Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Սեբեոսի պատմությունը
Սեբեոսի «Պատմությունը» VII դարի հայ պատմագրության ամենակարևոր աղբյուրներից է, որը ներկայացնում է Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական, ռազմական և կրոնական իրադարձությունները՝ հատկապես կենտրոնանալով պարսկա-բյուզանդական հակամարտությունների և արաբական արշավանքների վրա։ Երկը ընդգրկում է վաղ հայկական պատմական ավանդություններից սկսած շարադրանք և հասնում մինչև VII դարի կեսերը՝ ձևավորելով ժամանակագրական և գաղափարական շարունակական պատում։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական իրադարձությունների համադրումը աստվածաշնչյան և ավանդական պատմական պատկերացումների հետ, ինչպես նաև տարբեր աղբյուրների օգտագործումը, որոնց միջոցով հեղինակը կառուցում է բազմաշերտ պատմական պատկեր։ Սեբեոսի մոտ Հայաստանը հաճախ ներկայացվում է մեծ տերությունների միջև քաղաքական պայքարի համատեքստում՝ որպես կարևոր, բայց հաճախ նաև միջնորդավորված դերակատար։
Updated: 2026-09-10Other Subjects
Նվիրվում է հայկական գրատպության 510-ամյակին (1512-2022). պատմությունը և զարգացման ընթացքը
Աշխատությունը նվիրված է հայկական գրատպության ձևավորման, պատմական զարգացման և մշակութային նշանակության համակողմանի ներկայացմանը՝ սկսած սկզբնավորման շրջանից մինչև ժամանակակից փուլերը։ Ներկայացվում են հայկական առաջին տպագիր գրքերի ստեղծման հանգամանքները, գրատպության զարգացման կարևոր փուլերը, նշանավոր տպագրիչների և մշակութային գործիչների գործունեությունը, ինչպես նաև հայերեն գրքի տարածման և պահպանման նշանակությունը ազգային ինքնության ու կրթության զարգացման գործում։ Քննարկվում են տպագրական տեխնոլոգիաների փոփոխությունները, գրահրատարակչական ավանդույթների ձևավորումը, հայկական տպագրական կենտրոնների դերը և գրքի մշակույթի ազդեցությունը հասարակական ու գիտական կյանքի վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայկական գրատպության հարուստ ժառանգությունը՝ ընդգծելով դրա պատմական, լեզվամշակութային և կրթական արժեքը։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, գրադարանագետների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայկական գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-04History
Միջկուսակցական հարաբերությունները ՀՀ- ում 1991-2001 թթ.
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական դաշտում 1991–2001 թվականներին միջկուսակցական հարաբերությունների վերլուծությանը՝ դիտարկելով անկախության ձեռքբերումից հետո ձևավորված քաղաքական գործընթացներն ու քաղաքական համակարգի զարգացումը։ Հեղինակը ներկայացնում է կուսակցությունների կառուցվածքը, գործունեության սկզբունքները, խմբակցությունների ներքին ու արտաքին հարաբերությունները, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը պետական կառավարման գործընթացներին, ընտրություններին և խորհրդարանական գործունեությանը։ Աշխատությունում առանձնացվում են հիմնական քաղաքական դաշինքները, մրցակցային և համագործակցային ձևաչափերը, կուսակցությունների մարտավարությունները, գաղափարական հակասությունները և դրանց ազդեցությունը քաղաքական կայունության վրա։ Հետազոտությունը ընդգրկում է նաև կուսակցությունների վերլուծություն հասարակական աջակցման, քարոզչական միջոցների և կառավարման համակարգերի համատեքստում, ինչպես նաև գնահատում է այդ հարաբերությունների ազդեցությունը պետության քաղաքական զարգացման և ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման վրա։ Գիրքը օգտակար է քաղաքական գիտությունների մասնագետների, պատմաբանների, հասարակագետների, ուսանողների և այն մարդկանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի անկախության առաջին տասնամյակի քաղաքական համակարգի կառուցվածքով և կուսակցությունների դերը ձևավորող գործընթացներում։
Updated: 2026-09-15Psychology
Արդյունաբերական ձեռնարկության ղեկավարի հոգեբանական մոդելի հիմնախնդիրները
