ԱԿՑԻԶԱՅԻՆ ՀԱՐԿ

Law

Աշխատությունը նվիրված է անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության սահմանադրական իրավունքի բովանդակության, իրականացման և պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը կենսաբժշկական ու գենոմային տեխնոլոգիաների զարգացման պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու մարմնի, կենսաբանական նյութի և գենետիկական տեղեկատվության նկատմամբ իրականացվող բժշկական ու գիտական միջամտությունների իրավական սահմաններն են, ինչպես նաև անհատի արժանապատվության, ինքնավարության և անձնական կյանքի պաշտպանության հետ դրանց փոխհարաբերությունը։ Քննվում է ֆիզիկական անձեռնմխելիությունը որպես սահմանադրական պաշտպանության ինքնուրույն և միաժամանակ այլ հիմնարար իրավունքների հետ սերտորեն կապված իրավական արժեք՝ բացահայտելով դրա նշանակությունը ժամանակակից բժշկության և կենսատեխնոլոգիաների կիրառման ոլորտում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեղեկացված և կամավոր համաձայնության սկզբունքին, բժշկական միջամտությունից հրաժարվելու հնարավորությանը, անձի կենսաբանական նյութի և գենետիկական տվյալների օգտագործման իրավական հիմքերին, ինչպես նաև դրանց գաղտնիության և չարտոնված օգտագործումից պաշտպանության հարցերին։ Դիտարկվում են գենետիկական հետազոտությունների, ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների, կենսաբժշկական փորձարկումների և այլ նորարարական մեթոդների զարգացման հետևանքով առաջացող իրավական խնդիրները՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ տեխնոլոգիական հնարավորությունների ընդլայնումը պահանջում է գործող իրավական երաշխիքների վերաիմաստավորում կամ կատարելագործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրական և ոլորտային իրավակարգավորումների համակարգային վերլուծությունը՝ մարդու ֆիզիկական անձեռնմխելիության ապահովման մեխանիզմների ընդհանուր կառուցվածքը բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև իրավունքի պաշտպանության դատական, վարչական և այլ ինստիտուցիոնալ միջոցները, պետական մարմինների և բժշկական կազմակերպությունների պարտականությունները, ինչպես նաև հնարավոր իրավախախտումների դեպքում անձի շահերի պաշտպանության ընդհանուր սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել սահմանադրական իրավունքի, բժշկական իրավունքի, կենսաէթիկայի և մարդու իրավունքների պաշտպանության մոտեցումները՝ տեխնոլոգիական առաջընթացի և անձի հիմնարար ազատությունների միջև իրավական հավասարակշռության ապահովման խնդիրները բացահայտելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից կենսաբժշկական և գենոմային տեխնոլոգիաների կիրառման պայմաններում մարդու մարմնական ինքնավարության ու անձեռնմխելիության սահմանադրաիրավական պաշտպանության համալիր ուսումնասիրություն։

Other Subjects

Հրատարակությունը նախատեսված է գործիքագործների և հարակից տեխնիկական մասնագիտությունների ներկայացուցիչների համար՝ որպես մասնագիտական գրականության կողմնորոշիչ և ուսումնական-տեղեկատվական աղբյուր։ Այն ներկայացնում է գործիքաշինության, մետաղների մշակման, արտադրական տեխնոլոգիաների, մեքենաների և մեխանիզմների կառուցվածքի, ինչպես նաև գործիքների նախագծման, պատրաստման և շահագործման վերաբերյալ համապատասխան գրականության հանձնարարական ցանկ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ծանոթանալու մասնագիտական գրքերին, ձեռնարկներին, տեղեկատուներին և այլ հրատարակություններին, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել գործիքագործի առօրյա աշխատանքում, մասնագիտական գիտելիքների խորացման և գործնական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Ցանկում ընդգրկված գրականությունը կարող է ընդգրկել կտրող գործիքների տեսակներն ու կիրառությունը, նյութերի հատկությունները, մետաղների մեխանիկական մշակման եղանակները, հաստոցների աշխատանքային սկզբունքները, չափման և վերահսկման մեթոդները, տեխնիկական գծագրությունը, գործիքների սրման և վերականգնման գործընթացները, ինչպես նաև արտադրության կազմակերպման և աշխատանքի անվտանգության հարցերը։ Հանձնարարական ցանկի հիմնական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն մասնագիտական գրականության ընտրությունը դարձնում է ավելի նպատակային՝ օգնելով ընթերցողին արագ գտնել իրեն անհրաժեշտ թեմային համապատասխան աղբյուրներ։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել ինչպես գործող գործիքագործների, այնպես էլ տեխնիկական ուսումնական հաստատությունների ուսանողների, արտադրական ոլորտի աշխատողների, վարպետների և տեխնիկական մասնագիտություններ ուսումնասիրող անձանց համար։ Այն կարող է ծառայել որպես ինքնակրթության, մասնագիտական վերապատրաստման և գործնական աշխատանքում անհրաժեշտ տեղեկությունների որոնման օժանդակ միջոց՝ նպաստելով գործիքաշինության ոլորտում մասնագիտական գիտելիքների համակարգմանը և կատարելագործմանը։

