More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Economics

    Մաքսային գործունեության պետական կարգավորման խնդիրները (ՀՀ նյութերով)

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային գործունեության պետական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են մաքսային համակարգի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, արտաքին առևտրի կարգավորման գործում մաքսային քաղաքականության դերը, մաքսային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները և պետական կառավարման մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է մաքսային օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները, մաքսային վճարների ձևավորման և գանձման գործընթացները, ապրանքների ներմուծման և արտահանման վերահսկողության խնդիրները, ինչպես նաև ոլորտում առկա կազմակերպական և տնտեսական դժվարությունները։ Աշխատությունում ներկայացվում են առաջարկություններ՝ ուղղված մաքսային ընթացակարգերի կատարելագործմանը, վարչարարության պարզեցմանը, տեղեկատվական համակարգերի կիրառման ընդլայնմանը, արտաքին տնտեսական կապերի արդյունավետ կառավարմանը և միջազգային չափանիշներին համապատասխան մաքսային համակարգի զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, մաքսային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատակիցների, իրավաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-07
    Մաքսային գործունեության պետական կարգավորման խնդիրները (ՀՀ նյութերով)
    Online

    Political Science

    Պառլամենտարիզմի առանձնահատկություններն ու միտումները փոխակերպվող հասարակություններում

    Աշխատությունը նվիրված է փոխակերպվող հասարակություններում պառլամենտարիզմի առանձնահատկությունների, զարգացման միտումների և դրա առջև ծառացած հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ներկայացուցչական ժողովրդավարության կարևորագույն ինստիտուտներից մեկի՝ խորհրդարանի դերն ու նշանակությունն է քաղաքական համակարգերի փոփոխության և ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացման պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը պառլամենտարիզմը դիտարկում է ոչ միայն որպես պետական կառավարման կազմակերպման ձև, այլև որպես քաղաքական մշակույթի, ներկայացուցչականության, իշխանությունների բաժանման և հանրային մասնակցության փոխկապակցված համակարգ։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում փոխակերպվող հասարակություններին բնորոշ քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը խորհրդարանական ինստիտուտների գործունեության վրա։ Նման պայմաններում խորհրդարանները կարող են միաժամանակ հանդես գալ որպես ժողովրդական կամքի ներկայացման, քաղաքական երկխոսության, իշխանության վերահսկողության և հասարակական տարբեր շահերի համադրման կարևոր հարթակներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել խորհրդարանի օրենսդրական, վերահսկողական և ներկայացուցչական գործառույթները, քաղաքական կուսակցությունների դերը, ընտրական համակարգերի ազդեցությունը խորհրդարանական ներկայացվածության վրա, ինչպես նաև իշխանության տարբեր ճյուղերի միջև փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են ժողովրդավարական անցում կամ ինստիտուցիոնալ վերափոխում ապրող հասարակություններում՝ քաղաքական համակարգի անկայունություն, կուսակցական համակարգի փոփոխություններ, հանրային վստահության պակաս, քաղաքական բևեռացում, ներկայացուցչականության խնդիրներ և ինստիտուտների արդյունավետության ապահովման անհրաժեշտություն։ Աշխատությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պառլամենտարիզմի զարգացման ժամանակակից միտումները՝ ներառյալ խորհրդարանների դերի փոփոխությունը, քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացների բացությունն ու թափանցիկությունը, քաղաքացիական հասարակության հետ փոխգործակցությունը և հանրային մասնակցության նոր ձևերի զարգացումը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել տարբեր երկրների փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել փոխակերպվող հասարակություններում խորհրդարանական կառավարման ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և գնահատել տարբեր ինստիտուցիոնալ լուծումների արդյունավետությունը։ Խորհրդարանական ինստիտուտների կայունությունը դիտարկվում է նաև իրավական և քաղաքական մշակույթի տեսանկյունից, քանի որ արդյունավետ պառլամենտարիզմը պահանջում է ոչ միայն համապատասխան սահմանադրական և օրենսդրական հիմք, այլև քաղաքական դերակատարների կողմից ժողովրդավարական կանոնների պահպանում, փոխզիջման մշակույթ և հանրային հաշվետվողականություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող հետազոտողների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպաստում է փոխակերպվող հասարակություններում պառլամենտարիզմի դերի և զարգացման տրամաբանության ավելի խոր ընկալմանը՝ հնարավորություն տալով գնահատել խորհրդարանական ինստիտուտների առջև ծառացած մարտահրավերները, դրանց հարմարվողականության հնարավորությունները և ժողովրդավարական կառավարման համակարգի ամրապնդման գործում դրանց նշանակությունը։

