Պետության դերը փոքր բիզնեսի զարգացման գործում Հայաստանի Հանրապետությունում

Literature

Այս ստեղծագործությունը Վանո Սիրադեղյանի արձակ գործերից է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է մարդու ներաշխարհը, առօրյա կյանքի իրավիճակները և հասարակական հարաբերությունների նուրբ ու երբեմն հակասական դրսևորումները։ Նրա գրական ոճը բնորոշվում է իրականության սուր դիտարկմամբ, հեգնանքով և հոգեբանական խորությամբ։ Տեքստում հաճախ առանձնանում են սովորական թվացող դեպքերը, որոնք բացահայտում են մարդկային բնավորության, բարոյական ընտրությունների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անհատի վրա։ Սիրադեղյանի արձակը միավորում է կենցաղային իրականությունը և փիլիսոփայական ենթատեքստը՝ ընթերցողին ստիպելով վերաիմաստավորել առօրյա կյանքի պարզ երևույթները։

Literature

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Վարդան Ահրումյան» կերպարը հայտնի է նրա «Քաոս» վեպից, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է բուրժուական հասարակության բարոյական անկումը և մարդկանց միջև ձևավորված շահադիտական հարաբերությունները։ Վարդան Ահրումյանը այն կերպարներից է, որի միջոցով բացահայտվում է ժամանակի տնտեսական ու սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը մարդու հոգեբանության վրա․ նա կանգնած է նյութական շահի, հասարակական դիրքի և անձնական բարոյական սկզբունքների բախման մեջ։ Շիրվանզադեն այս կերպարի միջոցով ցույց է տալիս, թե ինչպես է «քաոսային» հասարակությունը ձևավորում մարդու վարքը՝ հաճախ նրան հեռացնելով ազնվությունից և մարդկային արժեքներից, և ընդգծում է այն գաղափարը, որ նման միջավայրում անհատը դժվարությամբ է պահպանում իր ներքին կայունությունն ու մարդկային դեմքը։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական տոմարի համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա ծագումը, կառուցվածքը և կիրառման առանձնահատկությունները հայ ժողովրդի կենցաղում և ավանդական մշակույթում։ Հեղինակը վերլուծում է ժամանակի հաշվարկման ժողովրդական ձևերը, որոնք ձևավորվել են աստղագիտական դիտարկումների, գյուղատնտեսական փորձի և կրոնական պատկերացումների համադրության արդյունքում։ Գրքում դիտարկվում են տարվա բաժանումները, տոնական և աշխատանքային օրացուցային համակարգերը, ինչպես նաև եղանակային երևույթների հետ կապված ժողովրդական պատկերացումները, որոնք ազդել են տոմարային գիտակցության ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տոնացույցի և ծիսական համակարգի փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման մեջ տոմարի դերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տարբեր տարածաշրջաններում պահպանված տոմարային տարբերակները՝ բացահայտելով դրանց լեզվական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ազգագրագետների, պատմաբանների և մշակութաբանների համար՝ նպաստելով հայ ավանդական ժամանակային պատկերացումների և ժողովրդական գիտելիքների համակարգված ըմբռնմանը։

