Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրները տնտեսական համագործակցության պայմաններում

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է ցորենի արմատային համակարգը վնասող հիվանդությունների տարածվածության, առաջացման պայմանների և բույսերի զարգացման ու բերքատվության վրա դրանց ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Գորգանի տարածաշրջանի բնակլիմայական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում արմատային փտախտների հարուցիչների հայտնաբերման ու բնութագրման, հիվանդությունների տարածման աստիճանի գնահատման և դրանց զարգացման վրա շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցության վերլուծության հարցերն են։ Քննվում են հողի խոնավության, ջերմաստիճանի, մշակության պայմանների, ցանքաշրջանառության, բույսերի զարգացման փուլերի և այլ ագրոէկոլոգիական գործոնների հնարավոր փոխազդեցությունները հիվանդությունների դրսևորման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ախտահարված բույսերի ընդհանուր վիճակի, արմատային համակարգի վնասման և արտադրողականության ցուցանիշների միջև կապերի բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ցորենի տարբեր սորտերի կամ ձևերի արձագանքները հիվանդությունների նկատմամբ՝ գնահատելով դրանց հարաբերական կայունությունը և գյուղատնտեսական արտադրության պայմաններում կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բույսերի պաշտպանության միջոցների արդյունավետության գիտական գնահատումը՝ դրանց ազդեցությունը դիտարկելով ոչ միայն հիվանդության սահմանափակման, այլև բույսերի կենսունակության, բերքի ձևավորման, տնտեսական նպատակահարմարության և շրջակա միջավայրի անվտանգության տեսանկյուններից։ Քիմիական պաշտպանության հարցերը դիտարկվում են բուսասանիտարական կառավարման ընդհանուր համակարգի շրջանակում՝ հաշվի առնելով նաև ագրոտեխնիկական և կանխարգելիչ մոտեցումների նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու տարածաշրջանում հիվանդությունների զարգացման հիմնական օրինաչափությունները և առանձնացնելու այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել դրանց տարածմանը կամ սահմանափակմանը։ Կարևորվում է տեղական պայմաններին համապատասխան բույսերի պաշտպանության ռազմավարության ձևավորումը, քանի որ նույն հիվանդության տարածվածությունն ու վնասակարությունը կարող են էապես տարբեր լինել բնակլիմայական և արտադրական պայմաններից կախված։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուսախտաբանության, գյուղատնտեսական բույսերի պաշտպանության, ագրոէկոլոգիայի և բուսաբուծության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտական հիմքեր ստեղծել ցորենի առողջության պահպանման, հիվանդությունների հետևանքով առաջացող կորուստների նվազեցման և արտադրության կայունության բարձրացման համար։

History

Издание посвящено политической истории Французской Директории и анализу внутренней политики в контексте кризиса революционного режима, особое внимание уделяется государственному перевороту 18 фрюктидора V года, в ходе которого была проведена чистка законодательных органов и усилено влияние директоров при поддержке армии; рассматриваются причины политического противостояния между роялистами, умеренными и радикальными республиканцами, механизмы подавления оппозиции, изменение конституционного баланса власти и усиление репрессивных мер в управлении государством; работа также анализирует последствия этих событий для дальнейшей эволюции французской политической системы и перехода к более авторитарным формам правления в период поздней революции.