    Updated: 2026-08-28
    Պառլամենտարիզմի առանձնահատկություններն ու միտումները փոխակերպվող հասարակություններում
    Online

    Medicine

    Диагностика и подходы к лечению врожденного вывиха бедра у детей дошкольного возраста

    Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների կոնքազդրային հոդի բնածին զարգացման խանգարումների ախտորոշման և բուժական մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ուշ հայտնաբերված դեպքերի կլինիկական առանձնահատկություններին, հոդի կառուցվածքային փոփոխությունների գնահատմանը և բուժման տարբեր եղանակների ընտրության սկզբունքներին։ Քննության են առնվում կոնքազդրային հոդի բնականոն ձևավորման խանգարման անատոմիական և ֆունկցիոնալ հետևանքները, դրանց ազդեցությունը երեխայի քայլվածքի, ստորին վերջույթների հենունակության, շարժունակության և հետագա հոդային զարգացման վրա։ Խնդիրը դիտարկվում է մանկական օրթոպեդիայի շրջանակում, որտեղ վաղ հայտնաբերումը և տարիքին համապատասխան բուժական մարտավարության ընտրությունը կարևոր նշանակություն ունեն հոդի հնարավորինս բնականոն կառուցվածքի ու գործառույթի վերականգնման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հիվանդության զարգացման մեխանիզմներին։ Կոնքազդրային հոդը բարդ անատոմիական համակարգ է, որի բնականոն գործունեությունը կախված է ազդրոսկրի գլխիկի, քացախափոսի, հոդապարկի, կապանային համակարգի և շրջակա մկանների փոխհամապատասխան զարգացումից։ Եթե զարգացման ընթացքում այդ հարաբերակցությունը խախտվում է, ազդրոսկրի գլխիկը կարող է ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն կորցնել իր բնականոն դիրքը։ Երկարատև ոչ ճիշտ փոխհարաբերության պայմաններում փոփոխություններ կարող են առաջանալ ինչպես ազդրոսկրի վերին հատվածում, այնպես էլ քացախափոսում և փափուկ հյուսվածքներում։ Նախադպրոցական տարիքում այդ փոփոխություններն արդեն կարող են ավելի արտահայտված լինել, ինչի պատճառով բուժական մարտավարությունը տարբերվում է վաղ մանկական շրջանում կիրառվող մոտեցումներից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է կլինիկական ախտորոշումը։ Երեխայի զննման ընթացքում գնահատվում են ստորին վերջույթների հարաբերական երկարությունը, շարժումների ծավալը, կոնքազդրային հոդերի համաչափությունը, մկանային վիճակը, հենման առանձնահատկությունները և քայլվածքը։ Ուշ հայտնաբերված միակողմանի խանգարման դեպքում հնարավոր են վերջույթների երկարության տարբերության և քայլվածքի անհամաչափության դրսևորումներ, իսկ երկկողմանի փոփոխությունների դեպքում կլինիկական պատկերը կարող է ունենալ այլ առանձնահատկություններ։ Միաժամանակ միայն արտաքին նշանները բավարար չեն հոդի անատոմիական վիճակը լիարժեք գնահատելու համար, ուստի կլինիկական տվյալները համադրվում են պատկերային հետազոտությունների արդյունքների հետ։ Առանձին նշանակություն ունի ճառագայթաբանական գնահատումը։ Նախադպրոցական տարիքում ռենտգենաբանական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ազդրոսկրի գլխիկի դիրքը, քացախափոսի զարգացումը, հոդային բաղադրիչների հարաբերակցությունը և ոսկրային կառուցվածքների ձևավորման աստիճանը։ Տարբեր չափումներ և անկյունային ցուցանիշներ կարող են օգտագործվել հոդի կառուցվածքային վիճակի օբյեկտիվ գնահատման համար։ Պատկերների համեմատական ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև բուժումից առաջ և հետո տեղի ունեցած փոփոխությունները գնահատելու տեսանկյունից։ Հետազոտության մեջ կարող են քննարկվել լրացուցիչ պատկերային մեթոդների կիրառման հնարավորությունները այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ավելի մանրամասն պատկերացում ստանալ հոդային բաղադրիչների կամ փափուկ հյուսվածքների վիճակի վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբերակիչ ախտորոշումը։ Քայլվածքի խանգարումը, ստորին վերջույթների անհամաչափությունը կամ կոնքազդրային հոդի շարժումների