Ներդրումային միջավայրը և ներդրումների արդյունավետությունը տնտեսության իրական հատվածում (ՀՀ նյութերով)

Technology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բարձրամուր ալյումինային դեֆորմացվող համաձուլվածքների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և դրանց կառուցվածքային ու մեխանիկական հատկությունների ձևավորման գործընթացներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել նյութերի ամրությունը, պլաստիկությունը և կիրառելիությունը արդյունաբերական տարբեր ոլորտներում։ Նյութում վերլուծվում են ալյումինային համաձուլվածքների լեգիրացման հիմնական սկզբունքները, որտեղ տարբեր տարրերի՝ պղնձի, մագնեզիումի, սիլիցիումի և ցինկի հավելումները ազդում են բյուրեղային կառուցվածքի ձևավորման և ամրացման մեխանիզմների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեֆորմացիոն մշակման տեխնոլոգիաներին՝ գլանում, ձգում, կռում և ջերմամեխանիկական մշակում, որոնք նպաստում են մանրահատիկ կառուցվածքի ստացմանը և դիսլոկացիոն խտության կարգավորմանը։ Քննարկվում են նաև ջերմային մշակման փուլերը՝ լուծույթային մշակություն, մարացում և ծերացում, որոնք էական դեր ունեն վերջնական հատկությունների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ բարձրամուր ալյումինային համաձուլվածքների արդյունավետ ստացումը պահանջում է տեխնոլոգիական գործընթացների ճշգրիտ վերահսկում և կառուցվածք-հատկություն կապի խորքային ըմբռնում՝ ապահովելով դրանց կիրառությունը ավիացիոն, մեքենաշինական և կառուցվածքային ինժեներիայի ոլորտներում։

History

Գրքում ներկայացվում է Ալեքսանդր Խատիսյանի կյանքի և գործունեության մանրակրկիտ վերլուծությունը, ընդգրկելով նրա մանկությունը, կրթությունը, մասնագիտական ուղին և հասարակական ակտիվությունը, լուսաբանվում են նրա քաղաքական, մշակութային և գիտական գործունեության կարևոր փուլերը, ընթերցողը ծանոթանում է Խատիսյանի առջև կանգնած մարտահրավերներին, հասարակության մեջ ունեցած ազդեցությանը և ներդրմանը տարբեր ոլորտներում, մանրամասն ներկայացվում են նրա գաղափարախոսական մոտեցումները, օրենսդրական և վարչական աշխատանքները, ինչպես նաև հասարակական նախաձեռնությունները և հասարակական կազմակերպություններում ունեցած դերակատարությունը, գիրքը շեշտադրում է նրա անձնական հատկանիշները՝ ներառյալ առաջնորդության, ազնվության և աշխատասիրության որակները, ուսումնասիրում է ժամանակակից պատմական և սոցիալական միջավայրը, որը ձևավորել է նրա գործունեությունը, վերլուծվում են ազդեցությունները, որոնք Ալեքսանդր Խատիսյանը թողել է իր շրջապատի և ապագա սերունդների վրա, գիրքը նախատեսված է լայն ընթերցողական համար՝ պատմաբանների, հասարակական գործիչների և մշակութային հետաքրքրություն ունեցող անձանց, ովքեր ցանկանում են խորացված պատկերացում ունենալ այս կարևոր հայ գործչի կյանքի և գործունեության մասին։