Literature

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է 1990–2010 թվականներին հայ մանկական պոեզիայի զարգացման և առաջընթացի հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը՝ այդ շրջանի գրական ստեղծագործությունների թեմատիկ, գաղափարական, ժանրային, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների վերլուծության միջոցով։ Ժամանակաշրջանը հայ գրականության համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ 1990-ականների սկզբից հասարակական և քաղաքական համակարգի փոփոխությունները, Հայաստանի անկախացումը, տնտեսական դժվարությունները, արժեքային համակարգի վերափոխումը և մշակութային նոր պայմանների ձևավորումը անմիջականորեն անդրադարձան նաև մանկական գրականության վրա։ Այս համատեքստում մանկական պոեզիան աստիճանաբար դուրս եկավ նախկին գաղափարական կաղապարների գերակշռությունից և սկսեց ավելի ազատորեն արտահայտել երեխայի ներաշխարհը, անհատական փորձառությունը, երևակայությունը և ժամանակակից իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը մանկական պոեզիայի թեմատիկ փոփոխությունների բացահայտումն է։ Նախկին շրջանին բնորոշ որոշ թեմաների կողքին ավելի մեծ տեղ ստացան ընտանիքը, մանկությունը, ընկերությունը, բնությունը, հայրենիքը, առօրյա կյանքը, խաղը, երևակայությունը և երեխայի անձնական ապրումները։ Միաժամանակ հայրենասիրական և ազգային թեմաները շարունակեցին պահպանել իրենց նշանակությունը, սակայն դրանց մատուցման ձևերը փոփոխվեցին։ Հայրենիքը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես վերացական գաղափար, այլև որպես երեխայի անմիջական կենսատարածք՝ ընտանիք, տուն, քաղաք, գյուղ, բնություն և հիշողություն։ 1990–2010 թվականների մանկական պոեզիայի կարևոր առանձնահատկություններից է երեխայի անհատականության նկատմամբ ուշադրության մեծացումը։ Բանաստեղծական ստեղծագործություններում երեխան ավելի հաճախ հանդես է գալիս որպես ինքնուրույն մտածող և զգացող անհատ, որի հարցերը, վախերը, ուրախությունները, երազանքներն ու հակասությունները դառնում են ստեղծագործության հիմնական նյութը։ Այս փոփոխությունը նպաստում է մանկական պոեզիայի հոգեբանական խորացմանը և մեծացնում դրա համապատասխանությունը երեխայի իրական ներաշխարհին։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև մանկական պոեզիայի լեզվական և ոճական զարգացումը։ Նոր շրջանի հեղինակների ստեղծագործություններում նկատվում է խոսակցական լեզվի, կենդանի արտահայտությունների, հումորի, բառախաղերի և նորաբանությունների ավելի ազատ կիրառություն։ Բանաստեղծական խոսքը հաճախ դառնում է ավելի անմիջական և խաղային՝ համապատասխանելով երեխայի ընկալման առանձնահատկություններին։ Միաժամանակ պահպանվում են մանկական բանաստեղծությանը բնորոշ երաժշտականությունը, հանգավորումը, կրկնությունները, ռիթմիկ կառուցվածքները և պարզ, պատկերավոր խոսքը։ Խաղային սկզբունքը հատկապես կարևոր է այս շրջանի մանկական պոեզիայում։ Բառերի հնչյունային հնարավորությունների օգտագործումը, անսպասելի համադրությունները, զվարճալի իրավիճակները և երևակայական կերպարները ոչ միայն ստեղծում են գեղարվեստական հաճույք, այլև նպաստում են երեխայի լեզվական և երևակայական կարողությունների զարգացմանը։ Այդ պատճառով մանկական բանաստեղծությունը կարող է միաժամանակ ունենալ գեղագիտական, ճանաչողական և դաստիարակչական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև բնության թեմայի զարգացումը։ Բնությունը մանկական պոեզիայում հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես նկարագրության առարկա, այլև որպես երեխայի հետ երկխոսող կենդանի աշխարհ։ Ծառերը, կենդանիները, արևը, անձրևը, եղանակային փոփոխությունները և տարվա եղանակները կարող են ստանալ մարդկային հատկանիշներ՝ ստեղծելով խաղային և հեքիաթային պատկերներ։ Այսպիսի մոտեցումը երեխային հնարավորություն է տալիս բնության երևույթները ընկալել հուզական և գեղարվեստական ձևով և միաժամանակ ձևավորում է շրջակա աշխարհի նկատմամբ հոգատար վերաբերմունք։ 1990–2010 թվականների հասարակական իրականությունը նույնպես իր արտացոլումն է գտել մանկական գրականության մեջ։ Անկախության առաջին տարիների դժվարությունները, պատերազմի և խաղաղության թեմաները, սոցիալական խնդիրները և հասարակական փոփոխությունները որոշ ստեղծագործություններում ներկայացվել են երեխայի ընկալման համար հասանելի ձևերով։ Հատկապես կարևոր է այն հանգամանքը, որ բարդ հասարակական թեմաները մանկական պոեզիայում սովորաբար փոխանցվում են ոչ թե ուղղակի քարոզչական եղանակով, այլ զգացմունքային պատկերների, խորհրդանիշների, ընտանիքի և առօրյա կյանքի միջոցով։ Ժամանակաշրջանի առաջընթացի միտումներից է նաև ժանրային և ձևային բազմազանության ընդլայնումը։ Մանկական պոեզիան ներառում է քնարական բանաստեղծություններ, զվարճալի ու խաղային ստեղծագործություններ, հանելուկային և պատմողական բանաստեղծություններ, երկխոսություններ և այլ ձևեր։ Տարբեր ժանրերի համադրումը մեծացնում է ընթերցողական հետաքրքրությունը և հնարավորություն է տալիս նույն տարիքային խմբի համար ստեղծել տարբեր բարդության և բովանդակության գործեր։ Աշխատության կարևոր հարցերից է նաև մանկական գրականության և կրթական միջավայրի փոխհարաբերությունը։ Մանկական պոեզիան հաճախ օգտագործվում է դպրոցական և նախադպրոցական կրթության մեջ՝ լեզվի, ընթերցանության, արտասանության, հիշողության և գեղագիտական ճաշակի զարգացման նպատակով։ Հետևաբար գրական ստեղծագործության գեղարվեստական արժեքից բացի կարևոր է նաև դրա տարիքային համապատասխանությունը, լեզվի մատչելիությունը և երեխայի ճանաչողական ու հուզական զարգացման առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը 1990–2010 թվականների հայ մանկական պոեզիան դիտարկում է որպես փոփոխվող հասարակական և մշակութային միջավայրին արձագանքող գրական համակարգ։ Այդ շրջանում այն աստիճանաբար ձեռք է բերում թեմատիկ ավելի լայն ընդգրկում, արտահայտչական ավելի մեծ ազատություն, երեխայի ներաշխարհի նկատմամբ ավելի խոր հետաքրքրություն և լեզվական-գեղարվեստական նոր որոնումներ։ Միաժամանակ պահպանվում է ազգային մանկական գրականության ավանդույթների շարունակականությունը՝ ժողովրդական բանահյուսության, հայ դասական մանկական պոեզիայի և ազգային մշակութային պատկերների օգտագործման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, ժամանակակից հայ գրականությամբ, մանկական գրականությամբ և գրական մանկավարժությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, ուսուցիչներին, մանկավարժներին, ուսանողներին և մանկական գրականության ընթերցողներին։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ համակարգի կառավարման կազմակերպչական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը, դրա ձևավորման առանձնահատկությունների վերլուծությանը և առկա հիմնահարցերի բացահայտմանը։ Աշխատության շրջանակում էներգետիկ համակարգը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված և բազմաբաղադրիչ համակարգ, որի արդյունավետ գործունեությունը կախված է պետական կառավարման մարմինների, կարգավորող կառույցների, էներգետիկ ընկերությունների և շուկայի մյուս մասնակիցների միջև հստակ դերաբաշխումից ու համակարգված համագործակցությունից։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են էներգետիկ ոլորտի կառավարման հիմնական մակարդակները, դրանց գործառույթները, իրավասությունների սահմանները և փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև որոշումների կայացման ու վերահսկողության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն կազմակերպչական խնդիրներին, որոնք կարող են ազդել համակարգի արդյունավետության, կայունության և զարգացման վրա՝ ներառյալ կառավարման գործառույթների տարանջատումը, պատասխանատվության հստակությունը, տեղեկատվության փոխանակումը, վերահսկողության արդյունավետությունը և ոլորտի տարբեր մասնակիցների շահերի համադրման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է էներգետիկ համակարգի կառավարման վրա տնտեսական, տեխնոլոգիական և շուկայական փոփոխությունների ազդեցության գնահատումը։ Քննարկվում են էներգետիկ շուկայի զարգացման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման, ենթակառուցվածքների արդիականացման, էներգետիկ անվտանգության և համակարգի հուսալիության ապահովման հետ կապված կառավարչական խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման և էներգետիկ համակարգում նոր տեխնոլոգիաների ներգրավման հետևանքով կառավարման մեխանիզմների վերափոխման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կազմակերպչական կառուցվածքի ուժեղ և թույլ կողմերը, բացահայտել կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները և ձևակերպել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել համակարգի ավելի ճկուն, թափանցիկ և արդյունավետ կառավարմանը։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև ռազմավարական կառավարման հեռանկարը, քանի որ էներգետիկ ոլորտի որոշումները հաճախ ունեն երկարաժամկետ ազդեցություն տնտեսության, ենթակառուցվածքների և ազգային անվտանգության վրա։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ուղղված լինել կառավարման մակարդակների միջև փոխգործակցության կատարելագործմանը, որոշումների կայացման գործընթացների արդյունավետացմանը, պատասխանատվության մեխանիզմների հստակեցմանը և էներգետիկ քաղաքականության իրականացման ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկ ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման և կարգավորման համակարգերի ներկայացուցիչներին, տնտեսագետներին, կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի էներգետիկ համակարգի կառավարման կազմակերպչական խնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների վերաբերյալ։