սահմանափակումը կարող են հանդիպել նաև այլ օրթոպեդիկ կամ նյարդամկանային վիճակների դեպքում։ Հետևաբար անհրաժեշտ է կլինիկական և պատկերային տվյալների ամբողջական գնահատում՝ զարգացման բնածին խանգարումը այլ պատճառներից տարբերակելու համար։ Ճշգրիտ ախտորոշումը կարևոր է նաև բուժման ծավալը որոշելու տեսանկյունից, քանի որ բուժական մոտեցումը կախված է ոչ միայն երեխայի տարիքից, այլև հոդի անատոմիական փոփոխությունների բնույթից և ծանրության աստիճանից։ Հետազոտության առանցքային խնդիրներից է բուժման մարտավարության ընտրությունը։ Վաղ տարիքում հայտնաբերված զարգացման խանգարումների բուժումը սովորաբար ունի ավելի պահպանողական հնարավորություններ, մինչդեռ նախադպրոցական տարիքում արդեն ձևավորված անատոմիական փոփոխությունները կարող են պահանջել ավելի բարդ օրթոպեդիկ մոտեցումներ։ Յուրաքանչյուր դեպքի գնահատման ժամանակ հաշվի են առնվում երեխայի տարիքը, տեղաշարժի աստիճանը, քացախափոսի զարգացման վիճակը, ազդրոսկրի կառուցվածքը, նախորդ բուժման առկայությունը և հոդի շարժունակությունը։ Այս գործոնների համադրությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել տվյալ երեխայի համար համապատասխան բուժական ռազմավարություն՝ խուսափելով բոլոր դեպքերի նկատմամբ նույն մեթոդի մեխանիկական կիրառումից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում փակ և բաց վերականգնման մոտեցումների տեղին ու հնարավորություններին։ Բուժման նպատակը ազդրոսկրի գլխիկի և քացախափոսի միջև հնարավորինս ճիշտ ու կայուն փոխհարաբերության ձևավորումն է՝ միաժամանակ նվազեցնելով հյուսվածքների վնասման և հետագա բարդությունների վտանգը։ Ավելի մեծ տարիքում հոդի շրջակա փափուկ հյուսվածքների և ոսկրային կառուցվածքների փոփոխությունները կարող են դժվարացնել պարզ վերականգնումը։ Այդ պատճառով որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է լինում ոչ միայն գլխիկի դիրքի վերականգնում, այլև հոդի կառուցվածքային հարաբերությունների լրացուցիչ շտկում։ Բուժման տարբերակների քննարկումը հիմնվում է դրանց ցուցումների, սահմանափակումների և հնարավոր երկարաժամկետ արդյունքների համեմատական գնահատման վրա։ Կարևոր ուղղություն է ոսկրային շտկող միջամտությունների դերի ուսումնասիրությունը։ Երբ հոդի բաղադրիչների ձևը կամ տարածական հարաբերակցությունը զգալիորեն փոփոխված է, բուժական ռազմավարությունը կարող է ներառել այնպիսի օրթոպեդիկ միջամտություններ, որոնց նպատակը ազդրոսկրի գլխիկի ծածկույթի, հոդի կայունության կամ ազդրոսկրի դիրքի բարելավումն է։ Այս միջամտությունների անհրաժեշտությունը որոշվում է անհատական գնահատմամբ և պատկերային տվյալներով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի միջամտության ծավալի հիմնավորումը, քանի որ մանկական օրգանիզմը շարունակում է աճել, և բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետագա բնական զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտության մեջ մեծ ուշադրություն է հատկացվում բուժման արդյունքների գնահատմանը։ Հաջողությունը չի սահմանափակվում միայն հոդի անատոմիական դիրքի անմիջական վերականգնմամբ։ Կարևոր են նաև շարժումների ծավալը, քայլվածքի որակը, վերջույթի հենունակությունը, ցավի բացակայությունը, երեխայի ֆիզիկական ակտիվության հնարավորությունները և հոդի հետագա աճի ընթացքում պահպանվող կայունությունը։ Ռենտգենաբանական և կլինիկական ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական գնահատել բուժման արդյունավետությունը և ժամանակին հայտնաբերել անցանկալի փոփոխությունները։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում հնարավոր բարդությունների ուսումնասիրությունը։ Բուժական միջամտություններից հետո անհրաժեշտ է վերահսկել ազդրոսկրի գլխիկի աճն ու արյունամատակարարման հետ կապված փոփոխությունները, հոդի մնացորդային անկայունությունը, քացախափոսի շարունակվող թերզարգացումը, շարժումների սահմանափակումը և հետագա ձևախախտումների