Pedagogy

Основания педагогики աշխատությունը մանկավարժության տեսական հիմքերին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կրթության և դաստիարակության գործընթացների հիմնական սկզբունքները, նպատակները և օրենքաչափությունները, այն վերլուծում է ուսուցման կազմակերպման ձևերը, մանկավարժական մեթոդները, ուսուցչի և սովորողի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթական միջավայրի ձևավորման գործոնները, գիրքը անդրադառնում է մանկավարժական համակարգերի պատմական զարգացմանը, կրթության հոգեբանական հիմքերին և ժամանակակից կրթական մոտեցումներին, միաժամանակ ընդգծելով արժեքային դաստիարակության, անհատական մոտեցման և սոցիալականացման դերը ուսումնական գործընթացում, և ներկայացնելով կրթության արդյունավետության գնահատման հիմնական չափանիշները, այն կարևոր աղբյուր է ուսուցիչների, մանկավարժների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության հիվանդացության վրա ազդող հիմնական գործոնների վիճակագրական ուսումնասիրությանը և դրանց միջև առկա փոխկապակցվածությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բնակչության առողջական վիճակը բնութագրող վիճակագրական տվյալների հիման վրա գնահատել հիվանդացության մակարդակը, կառուցվածքը և դինամիկան, ինչպես նաև պարզել, թե ժողովրդագրական, սոցիալ-տնտեսական, կենսակերպային, բնապահպանական և առողջապահական համակարգի հետ կապված ինչ գործոններ կարող են պայմանավորել հիվանդությունների տարածվածության տարբերությունները։ ՀՀ առողջապահական պաշտոնական հաշվետվություններում հիվանդացության տվյալները վերլուծվում են նաև ըստ առավել տարածված հիվանդությունների, սեռատարիքային խմբերի և տարածքային առանձնահատկությունների, ինչը նման հետազոտության համար կարևոր տվյալային հիմք է ստեղծում։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել բնակչության ընդհանուր հիվանդացության դինամիկան՝ տարբեր տարիների ցուցանիշների համեմատությամբ։ Ժամանակային շարքերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հիվանդացության աճի կամ նվազման միտումները, դրանց կայունությունը և հնարավոր շրջադարձային փուլերը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել հիվանդացության իրական փոփոխությունը գրանցման և ախտորոշման համակարգերի փոփոխություններից, քանի որ բժշկական օգնության հասանելիության, կանխարգելիչ զննումների և հիվանդությունների հայտնաբերման մակարդակի փոփոխությունը նույնպես կարող է ազդել պաշտոնական վիճակագրության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է հիվանդացության կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են առանձնացվել վարակիչ և մակաբուծական հիվանդությունները, նորագոյացությունները, արյան շրջանառության համակարգի, շնչառական, մարսողական, ներզատական, նյարդային, միզասեռական և այլ համակարգերի հիվանդությունները։ ՀՀ պաշտոնական դասակարգման համակարգում հիվանդությունների հիմնական խմբերը ներկայացվում են միջազգային դասակարգման համապատասխան դասերով, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբեր տարիների տվյալները համադրելի ձևով վերլուծել։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել բնակչության սեռատարիքային կառուցվածքին։ Տարիքը հիվանդացության կարևոր որոշիչներից է, քանի որ տարբեր հիվանդությունների տարածվածությունը զգալիորեն տարբերվում է երեխաների, երիտասարդների, միջին և տարեց տարիքային խմբերի միջև։ Նույն կերպ կարող են ուսումնասիրվել տղամարդկանց և կանանց հիվանդացության ցուցանիշների տարբերությունները։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել առավել ռիսկային խմբերը և առողջապահական միջոցառումները նպատակաուղղել հենց այդ բնակչական խմբերին։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է հիվանդացության տարածքային տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի մարզերի և Երևանի միջև հիվանդացության մակարդակների համեմատությունը կարող է բացահայտել առողջապահական ծառայությունների հասանելիության, բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների, բնակավայրերի առանձնահատկությունների և շրջակա միջավայրի ազդեցության հնարավոր տարբերություններ։ ՀՀ առողջապահական տեղեկատվական համակարգում մարզային մակարդակով ներկայացվում են բնակչության հիվանդացության և առողջապահական ծառայությունների վերաբերյալ մի շարք ցուցանիշներ, ինչը հնարավորություն է տալիս կատարել տարածական համեմատություններ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև սոցիալ-տնտեսական գործոնները՝ եկամուտների մակարդակը, զբաղվածությունը, կրթությունը, բնակության պայմանները, սոցիալական անհավասարությունը և բժշկական ծառայությունների հասանելիությունը։ Այս գործոնների վիճակագրական համադրումը հիվանդացության ցուցանիշների հետ հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե սոցիալական պայմանների փոփոխություններն ինչ կապ ունեն բնակչության առողջական վիճակի հետ։ Առանձին նշանակություն կարող են ունենալ կենսակերպային գործոնները՝ սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվությունը, ծխախոտի և ալկոհոլի օգտագործումը, քնի ռեժիմը և այլ վարքագծային առանձնահատկություններ։ Դրանց ազդեցությունը կարող է հատկապես նշանակալի լինել քրոնիկ ոչ վարակիչ հիվանդությունների տարածվածության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է կիրառել կորելացիոն և ռեգրեսիոն վերլուծություն՝ պարզելու համար առանձին գործոնների և հիվանդացության միջև վիճակագրական կապի ուղղությունն ու ուժգնությունը։ Կարող են կառուցվել բազմագործոն մոդելներ, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի միաժամանակ գնահատել մի քանի գործոնների ազդեցությունը և առանձնացնել առավել նշանակալի փոփոխականները։ Ժամանակային շարքերի, միջին մեծությունների, հարաբերական ցուցանիշների, ստանդարտացման և այլ վիճակագրական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ստանալ ավելի ամբողջական պատկեր, քան միայն հիվանդությունների բացարձակ թվերի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության մեջ կարևոր է նաև առողջապահական համակարգի գործոնների գնահատումը։ Բժիշկների և բուժաշխատողների հասանելիությունը, բժշկական հաստատությունների տարածքային բաշխվածությունը, կանխարգելիչ հետազոտությունների ընդգրկվածությունը, վաղ ախտորոշման հնարավորությունները և բնակչության՝ բժշկական օգնության դիմելիությունը կարող են ազդել ինչպես հիվանդությունների հայտնաբերման, այնպես էլ պաշտոնապես գրանցված հիվանդացության մակարդակի վրա։ ՀՀ առողջապահական վիճակագրական տարեգրքերը հենց այդ նպատակով համադրում են բնակչության առողջությունը և առողջապահական համակարգի գործունեությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ վիճակագրական վերլուծության արդյունքները կարող են օգտագործվել հիվանդությունների կանխարգելման առաջնահերթությունների որոշման, ռիսկային բնակչական խմբերի հայտնաբերման, առողջապահական ռեսուրսների բաշխման և հանրային առողջության ծրագրերի մշակման համար։ Հիվանդացության առավել տարածված պատճառների և դրանց հետ կապված գործոնների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս առողջապահական քաղաքականությունն ավելի նպատակային դարձնել։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ՀՀ բնակչության հիվանդացությունը դիտարկում է որպես բազմագործոն երևույթ՝ համադրելով ժողովրդագրական, սոցիալ-տնտեսական, կենսակերպային, տարածքային, բնապահպանական և առողջապահական գործոնները և կիրառելով վիճակագրական մեթոդներ՝ բնակչության առողջական վիճակի փոփոխությունների օրինաչափությունները բացահայտելու, հիվանդությունների տարածման ռիսկերը գնահատելու և կանխարգելիչ ու առողջապահական քաղաքականության առավել արդյունավետ ուղղություններ առաջարկելու համար։