Agriculture

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Շիրակի մարզի պայմաններում ճակնդեղի ցանքերի մոլախոտվածության ուսումնասիրությանը և մոլախոտերի դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ճակնդեղի ցանքատարածություններում հանդիպող մոլախոտային բուսականության տեսակային կազմը, տարածվածությունը և վնասակարության աստիճանը, ինչպես նաև գնահատել տարբեր ագրոտեխնիկական և բուսապաշտպանական միջոցառումների արդյունավետությունը։ Մոլախոտերը գյուղատնտեսական մշակաբույսերի հիմնական մրցակիցներից են, քանի որ օգտագործում են հողի խոնավությունը, սննդանյութերը և լուսային ռեսուրսները, կարող են խոչընդոտել մշակաբույսի բնականոն աճն ու զարգացումը և նվազեցնել բերքատվությունն ու արտադրանքի որակը։ Ճակնդեղի ցանքերում մոլախոտերի ազդեցությունը հատկապես կարևոր է մշակաբույսի զարգացման սկզբնական փուլերում, երբ բույսերը համեմատաբար թույլ են մրցակցում արագ աճող մոլախոտային բուսականության հետ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել Շիրակի մարզի ագրոկլիմայական պայմանների ազդեցությունը մոլախոտերի տարածման և զարգացման վրա։ Հողի հատկությունները, խոնավության ռեժիմը, ջերմաստիճանը, տեղումների քանակը, նախորդ մշակաբույսերը, հողի մշակության եղանակները և ցանքի ժամկետները կարող են ազդել մոլախոտային բուսականության ձևավորման վրա։ Այս գործոնների հաշվառումը կարևոր է պայքարի առավել նպատակահարմար համակարգ մշակելու համար։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է մոլախոտերի տեսակային կազմի բացահայտումը։ Կարող են առանձնացվել միամյա և բազմամյա, ինչպես նաև լայնատերև և հացազգի մոլախոտերի տեսակներ՝ գնահատելով դրանց հանդիպման հաճախականությունը, քանակը և կենսազանգվածը։ Մոլախոտվածության քանակական և որակական ցուցանիշների որոշումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ճակնդեղի ցանքերի ագրոֆիտոցենոզային վիճակը և առանձնացնել առավել վնասակար տեսակները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մոլախոտերի վնասակարության գնահատումը։ Մոլախոտերի մրցակցությունը կարող է դանդաղեցնել ճակնդեղի աճը, նվազեցնել տերևային մակերեսի ձևավորումը, սահմանափակել արմատային համակարգի զարգացումը և արդյունքում ազդել բերքի քանակի ու որակի վրա։ Մոլախոտերի վնասակարության մակարդակի որոշումը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել այն ժամանակահատվածները, երբ պայքարի իրականացումն առավել արդյունավետ և տնտեսապես նպատակահարմար է։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մոլախոտերի դեմ պայքարի տարբեր մեթոդներ։ Ագրոտեխնիկական միջոցառումները կարող են ներառել հողի ժամանակին և ճիշտ նախապատրաստում, ցանքի օպտիմալ ժամկետների ընտրություն, միջշարային մշակումներ, մոլախոտերի մեխանիկական ոչնչացում և մշակաբույսերի խնամքի այլ միջոցներ։ Այս մեթոդների նպատակն է նվազեցնել մոլախոտերի քանակը և միաժամանակ ստեղծել ճակնդեղի աճի համար առավել բարենպաստ պայմաններ։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ քիմիական պայքարի արդյունավետության ուսումնասիրությունը։ Հերբիցիդների ընտրությունը, կիրառման ժամկետը, դեղաչափը և եղանակը պետք է համապատասխանեն ինչպես տվյալ մոլախոտերի տեսակային կազմին, այնպես էլ ճակնդեղի զարգացման փուլին։ Դրանց արդյունավետության գնահատման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն մոլախոտերի ոչնչացման մակարդակը, այլև մշակաբույսի հնարավոր վնասման ռիսկը, բերքատվության փոփոխությունը և կիրառման տնտեսական արդյունավետությունը։ Ժամանակակից բույսերի պաշտպանության տեսանկյունից առավել նպատակահարմար է պայքարի ինտեգրված համակարգի կիրառումը, որը համադրում է կանխարգելիչ, ագրոտեխնիկական, մեխանիկական և անհրաժեշտության դեպքում քիմիական միջոցառումները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել հերբիցիդների անհարկի օգտագործումը, կանխել մոլախոտերի դիմադրության զարգացումը և ապահովել մշակաբույսի ավելի կայուն պաշտպանություն։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է Շիրակի մարզի հողակլիմայական պայմաններին համապատասխան մոլախոտերի դեմ պայքարի արդյունավետ համակարգի մշակման մեջ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ճակնդեղի արտադրությամբ զբաղվող տնտեսություններում՝ բերքատվության բարձրացման, արտադրական ծախսերի օպտիմալացման և բույսերի պաշտպանության միջոցառումների ճիշտ պլանավորման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է մոլախոտային բուսականության կենսաբանական և ագրոնոմիական ուսումնասիրությունը գործնական բույսերի պաշտպանության խնդիրների հետ՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ճակնդեղի ցանքերի մոլախոտվածությունը, բարելավել մշակաբույսի աճի պայմանները և բարձրացնել ստացվող բերքի արդյունավետությունն ու կայունությունը։