առաջացման հավանականությունը։ Բարդությունների կանխարգելման համար կարևոր են ճիշտ ընտրված բուժական մարտավարությունը, հոդի վիճակի պարբերական գնահատումը և երկարաժամկետ բժշկական հսկողությունը։ Քանի որ երեխայի հենաշարժական համակարգը շարունակում է զարգանալ, բուժման վերջնական արդյունքը երբեմն հնարավոր է լիարժեք գնահատել միայն երկարատև հետևման ընթացքում։ Կարևորվում է նաև վերականգնողական շրջանի կազմակերպումը։ Բուժման որոշ փուլերից հետո երեխայի շարժողական գործառույթների վերականգնումը պահանջում է աստիճանական և մասնագետի կողմից վերահսկվող մոտեցում։ Վերականգնման նպատակներն են հոդի շարժունակության պահպանումը կամ բարելավումը, մկանային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վերականգնումը և բնականոն շարժողական հմտությունների զարգացումը։ Վերականգնողական ծրագիրը պետք է համապատասխանեցվի իրականացված բուժման տեսակին, երեխայի տարիքին և օրթոպեդիկ վիճակին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վաղ ախտորոշման նշանակությանը։ Թեև ուսումնասիրության հիմնական շրջանակը վերաբերում է նախադպրոցական տարիքի երեխաներին, խնդրի վերլուծությունը ցույց է տալիս զարգացման խանգարումների հնարավորինս վաղ հայտնաբերման կարևորությունը։ Նորածնային և վաղ մանկական շրջանում իրականացվող կլինիկական զննումը և անհրաժեշտ պատկերային հետազոտությունները կարող են հնարավորություն տալ խնդիրը հայտնաբերել այն փուլում, երբ հոդի երկրորդային կառուցվածքային փոփոխությունները դեռևս արտահայտված չեն։ Այդ պատճառով ուշ հայտնաբերված դեպքերի ուսումնասիրությունն ունի նաև կանխարգելիչ նշանակություն՝ օգնելով գնահատել վաղ սկրինինգի և շարունակական մանկաբուժական հսկողության կարևորությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ներառվել հիվանդների կլինիկական տվյալների ուսումնասիրությունը, պատկերային հետազոտությունների համեմատական գնահատումը, բուժման տարբեր մեթոդների արդյունքների վերլուծությունը և երկարաժամկետ դիտարկումը։ Հիվանդների խմբավորումը ըստ տարիքի, հոդի փոփոխությունների աստիճանի, միակողմանի կամ երկկողմանի ախտահարման և կիրառված բուժական մոտեցման հնարավորություն է տալիս համեմատել արդյունքները և բացահայտել բուժման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Վիճակագրական վերլուծության կիրառումը կարող է օգնել գնահատել տարբեր ցուցանիշների միջև կապերը և առավել հիմնավորված ձևով ներկայացնել բուժական մոտեցումների արդյունքները։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է մանկական օրթոպեդիայում ուշ հայտնաբերված կոնքազդրային հոդի զարգացման խանգարումների բուժման բարդությամբ։ Նախադպրոցական տարիքում յուրաքանչյուր երեխայի անատոմիական և ֆունկցիոնալ վիճակի անհատական գնահատումը կարևոր է համապատասխան մարտավարություն ընտրելու համար։ Ախտորոշման կլինիկական և պատկերային մեթոդների համադրումը, բուժման ցուցումների հստակեցումը և արդյունքների երկարաժամկետ վերահսկումը կարող են նպաստել հոդի գործառույթի բարելավմանը և հետագա օրթոպեդիկ խնդիրների հավանականության նվազեցմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է մանկական կոնքազդրային հոդի բնածին զարգացման խանգարումների ախտորոշման և բուժական մոտեցումների համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգրկելով կլինիկական գնահատումը, պատկերային ախտորոշումը, տարիքային առանձնահատկությունները, պահպանողական և վիրաբուժական մոտեցումների ընտրության սկզբունքները, վերականգնումը, հնարավոր բարդությունները և երկարաժամկետ հսկողությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկական օրթոպեդիայի, վնասվածքաբանության, մանկաբուժության և վերականգնողական բժշկության ոլորտների հետազոտողների, բժիշկների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-23
    Диагностика и подходы к лечению врожденного вывиха бедра у детей дошкольного возраста
    Online

