Համայնքի բյուջետավորման հիմնախնդիրները (Երևան քաղաքի համայնքների օրինակով)

History

Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմությանը խաչակրաց արշավանքների դարաշրջանում՝ ընդգրկելով XI–XIV դարերի քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացները, որոնք ձևավորեցին այդ պետության դիրքը Մերձավոր Արևելքի ուժերի համակարգում։ Գրքում վերլուծվում է հայկական իշխանությունների ձևավորումը Կիլիկիայում, Ռուբինյան և Հեթումյան տոհմերի կառավարման շրջանը, ինչպես նաև նրանց հարաբերությունները խաչակիր պետությունների, Բյուզանդական կայսրության, Եգիպտոսի մամլուքների և տարածաշրջանի այլ ուժերի հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է թագավորության պետական կառուցվածքը, ռազմական կազմակերպվածությունը, ամրոցային համակարգը և առևտրային կապերը, որոնք նպաստում էին Կիլիկիայի՝ որպես կարևոր միջնադարյան կենտրոնի ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական դաշինքներին և հակամարտություններին, ինչպես նաև հայկական մշակույթի, եկեղեցական կյանքի և լատինական ու արևելյան ազդեցությունների փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է խաչակրաց շարժումների ազդեցությունը Կիլիկիայի հայկական պետության ներքին զարգացումների և արտաքին քաղաքականության վրա՝ ներկայացնելով այն որպես միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների կարևոր դերակատար։

