Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Հայոց պատմություն (հցուսված ընդհանուր պատմության հետ)
Հայոց պատմություն (համաշխարհային ընդհանուր պատմության հետ)-ը համակցված պատմագիտական ուսումնական աշխատություն է, որտեղ միաժամանակ ներկայացվում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացումները և համաշխարհային պատմության հիմնական փուլերը՝ թույլ տալով դրանք դիտարկել փոխկապակցվածության մեջ, սկսած հնագույն քաղաքակրթություններից և պետականությունների ձևավորման գործընթացներից մինչև միջնադար, նոր և նորագույն շրջաններ, ներառյալ համաշխարհային կայսրությունների վերելքն ու անկումը, համաշխարհային պատերազմները, միջազգային հարաբերությունների ձևավորումը և ժամանակակից գլոբալ գործընթացները, իսկ հայկական պատմության հատվածում ընդգծվում են Հայկական լեռնաշխարհի հին քաղաքակրթությունները, հայկական պետականության տարբեր դրսևորումները, քրիստոնեության ընդունումը, միջնադարյան թագավորությունների զարգացումը, օտար տիրապետությունների պայմաններում ազգային ինքնության պահպանումը, ինչպես նաև նորագույն շրջանի վճռորոշ իրադարձությունները՝ ցեղասպանությունը, պետականության կորուստն ու վերականգնումը, խորհրդային ժամանակաշրջանը և անկախ Հայաստանի զարգացումը, աշխատության նպատակն է ուսանողին կամ ընթերցողին տալ ամբողջական պատկերացում թե ինչպես են համաշխարհային և ազգային պատմական գործընթացները փոխազդել միմյանց վրա և ձևավորել ներկայիս քաղաքական և մշակութային իրականությունը։
Updated: 2026-08-26
Medicine
Նեյրոպաթիկ ցավային համախտանիշի ազդեցությունը հիվանդների կյանքի որակի, դեպրեսիայի, տագնապի ու քնի վրա
Աշխատությունը նվիրված է նեյրոպաթիկ ցավային համախտանիշի ազդեցության ուսումնասիրությանը հիվանդների կյանքի որակի, հոգեհուզական վիճակի և քնի խանգարումների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է նեյրոպաթիկ ցավի կլինիկական առանձնահատկությունները, դրա առաջացման մեխանիզմները և քրոնիկական ցավի ազդեցությունը հիվանդների առօրյա գործունեության, ֆիզիկական ակտիվության, սոցիալական փոխհարաբերությունների և հոգեբանական բարեկեցության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում գնահատվում են դեպրեսիայի, տագնապի և քնի խանգարումների տարածվածությունը նեյրոպաթիկ ցավ ունեցող հիվանդների շրջանում, ինչպես նաև բացահայտվում է դրանց փոխկապակցվածությունը ցավի ինտենսիվության, հիվանդության տևողության և կյանքի որակի ցուցանիշների հետ։ Աշխատանքում ներկայացվում են կլինիկական գնահատման ժամանակակից մեթոդները, հարցաշարերի և չափման սանդղակների կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև համալիր բուժման և վերականգնողական մոտեցումների նշանակությունը հիվանդների ֆունկցիոնալ վիճակի և հոգեկան առողջության բարելավման գործում։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն նեյրոպաթիկ ցավի բազմակողմանի գնահատման, անհատականացված բուժման ռազմավարությունների մշակման և հիվանդների կյանքի որակի բարձրացման համար։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է նյարդաբանների, ցավաբանների, հոգեբույժների, ընտանեկան բժիշկների, վերականգնողական բժշկության մասնագետների, հետազոտողների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար։
Updated: 2026-08-26
Sociology
Օտարման հիմնախնդիրը ետխորհրդային հայ հասարակությունում
Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային հայ հասարակությունում օտարման երևույթի սոցիալական, տնտեսական, մշակութային և հոգեբանական դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հասարակական համակարգի վերափոխումների պայմաններում անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, սոցիալական կապերի վերակազմավորումը և նոր արժեքային ու վարքային համակարգերի ձևավորումը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական ինստիտուտների փոփոխությունները անդրադառնալ մարդկանց հասարակական ներգրավվածության, աշխատանքի, սոցիալական միջավայրի և սեփական հնարավորությունների ընկալման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի և տնտեսական գործունեության ոլորտում օտարման դրսևորումներին, սոցիալական անհավասարության, գործազրկության, արտագաղթի, հասարակական վստահության և սոցիալական անորոշության հետ դրանց հնարավոր փոխկապակցվածություններին։ Քննարկվում են նաև մշակութային և արժեքային փոփոխությունները, ավանդական ու նոր հասարակական նորմերի փոխհարաբերությունները, ինքնության վերափոխման գործընթացները և դրանց ազդեցությունը անհատի սոցիալական վարքի վրա։ Դիտարկվում են մարդու՝ հասարակական ինստիտուտներից, սոցիալական խմբերից, աշխատանքային գործունեությունից և որոշ դեպքերում սեփական գործունեության արդյունքներից հեռացման կամ մեկուսացման հնարավոր ձևերը։ Կարևորվում է օտարման երևույթի ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես անհատական ապրումների, այլև որպես հասարակական հարաբերությունների և կառուցվածքային փոփոխությունների հետ կապված բազմաշերտ գործընթաց։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական ինտեգրման, քաղաքացիական մասնակցության, հասարակական վստահության և համայնքային կապերի ամրապնդման նշանակությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հետխորհրդային վերափոխումների սոցիալական հետևանքների և հայ հասարակության մեջ ձևավորված նոր հարաբերությունների առանձնահատկությունների մասին՝ նպաստելով սոցիալական խնդիրների և հասարակական զարգացման գործընթացների գիտական վերլուծությանը։
Updated: 2026-10-01
Economics