Աշխատությունը նվիրված է արդյունաբերական կազմակերպության ղեկավարի մասնագիտական գործունեության հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ անձնային, ճանաչողական, հաղորդակցական ու կազմակերպչական հատկանիշների համակարգային մոդելի ձևավորման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում ղեկավարի անձն է՝ որպես արտադրական գործընթացների կազմակերպման, աշխատակազմի գործունեության համակարգման և կառավարչական որոշումների ընդունման առանցքային սուբյեկտ։ Քննվում են ղեկավարի մասնագիտական կարողությունների և անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառավարման ոճի, աշխատանքային հարաբերությունների և կազմակերպության սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որոշումների ընդունման, պատասխանատվության, ինքնակարգավորման, վերլուծական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների, առաջնորդության և կազմակերպչական հմտությունների նշանակությանը։ Արդյունաբերական միջավայրի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևորվում է ղեկավարի գործունեությունը բարձր պատասխանատվության, սահմանափակ ժամանակի, արտադրական ռիսկերի և տարբեր մասնագիտական խմբերի աշխատանքը համաձայնեցնելու անհրաժեշտության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են ղեկավարի և ենթակաների փոխհարաբերությունները, աշխատակիցների մոտիվացման, համագործակցության և կազմակերպական հաղորդակցության հոգեբանական մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կառավարման տարբեր ոճերի ուսումնասիրությանը և դրանց կապին աշխատակազմի ներգրավվածության, փոխադարձ վստահության ու աշխատանքային արդյունավետության հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում ղեկավարի վարքագիծը, բանակցային կարողությունները և կառուցողական լուծումներ գտնելու հոգեբանական նախադրյալները։ Առանձին ուղղություն է ղեկավարի մասնագիտական սթրեսի և հուզական ծանրաբեռնվածության խնդիրը՝ հաշվի առնելով, որ երկարատև կառավարչական պատասխանատվությունը պահանջում է հոգեբանական կայունություն և արդյունավետ ինքնակարգավորում։ Հոգեբանական մոդելի կառուցումը ենթադրում է ղեկավարի մասնագիտական գործունեության համար նշանակալի հատկանիշների համակարգում և դրանց միջև փոխկապակցվածությունների բացահայտում։ Նման մոդելը կարող է կիրառվել ղեկավար կադրերի մասնագիտական ընտրության, գնահատման, վերապատրաստման և կառավարչական կարողությունների զարգացման ծրագրերի տեսական հիմնավորման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ արդյունավետ ղեկավարումը չի պայմանավորվում մեկ առանձին անձնային հատկությամբ, այլ ձևավորվում է մասնագիտական գիտելիքների, սոցիալական հմտությունների, մտածողության առանձնահատկությունների և կազմակերպական միջավայրի փոխազդեցությամբ։ Աշխատությունը նպաստում է կառավարման հոգեբանության և կազմակերպական հոգեբանության շրջանակում արդյունաբերական ղեկավարի մասնագիտական գործունեության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։
Updated: 2026-09-19Pedagogy
Բուհում և դպրոցում «քիմիա» առարկայի նկատմամբ սովորողների անձնային դրական վերաբերմունքի ձևավորման դիդակտիկական համակարգը
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է դպրոցում և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում քիմիա առարկայի նկատմամբ սովորողների անձնային դրական վերաբերմունքի ձևավորման դիդակտիկական համակարգի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մանկավարժական և դիդակտիկական պայմանները, մեթոդներն ու միջոցները, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է բարձրացնել սովորողների հետաքրքրվածությունը քիմիայի նկատմամբ, ձևավորել առարկայի ուսումնասիրման դրական մոտիվացիա և նպաստել գիտելիքների նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի զարգացմանը։ Աշխատանքում քիմիայի ուսուցումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գիտելիքների փոխանցման գործընթաց, այլև որպես սովորողի անձնային զարգացման, ճանաչողական ակտիվության և ինքնուրույն մտածողության ձևավորման կարևոր միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են պայմանավորել սովորողների վերաբերմունքը քիմիայի նկատմամբ՝ առարկայի բովանդակության մատչելիությունը, ուսուցման մեթոդների բազմազանությունը, փորձարարական