Political Science

Վահե Սարգսյան-ի «Հայոց հյուսիսային դարպասներ. Ջավախք, Լոռի. 2» աշխատությունը պատմաաշխարհագրական և քաղաքագիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Հայաստանի հյուսիսային սահմանային գոտիների՝ Ջավախքի և Լոռու տարածաշրջանների ռազմավարական, մշակութային և պատմական նշանակության վրա։ Գրքում ներկայացվում է այդ տարածքների դերը հայոց պետականության ձևավորման, սահմանային անվտանգության և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների համատեքստում՝ ընդգծելով, թե ինչպես են պատմական գործընթացները ձևավորել այդ գոտիների ներկայիս սոցիալ-քաղաքական պատկերն ու ինքնության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է նաև բնակչության էթնոմշակութային կառուցվածքը, պատմական հիշողության շերտերը և արտաքին քաղաքական ազդեցությունների ազդեցությունը այդ շրջանների զարգացման վրա՝ փորձելով ցույց տալ «հյուսիսային դարպասների» գաղափարի ռազմավարական իմաստը թե՛ պատմական, թե՛ ժամանակակից տեսանկյունից։ Աշխատությունը համադրում է պատմական աղբյուրների, քարտեզագրական տվյալների և քաղաքական վերլուծության մեթոդներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ պատկեր տարածաշրջանային զարգացումների մասին և ընդգծելով դրանց կապը ազգային անվտանգության ու ինքնության պահպանման խնդիրների հետ։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական պարտքի կառավարման արդյունավետության տնտեսամաթեմատիկական գնահատմանը՝ պետական պարտքի ձևավորման, սպասարկման, կառուցվածքի և կառավարման գործընթացների քանակական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ գնահատել պետական պարտքի կառավարման արդյունավետությունը, բացահայտել դրա վրա ազդող հիմնական գործոնները և մշակել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան նվազեցնել պարտքային ռիսկերը, օպտիմալացնել պարտքի սպասարկման ծախսերը և ապահովել պետական ֆինանսների կայունությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական պարտքի ծավալի և կառուցվածքի փոփոխությունները, ներքին և արտաքին պարտքի հարաբերակցությունը, պարտքի սպասարկման ծախսերը, տոկոսադրույքների և փոխարժեքների ազդեցությունը, ինչպես նաև պարտքի և համախառն ներքին արդյունքի, պետական բյուջեի եկամուտների ու ծախսերի փոխկապակցվածությունը։ Այս ցուցանիշների դինամիկայի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել պարտքային բեռի փոփոխությունները և բացահայտել այն ժամանակահատվածները, երբ պարտքի սպասարկման կամ վերաֆինանսավորման ռիսկերը կարող են մեծանալ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կիրառումը։ Վիճակագրական տվյալների հիման վրա կարող են կառուցվել ռեգրեսիոն և այլ քանակական մոդելներ, որոնց միջոցով գնահատվում է պետական պարտքի վրա մակրոտնտեսական հիմնական գործոնների ազդեցությունը։ Այդպիսի գործոնների շարքում կարող են դիտարկվել տնտեսական աճը, գնաճը, տոկոսադրույքները, փոխարժեքի տատանումները, բյուջեի դեֆիցիտը, արտաքին առևտրի ցուցանիշները և այլ մակրոտնտեսական փոփոխականներ։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է ոչ միայն նկարագրել արդեն ձևավորված կախվածությունները, այլև կատարել կանխատեսումներ պետական պարտքի հետագա շարժի վերաբերյալ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել պետական պարտքի կայունության գնահատումը։ Պարտքի արդյունավետ կառավարումը ենթադրում է այնպիսի մակարդակի և կառուցվածքի պահպանում, որի պայմաններում պետությունը կարող է ժամանակին կատարել իր պարտավորությունները՝ առանց բյուջետային և մակրոտնտեսական լուրջ խաթարումների։ Այդ նպատակով կարող են հաշվարկվել պարտքային բեռը բնութագրող հարաբերակցություններ և ցուցանիշներ, ինչպես նաև ուսումնասիրվել տարբեր տնտեսական սցենարների ազդեցությունը պարտքի կայունության վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել պարտքի կառուցվածքին՝ ըստ արժույթների, տոկոսադրույքների տեսակների, մարման ժամկետների և պարտատերերի։ Պարտքի ժամկետայնության և արժութային կառուցվածքի ուսումնասիրությունը կարևոր է վերաֆինանսավորման և փոխարժեքային ռիսկերի գնահատման համար։ Եթե պարտքի զգալի մասը արտարժույթով է կամ կենտրոնացած է կարճաժամկետ մարման ժամանակահատվածներում, արտաքին տնտեսական ցնցումները կարող են մեծացնել դրա սպասարկման արժեքը։ Հետևաբար արդյունավետ կառավարման կարևոր խնդիրներից է պարտքային պորտֆելի այնպիսի կառուցվածքի ձևավորումը, որը թույլ կտա հավասարակշռել ֆինանսավորման արժեքը և ռիսկերը։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել նաև օպտիմալացման մեթոդներ՝ պետական պարտքի կառավարման տարբեր ռազմավարություններ համեմատելու և առավել արդյունավետ տարբերակը որոշելու համար։ Օպտիմալացման չափանիշների շարքում կարող են ներառվել պարտքի սպասարկման նվազագույն արժեքը, ռիսկերի սահմանափակումը, պարտքի ժամկետների հավասարակշռումը և պետական ֆինանսների երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։ Սցենարային վերլուծության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր տնտեսական իրավիճակներ՝ բարձր կամ ցածր տնտեսական աճ, փոխարժեքի փոփոխություններ, տոկոսադրույքների աճ, բյուջետային դեֆիցիտի փոփոխություն և արտաքին ֆինանսավորման պայմանների փոփոխություն։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ տնտեսամաթեմատիկական գնահատման արդյունքները կարող