Other Subjects

Երկրագործություն աշխատությունը դասական բնույթի ուսումնական և գիտագործնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է երկրագործության հիմնարար սկզբունքներն ու դրանց կիրառությունը գյուղատնտեսական արտադրության մեջ՝ ընդգծելով հողի և բույսի փոխկապակցված համակարգը։ Հեղինակ Ց. Մ. Գալստյանը գրքում համակարգված ձևով անդրադառնում է հողի մշակման տեսություններին, բերրիության պահպանման և բարձրացման մեթոդներին, ինչպես նաև մշակաբույսերի աճեցման արդյունավետ տեխնոլոգիաներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել կայուն և բարձր արտադրողականություն։ Աշխատությունը ներառում է հողագիտության տարրերը՝ հողի կազմը, կառուցվածքը, ջրային և օդային ռեժիմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բույսերի զարգացման վրա, բացատրելով, թե ինչպես կարելի է գիտականորեն կառավարել այդ գործոնները։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ցանքաշրջանառության սկզբունքները, հողի մշակման տարբեր եղանակները, պարարտացման համակարգերը և դրանց ազդեցությունը բերքատվության վրա, ինչպես նաև ոռոգման և ջրի արդյունավետ օգտագործման կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հողի էրոզիայի կանխարգելման միջոցառումներին, հատկապես լեռնային և կիսաչոր կլիմայական պայմաններում, ինչը կարևոր է երկարաժամկետ գյուղատնտեսական կայունության ապահովման համար։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ժամանակակից ագրոտեխնիկական մոտեցումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս համատեղել արտադրողականությունը և շրջակա միջավայրի պահպանումը։ Գիրքը նախատեսված է բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, ինչպես նաև գյուղատնտեսությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները և կիրառել դրանք գործնականում։

Political Science

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի Հանրապետության տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրությանը Հարավային Կովկասում՝ հատկապես «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության իշխանության շրջանում։ Գրքում ներկայացվում են Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ռազմավարական նպատակները և գործիքակազմը՝ կապված տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման հետ։ Հեղինակը վերլուծում է Անկարայի քաղաքականությունը Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի նկատմամբ, էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերի դերակատարությունը, ինչպես նաև անվտանգային և տնտեսական համագործակցության ձևերը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև աշխարհաքաղաքական մրցակցության գործոնները, Ռուսաստանի, Իրանի, Եվրամիության և ԱՄՆ-ի ազդեցությունը Հարավային Կովկասում, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը Թուրքիայի քաղաքականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական բաղադրիչին, ներառյալ նեոօսմանական մոտեցումների ազդեցությունը արտաքին քաղաքական դոկտրինի վրա, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների կառավարման մեխանիզմներին։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, վերլուծաբանների, պատմաբանների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական վերլուծություններ տարածաշրջանային քաղաքականության վերաբերյալ։