Վարկային նպատակային ծրագրերով իրականացվող ներդրումների հաշվառման և վերլուծության կատարելագործման ուղիները (ՀՀ ոռոգման համակարգի օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է վարկային նպատակային ծրագրերի շրջանակներում իրականացվող ներդրումների հաշվառման և տնտեսական վերլուծության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի օրինակով։ Քննության են առնվում նպատակային վարկային միջոցների ներգրավման, բաշխման և օգտագործման գործընթացները, ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման առանձնահատկությունները և դրանց արտացոլումը հաշվապահական ու ֆինանսական տեղեկատվության համակարգում։ Վերլուծվում են ներդրումային ծախսերի հաշվառման, ծրագրերի իրականացման ընթացքում ֆինանսական միջոցների շարժի վերահսկման, կատարված աշխատանքների արժեքի գնահատման և համապատասխան հաշվետվությունների կազմման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոռոգման ենթակառուցվածքների կառուցման, վերականգնման և արդիականացման նպատակով կատարվող ներդրումների արդյունավետության գնահատմանը։ Քննարկվում են ներդրումային ծրագրերի ծախսերի կառուցվածքը, ֆինանսավորման աղբյուրները, վարկային պարտավորությունները և ծրագրերի տնտեսական արդյունքների գնահատման ցուցանիշները։ Դիտարկվում են նաև հաշվապահական տվյալների և տնտեսական վերլուծության արդյունքների փոխկապակցման հնարավորությունները՝ ներդրումային որոշումների հիմնավորվածությունը և ֆինանսական վերահսկողության արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Կարևորվում են նպատակային միջոցների օգտագործման թափանցիկությունը, հաշվետվողականությունը, ծախսերի նկատմամբ վերահսկողությունը և ներդրումային ծրագրերի իրականացման արդյունքների պարբերական գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում հաշվառման մեթոդների, տեղեկատվական բազայի և վերլուծական գործիքների կատարելագործման ուղղություններին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել ոռոգման համակարգում իրականացվող ներդրումային ծրագրերի ֆինանսական կառավարման բարելավմանը, վարկային միջոցների նպատակային և արդյունավետ օգտագործմանը, ինչպես նաև ներդրումների հաշվառման ու վերլուծության առավել ամբողջական և համակարգված մեխանիզմների ձևավորմանը։
Updated: 2026-10-01
Economics
Պետական կարգավորման տնտեսական լծակների կատարելագործման ուղիները ՀՀ ագրարային ոլորտում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրարային ոլորտում պետական կարգավորման տնտեսական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունների, դրանց արդյունավետության և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետության տնտեսական քաղաքականության այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է նպաստել գյուղատնտեսական արտադրության կայունությանը, արտադրողների տնտեսական ակտիվությանը, ներդրումների խթանմանը և գյուղական տնտեսությունների զարգացմանը։ Քննության են առնվում հարկաբյուջետային, վարկային, ներդրումային, գնային և ֆինանսական աջակցության գործիքների դերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրողների եկամուտների, ծախսերի, մրցունակության և զարգացման հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական աջակցության ծրագրերի նպատակային կազմակերպմանը, ֆինանսական միջոցների արդյունավետ բաշխմանը, արտոնյալ ֆինանսավորման հնարավորություններին, գյուղատնտեսական ապահովագրության զարգացմանը և ներդրումային միջավայրի բարելավմանը։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, որ ագրարային արտադրությունը զգալիորեն կախված է բնական, կլիմայական, շուկայական և սեզոնային գործոններից, ինչի պատճառով պետական կարգավորման տնտեսական մեխանիզմները պետք է հաշվի առնեն ոլորտին բնորոշ ռիսկերը և արտադրական ցիկլերի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման, ենթակառուցվածքների զարգացման, վերամշակող արդյունաբերության հետ կապերի ամրապնդման և արտադրողների համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունի փոքր և միջին գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական հնարավորությունների գնահատումը, քանի որ պետական քաղաքականության արդյունավետությունը պայմանավորված է նաև աջակցության միջոցների հասանելիությամբ տարբեր չափերի տնտեսավարողների համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ միջազգային փորձին՝ համադրելով ագրարային ոլորտի պետական կարգավորման տարբեր մոդելներ և գնահատելով դրանց առանձին տարրերի կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Պետական տնտեսական լծակների կատարելագործումը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված միջոցառումների համակարգ, որը պետք է նպաստի ոչ միայն արտադրության ծավալների աճին, այլև արտադրողականության բարձրացմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, գյուղական տարածքների տնտեսական կենսունակությանը և ագրարային ոլորտի երկարաժամկետ կայունությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, պետական կարգավորման, ֆինանսական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները՝ բացահայտելով ոլորտի զարգացմանն ուղղված տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործման հիմնական հնարավորությունները։
Updated: 2026-09-26
Culture
Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1991, Մարտ, թիվ 4)
Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ բնագավառի հրատարակչական արտադրանքը։ Ներառում է մշակույթի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրքեր, գիտական աշխատություններ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ՝ տրամադրելով դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ։ Տեղեկատուն նպաստում է մասնագիտական տեղեկատվության արագ որոնմանը, գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ծառայելով որպես օգտակար աղբյուր գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-11-02