են օգտագործվել պետական պարտքի կառավարման ռազմավարությունների կատարելագործման, պարտքային ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և պետական ֆինանսական քաղաքականության հիմնավորման համար։ Քանակական մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս կառավարման որոշումները հիմնավորել ոչ միայն ընդհանուր տնտեսական դիտարկումներով, այլև չափելի ցուցանիշների և կանխատեսվող սցենարների հիման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, պետական ֆինանսների մասնագետներին, մակրոտնտեսական քաղաքականություն մշակողներին և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը պետական պարտքը դիտարկում է որպես մակրոտնտեսական կառավարման կարևորագույն բաղադրիչ և տնտեսամաթեմատիկական գործիքների միջոցով փորձում է գնահատել դրա կառավարման արդյունավետությունը՝ բացահայտելով պարտքային կայունության ապահովման, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցման և պետական ֆինանսների երկարաժամկետ արդյունավետ կառավարման հնարավոր ուղիները։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբաղվածության ձևավորման, կարգավորման և աշխատաշուկայի արդյունավետ գործունեության սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի փոխհարաբերությունն է, գործազրկության պատճառներն ու կառուցվածքը, բնակչության տնտեսական ակտիվությունը և պետական զբաղվածության քաղաքականության հիմնական մեխանիզմները։ Քննվում են տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման, աշխատավարձերի մակարդակի, կրթական համակարգի և մասնագիտական պատրաստվածության ազդեցությունները զբաղվածության հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատաշուկայում մասնագիտական հմտությունների առաջարկի և գործատուների պահանջարկի անհամապատասխանության խնդրին, քանի որ աշխատատեղերի առկայությունը միշտ չէ, որ ապահովում է համապատասխան որակավորում ունեցող աշխատուժի արդյունավետ ներգրավումը։ Ուսումնասիրվում են երիտասարդների, երկարաժամկետ գործազուրկների, աշխատանքային շուկա վերադարձող անձանց և զբաղվածության դժվարություններ ունեցող այլ խմբերի խնդիրները, ինչպես նաև նրանց տնտեսական ակտիվության բարձրացմանն ուղղված քաղաքականության ընդհանուր մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածքային անհամաչափությունների վերլուծությունը՝ մայրաքաղաքի, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի զբաղվածության հնարավորությունների տարբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ակտիվ զբաղվածության ծրագրերը, մասնագիտական ուսուցումն ու վերապատրաստումը, աշխատանքի որոնման և միջնորդության ծառայությունները, ինքնազբաղվածության ու փոքր ձեռնարկատիրության խթանման միջոցները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ոչ ֆորմալ զբաղվածությանը, աշխատանքային միգրացիային և դրանց ազդեցությանը պաշտոնական աշխատաշուկայի ցուցանիշների ու սոցիալական պաշտպանության համակարգի վրա։ Զբաղվածության կարգավորումը ներկայացվում է որպես համալիր գործընթաց, որը պահանջում է տնտեսական, կրթական, սոցիալական և տարածքային քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցված իրականացում։ Կարևորվում է նաև աշխատաշուկայի վերաբերյալ հավաստի վիճակագրական տեղեկատվության և կանխատեսումների դերը՝ աշխատուժի պահանջարկի փոփոխությունները գնահատելու և քաղաքական միջոցառումների արդյունավետությունը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և աշխատաշուկայի կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով կայուն ու արդյունավետ զբաղվածության ընդլայնման հիմնական խոչընդոտներն ու կարգավորման հնարավոր ուղղությունները։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է ոչ լեզվական համալսարաններում գերմաներենի ուսուցման ժամանակ տնտեսագիտական տերմինաբանության ընտրության և մեթոդական մոտեցումների մշակմանը։ Նյութում վերլուծվում են այն սկզբունքները, որոնց վրա պետք է հիմնված լինի մասնագիտացված lexis-ի ուսուցումը՝ ընդգծելով տերմինների ընտրության հստակությունն, նշանակության համատեքստային վերլուծությունը և ուսուցման նպատակների հետ հարմարվողականությունը։ Աշխատությունը պարունակում է նաև մեթոդական տիպերի համակարգում, օրինակ՝ դասընթացային, ինքնուրույն ուսուցման, բառապաշարային և գործնական պարապմունքների միջոցով տերմինների յուրացման մեխանիզմները։ Նյութում անդրադառնում է մասնագիտական լեզվին ինտեգրված ուսուցման կարևորությունը՝ ապահովելու ուսանողների խոսակցական և գրավոր կարողությունների զարգացմանը, ինչպես նաև տերմինների կիրառումը պրոֆեսիոնալ առօրյա իրավիճակներում։ Աշխատությունը կարևոր է լեզվաբանների, տնտեսագետների և ուսուցիչների համար՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել մասնագիտացված լեզվական ուսուցման արդյունավետությունը ոչ լեզվական բուհերում։

Other Subjects

Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության, աշխարհագրության, հասարակական-քաղաքական կյանքի, հայ լեզվաբանության, գրականագիտության, արվեստի, Հայաստանի բնության, բնական ռեսուրսների, ժողովրդական տնտեսության, Հայաստանում ճշգրիտ գիտությունների զարգացման պատմության վերաբերյալ նոր գրքերի ցանկ Հրատ.՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի ինֆորմացիայի և մատենագիտության բաժին, Երևան, 1979, 8 էջ [src=123456789/12039] [dspace.nla.am]