կենսամոլեկուլների՝ լիպիդների, սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիզիկական գործոններին՝ իոնացնող և ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում, ջերմաստիճանային փոփոխություններ և մեխանիկական սթրես, որոնք կարող են ուժեղացնել կամ մոդուլացնել ազատ ռադիկալային շղթայական ռեակցիաները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև քիմիական գործոնները՝ հակաօքսիդանտ համակարգերի դերը, ծանր մետաղների ազդեցությունը և տարբեր կենսաակտիվ միացությունների պաշտպանիչ կամ վնասակար ազդեցությունները։ Վերլուծվում են օքսիդատիվ սթրեսի կապը տարբեր պաթոլոգիական վիճակների՝ ծերացման գործընթացի, բորբոքային հիվանդությունների և քաղցկեղային փոփոխությունների հետ, ինչպես նաև պաշտպանական մեխանիզմները, որոնք ապահովում են բջջի հոմեոստազը։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել ազատ ռադիկալային գործընթացների բազմակողմանի կարգավորումը և դրանց կենսաբժշկական նշանակությունը՝ հիմք ստեղծելով հետագա հետազոտությունների և թերապևտիկ մոտեցումների զարգացման համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ադրեներգիկ միջոցների կիրառման ուսումնասիրությանը՝ ծննդաբերական գործունեության անոմալիաների համալիր կարգավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ծննդաբերական գործունեության խանգարումների հիմնական առանձնահատկությունները, դրանց ձևավորման հնարավոր մեխանիզմները և ծննդաբերության բնականոն ընթացքի վրա ազդող ֆիզիոլոգիական գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ադրեներգիկ համակարգի դերին ծննդաբերության ընթացքում և այն հնարավորություններին, որոնք կարող են ընձեռել համապատասխան դեղաբանական միջոցները՝ արգանդի կծկողական ակտիվության և ծննդաբերական գործընթացի կարգավորման նպատակով։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել տարբեր դեղաբանական մոտեցումների համակցման սկզբունքները, դրանց ազդեցությունը մայրական և պտղային վիճակի վրա, ինչպես նաև բուժական միջամտությունների արդյունավետության և անվտանգության գնահատման չափանիշները։ Կարևորվում է ծննդաբերական գործունեության խանգարումների անհատականացված մոտեցմամբ կառավարումը՝ հաշվի առնելով կլինիկական իրավիճակը, խանգարման բնույթը և մոր ու պտղի ընդհանուր վիճակը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ծննդաբերական բարդությունների կանխարգելման և բուժման առավել հիմնավորված մոտեցումների մշակմանը, ինչպես նաև մանկաբարձական պրակտիկայում դեղաբանական միջոցների կիրառման արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, դեղաբաններին, կլինիկական բժիշկներին, բժշկական հետազոտողներին և բժշկական կրթության ոլորտում ընդգրկված մասնագետներին ու ուսանողներին։