Economics

Հարկային քաղաքականությունը պետության տնտեսական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներից է, որը ներառում է հարկերի սահմանումը, հավաքագրումը և դրանց միջոցով տնտեսության կարգավորումը։ Այն զգալի ազդեցություն ունի մակրոտնտեսական իրավիճակների վրա՝ ազդելով տնտեսական աճի, զբաղվածության, գնաճի և պետական բյուջեի հավասարակշռության վրա։ Հարկերի մակարդակի փոփոխությունը կարող է խթանել կամ սահմանափակել տնտեսական ակտիվությունը․ օրինակ՝ հարկերի նվազեցումը սովորաբար մեծացնում է սպառումը և ներդրումները, ինչը նպաստում է տնտեսական աճին, մինչդեռ հարկերի բարձրացումը կարող է զսպել գնաճը, բայց նաև նվազեցնել տնտեսական ակտիվությունը։ Հարկային քաղաքականությունը նաև ազդում է եկամուտների վերաբաշխման վրա՝ նպաստելով սոցիալական հավասարության կամ հակառակը՝ խորացնելով տարբերությունները՝ կախված կիրառվող մոտեցումներից։ Բացի այդ, հարկային համակարգի արդյունավետությունը կարևոր դեր ունի պետական բյուջեի կայունության և պետական ծախսերի ֆինանսավորման համար։ Մակրոտնտեսական մակարդակում ճիշտ մշակված հարկային քաղաքականությունը կարող է ապահովել կայուն տնտեսական զարգացում, նվազեցնել ճգնաժամային ռիսկերը և ստեղծել բարենպաստ միջավայր ներդրումների համար։