    Other Subjects

    Սակավաջրության ազդեցությունը կաղամբազգիների (Brassicaceae L.) ընտանիքի յուղատու որոշ տեսակների ագրոֆիզիոլոգիական հատկանիշների վրա ԻԻՀ Մաշհադի մարզի պայմաններում

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սակավաջրության պայմանների ազդեցությանը կաղամբազգիների ընտանիքին պատկանող յուղատու որոշ տեսակների ագրոֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա՝ Իսլամական Իրանի Հանրապետության Մաշհադի մարզի կլիմայական և հողային պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջրային սթրեսի ազդեցությամբ բույսերի աճի և զարգացման հիմնական փուլերի փոփոխությունները, ներառյալ կենսազանգվածի կուտակումը, ֆոտոսինթեզային ակտիվությունը, տերևային մակերեսի զարգացումը և բերքատվության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ուսումնասիրվող տեսակները հարմարվում են ջրի պակասին՝ ներառյալ ջրի օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը, ստոմատների կարգավորումը և օսմոտիկ հավասարակշռության փոփոխությունները։ Արդյունքները դիտարկվում են որպես կարևոր գիտական հիմք չոր և կիսաչոր տարածաշրջաններում յուղատու կաղամբազգիների մշակության արդյունավետության բարձրացման, սելեկցիոն աշխատանքների ուղղորդման և կայուն գյուղատնտեսական համակարգերի զարգացման համար։

    Updated: 2026-08-27
    Սակավաջրության ազդեցությունը կաղամբազգիների (Brassicaceae L.) ընտանիքի յուղատու որոշ տեսակների ագրոֆիզիոլոգիական հատկանիշների վրա ԻԻՀ Մաշհադի մարզի պայմաններում
    Online