գործունեությունը, ուսուցչի կամ դասախոսի մանկավարժական մոտեցումները, սովորողի ակտիվ մասնակցությունը և քիմիական գիտելիքների կապը առօրյա կյանքի ու մասնագիտական գործունեության հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սովորողների հետաքրքրությունների, ուսումնական մոտիվացիայի և արժեքային վերաբերմունքի ձևավորման առանձնահատկությունները տարբեր կրթական մակարդակներում։ Դիդակտիկական համակարգի կարևոր բաղադրիչներից կարող են լինել խնդրահարույց ուսուցումը, հետազոտական և փորձարարական առաջադրանքները, գործնական աշխատանքները, խմբային և անհատական գործունեությունը, ուսուցման տեղեկատվական ու ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Այս մեթոդների նպատակն է սովորողին դարձնել ուսումնական գործընթացի ակտիվ մասնակից՝ հնարավորություն տալով ոչ միայն յուրացնել տեսական նյութը, այլև ինքնուրույն բացահայտել քիմիական երևույթների պատճառահետևանքային կապերը և դրանց կիրառական նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև քիմիայի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման չափանիշների, ցուցանիշների և մակարդակների սահմանում, ինչպես նաև դրանց գնահատման համապատասխան մեթոդների մշակում։ Կարևոր ուղղություն է դպրոցական և բուհական կրթության միջև շարունակականության ապահովումը, քանի որ քիմիայի նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքը կարող է փոփոխվել կրթական տարբեր աստիճաններում՝ կախված սովորողի տարիքից, հետաքրքրություններից, մասնագիտական կողմնորոշումից և ուսումնական միջավայրից։ Հետազոտության փորձարարական հատվածում կարող են համեմատվել ավանդական և առաջարկվող դիդակտիկական մոտեցումների կիրառման արդյունքները՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը սովորողների հետաքրքրվածության, ուսումնական ակտիվության, առարկայական առաջադիմության և քիմիայի նկատմամբ ընդհանուր վերաբերմունքի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ քիմիայի ուսուցման բովանդակության և մեթոդների կատարելագործման, սովորողների ուսումնական մոտիվացիայի բարձրացման և կրթական գործընթացում անձնային ուղղվածության ուժեղացման համար։ Մշակված դիդակտիկական համակարգը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ հանրակրթական դպրոցների և բուհերի համար՝ նպաստելով քիմիայի նկատմամբ կայուն հետաքրքրության ձևավորմանը, գիտական մտածողության զարգացմանը և սովորողների՝ բնագիտական առարկաների նկատմամբ առավել դրական ու գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-04Technology
Основные принципы конструктивного совершенствования сельскохозяйственного тракторного агрегата для горного земледелия, и создание новых технических средств его испытания
Այս աշխատությունը նվիրված է լեռնային պայմաններում կիրառվող գյուղատնտեսական տրակտորային ագրեգատների կառուցվածքային կատարելագործման տեսական և գործնական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են այն ինժեներական մոտեցումները, որոնք նպաստում են տեխնիկայի կայունության, անցունակության, արտադրողականության և շահագործման հուսալիության բարձրացմանը բարդ ռելիեֆ ունեցող տարածքներում։ Հեղինակը վերլուծում է լեռնային երկրագործության առանձնահատկությունները, հողի մշակման ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրները, ինչպես նաև տարբեր կառուցվածքային լուծումների ազդեցությունը մեքենայի արդյունավետ աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր փորձարկման տեխնիկական միջոցների նախագծմանը և ստեղծմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել ագրեգատների աշխատանքային բնութագրերը, կատարել համեմատական վերլուծություններ և փորձարարական ճանապարհով հաստատել նախագծային լուծումների արդյունավետությունը։ Աշխատությունն ընդգրկում է հաշվարկային մեթոդներ, փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, կոնստրուկտիվ սխեմաներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, մեխանիկայի, նախագծման և գիտահետազոտական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների դասախոսների, ուսանողների և ճարտարագետների համար։
Updated: 2026-08-24