Psychology

Աշխատանքը նվիրված է Հովսեփ Թութունջյանի հոգեբանական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նրա պատկերացումները մարդու հոգեկան աշխարհի, հոգեբանական գործընթացների և անձի ձևավորման վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են նրա մոտեցումները մարդու ներաշխարհի, գիտակցության, մտածողության, զգացմունքների, կամքի և վարքի փոխկապակցվածության նկատմամբ, ինչպես նաև այն գաղափարները, որոնց միջոցով նա մեկնաբանում է մարդու հոգեկան գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի զարգացման և սոցիալական միջավայրի փոխազդեցությանը՝ դիտարկելով, թե ինչպես են դաստիարակությունը, կրթությունը, հասարակական հարաբերությունները և անհատի կենսափորձը մասնակցում հոգեբանական առանձնահատկությունների ձևավորմանը։ Աշխատանքում հնարավոր է անդրադարձ կատարել նաև մարդու անհատականության, ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների և ներքին շարժառիթների վերաբերյալ հեղինակի պատկերացումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի հոգեբանական և փիլիսոփայական մտքի ընդհանուր համատեքստում։ Հեղինակի հայացքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նրա ներդրումը հայկական հոգեբանական մտքի զարգացման մեջ և բացահայտելու այն գաղափարական կապերը, որոնք առկա են հոգեբանական գիտելիքի, փիլիսոփայական մտածողության և մարդաբանական հարցադրումների միջև։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս գնահատելու հոգեբանական երևույթների վերաբերյալ նրա մոտեցումների գիտական և պատմամշակութային նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հոգեբանության, փիլիսոփայության, մանկավարժության և հայ մտքի պատմության ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ֆերրոմագնիսական միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տարբեր հաճախականային տիրույթների միջև փոխակերպման երևույթի ուսումնասիրությանը՝ մասնավորապես գերազանց բարձր հաճախականության (ԳԲՀ) և օպտիկական տիրույթների ճառագայթման փոխազդեցության և փոխակերպման գործընթացների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, թե ինչպես կարող են ֆերրոմագնիսական նյութերի մագնիսական հատկությունները, մագնիսական դինամիկան և նյութի հետ էլեկտրամագնիսական դաշտի փոխազդեցությունը նպաստել տարբեր հաճախականությունների ազդանշանների փոխակերպմանը։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն է տրվում ֆերրոմագնիսական միջավայրերի էլեկտրամագնիսական և մագնիսադինամիկական հատկություններին, քանի որ դրանցում մագնիսական մոմենտների փոխազդեցությունը և մագնիսացման փոփոխությունները կարող են էապես ազդել տարածվող ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Հետազոտվում են ԳԲՀ տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների և նյութի մագնիսական համակարգի փոխազդեցության մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը օպտիկական ճառագայթման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների բացահայտմանը, որոնց դեպքում փոխակերպման գործընթացը կարող է դառնալ առավել արդյունավետ, կայուն և վերահսկելի։ Այսպիսի ուսումնասիրություններում էական են դառնում նյութի մագնիսական վիճակը, արտաքին մագնիսական դաշտի մեծությունն ու ուղղությունը, ճառագայթման հաճախականությունը, միջավայրի էլեկտրամագնիսական պարամետրերը և ռեզոնանսային երևույթները։ Աշխատանքը կարող է ներառել ինչպես տեսական վերլուծություն և համապատասխան մաթեմատիկական մոդելավորում, այնպես էլ փորձարարական ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ճառագայթման փոխակերպման արդյունավետությունն ու օրինաչափությունները։ Թեման կարևոր է ժամանակակից ֆիզիկայի այն ուղղությունների համար, որոնք ուսումնասիրում են էլեկտրամագնիսական ալիքների կառավարումը, մագնիսական նյութերի դինամիկան և տարբեր ֆիզիկական տիրույթների միջև էներգիայի ու տեղեկատվության փոխանցման հնարավորությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բարձր հաճախականային տեխնիկայի, մագնիսաօպտիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, կապի համակարգերի և նոր տիպի էլեկտրամագնիսական փոխակերպիչների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ֆերրոմագնիսական նյութերի ֆիզիկան, ԳԲՀ տեխնիկան և օպտիկական երևույթների ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով ավելի խորությամբ բացահայտել տարբեր հաճախականային տիրույթների ճառագայթման փոխազդեցության և փոխակերպման ֆիզիկական մեխանիզմները։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է ռուսերեն լեզվում բիբլիական ծագում ունեցող թևավոր արտահայտությունների համակարգային նկարագրության փորձը՝ ընդգծելով դրանց լեզվական, մշակութային և իմաստաբանական առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ բիբլիական ծագման արտահայտությունները ռուսերենում ձևավորում են կայուն ֆրազեոլոգիական շերտ, որը խորապես ներգծված է ինչպես գրական լեզվի, այնպես էլ խոսակցական հաղորդակցության մեջ։ Վերլուծվում է, որ այդ արտահայտությունները հաճախ պահպանել են իրենց սկզբնական սրբագրական կամ խորհրդանշական իմաստը, սակայն ժամանակի ընթացքում ենթարկվել են իմաստային ընդհանրացման, փոխաբերականացման կամ ոճական վերաիմաստավորման՝ ձեռք բերելով լայն կիրառական արժեք տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց աղբյուրային հիմքերին՝ Հին և Նոր Կտակարանների տեքստերին, ինչպես նաև դրանց ներթափանցման ուղիներին գրականության, արվեստի և հասարակական խոսքի միջոցով։ Նշվում է նաև, որ բիբլիական թևավոր խոսքերը կատարում են ոչ միայն հաղորդակցական, այլև մշակութային հիշողության պահպանման գործառույթ՝ արտացոլելով արժեքային և աշխարհայացքային համակարգերի շարունակականությունը լեզվում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բիբլիական ծագման ֆրազեոլոգիական միավորները ռուսերենում կազմում են համակարգված և մշակութայինապես նշանակալի շերտ, որի ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ մշակութային-պատմական տեսանկյունից։