    Literature

    Շահան Շահնուր-Վազգեն Շուշանյան. հրական առնչություններ

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Շահան Շահնուրի և Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական ու գրական առնչությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սփյուռքահայ գրականության ձևավորման, գաղափարական որոնումների և 1920–1930-ական թվականների գրական միջավայրի համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու հեղինակների ստեղծագործությունների, գրական հայացքների, թեմատիկ ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև նրանց միջև առկա ստեղծագործական երկխոսության ու բանավեճերի բացահայտումն է։ Երկուսն էլ պատկանում են արևմտահայ գրական ավանդույթից հետո ձևավորված սփյուռքահայ նոր սերնդին, որի համար առանցքային խնդիրներ էին ազգային ինքնության պահպանումը, օտար միջավայրում հայի գոյությունը, ձուլման վտանգը, հայրենիքի հիշողությունը և ցեղասպանության հետևանքների հոգեբանական ու մշակութային վերապրումը։ Սփյուռքահայ նոր գրական սերնդի ձևավորման գործում կարևոր դեր է ունեցել հատկապես Փարիզի գրական միջավայրը, որտեղ Շահնուրի, Շուշանյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Զարեհ Որբունու, Նշան Պեշիկթաշլյանի և այլ երիտասարդ հեղինակների գործունեությունը նպաստեց նոր գրական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ «Մենք» գրական շարժման և դրա շուրջ ձևավորված գաղափարական մթնոլորտի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ շրջանակը միավորում էր տարբեր գրական ու քաղաքական հայացքներ ունեցող երիտասարդ հեղինակների, որոնց ընդհանուր մտահոգություններից էր սփյուռքում հայ ինքնության և մշակութային դիմագծի պահպանումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ երկու հեղինակների կապը միայն գաղափարական ընդհանրություններով չի սահմանափակվել․ նրանց միջև առկա են եղել նաև էական ստեղծագործական տարաձայնություններ և քննադատական բախումներ։ Մասնավորապես, գրականագիտական աղբյուրները հիշատակում են Շահնուրի և Շուշանյանի միջև 1939 թվականին սրված հակադրությունը, որը կապված էր Շուշանյանի՝ Շահնուրի հասցեին ուղղված քննադատական գրության հրապարակման հետ։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման դարձնում է հատկապես հետաքրքիր, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկու գրողներին դիտարկել ոչ միայն որպես նույն գրական սերնդի ներկայացուցիչներ, այլև որպես միմյանց գաղափարներին և գեղագիտական դիրքորոշումներին արձագանքող հեղինակներ։ Նրանց ստեղծագործություններում առկա են ընդհանուր պատմական փորձառությունից բխող թեմաներ, սակայն այդ թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Շահնուրի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում օտար միջավայրում հայի ինքնության պահպանման և ազգային ուծացման վտանգը, մինչդեռ Շուշանյանի գրական ժառանգության մեջ կարևոր են նաև հայրենիքի հիշողությունը, կարոտը, անցյալի վերակերտումը և անձնական ապրումների միջոցով պատմական հիշողության փոխանցումը։ Սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրություններում Շահնուրին հաճախ կապում են «նահանջի» գրականության, իսկ Շուշանյանին՝ նաև «կարոտի» և գյուղագրության ուղղությունների հետ, թեև նրանց ստեղծագործական աշխարհները զգալիորեն ավելի լայն են։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն երկու հեղինակների գրական ժառանգությունը դիտարկում է փոխհարաբերության մեջ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ոչ միայն նրանց անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները, այլև այն գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է սփյուռքահայ նոր գրականությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ցեղասպանությունից հետո ձևավորված նոր սերնդի գրողները փորձում վերաիմաստավորել ազգային ինքնությունը, հայրենիքի կորստի փորձառությունը և օտար հասարակության մեջ ապրելու հակասությունները։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Լիլիթ Վարդանի Տոնոյանի 2014 թվականի գրականագիտական ատենախոսական ուսումնասիրությունն է, որը ներկայացվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, ունի 24 էջ և ներառում է ինչպես մատենագիտական աղբյուրներ, այնպես էլ ծանոթագրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է Շահան Շահնուրի ու Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական փոխառնչությունների, սփյուռքահայ գրականության ձևավորման ընթացքի, գրական բանավեճերի և երկու հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, արևմտահայ և սփյուռքահայ գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Շահան Շահնուր-Վազգեն Շուշանյան. հրական առնչություններ
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն, լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Обшественно-по (1979, թիվ 6)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն, լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Обшественно-по (1979, թիվ 6)