Literature

Այս աշխատությունը վերաբերում է արդի հայ բանաստեղծության գեղագիտական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ժամանակակից գրական գործընթացների, գեղարվեստական մտածողության և լեզվական նորարարությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել 20-րդ դարի վերջի և 21-րդ դարի սկզբի հայ պոեզիայի զարգացման միտումները, բացահայտել գեղագիտական նոր համակարգերի ձևավորումը և դրանց արտահայտման ձևերը տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում։ Ուսումնասիրվում են արդի բանաստեղծության թեմատիկ բազմազանությունը, պատկերային համակարգը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և ձևային փորձարարությունները՝ ազատ չափ, մոդեռնիստական և հետմոդեռնիստական միտումներ, ինչպես նաև ինտերտեքստուալ կապերը համաշխարհային գրականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական խոսքի նոր որակներին՝ անհատականության ընդգծում, ներքին հոգեբանական խորություն, խորհրդանշական մտածողություն և լեզվի բազմաշերտ օգտագործում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է սոցիալ-մշակութային և պատմական գործոնների ազդեցությունը ժամանակակից հայ պոեզիայի ձևավորման վրա, ինչպես նաև գրական ավանդույթի և նորարարության հարաբերակցությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են տարբեր բանաստեղծական դպրոցներ և հեղինակային ոճեր՝ որպես արդի գեղագիտական համակարգի բաղադրիչներ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է գրականագիտության ոլորտում՝ նպաստելով արդի հայ բանաստեղծության գեղագիտական արժեքների և զարգացման օրինաչափությունների ավելի խորքային ընկալմանը։

Economics

Банковские операции աշխատությունը բանկային գործի հիմնարար և կիրառական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է բանկերի գործունեության հիմնական ուղղությունները և ֆինանսական ծառայությունների իրականացման մեխանիզմները, այն բացատրում է հաշվարկային և կանխիկ գործառնությունների կազմակերպումը, վարկային գործընթացները, ավանդների ընդունման և կառավարման սկզբունքները, վճարային համակարգերի աշխատանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բանկային ռիսկերի գնահատման և վերահսկման հիմնական մոտեցումները, գիրքը անդրադառնում է նաև միջազգային բանկային գործառնություններին, էլեկտրոնային բանկային ծառայություններին և ժամանակակից ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառությանը, միաժամանակ ներկայացնելով գործնական օրինակներ և իրավիճակային խնդիրներ, որոնք օգնում են հասկանալ բանկային համակարգի աշխատանքի տրամաբանությունը և դրա դերը տնտեսական շրջանառության մեջ։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է սոցիալական մանկավարժություն հասկացության փոխարինումը սոցիալական դաստիարակագիտություն հասկացությամբ դիտարկելու տեսական, մեթոդաբանական և գիտակրթական հիմնախնդրին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են երկու հասկացությունների բովանդակային նշանակությունը, դրանց ձևավորման և կիրառության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթության և դաստիարակության գիտությունների համակարգում դրանց տեղն ու փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը անձի ձևավորման վրա, սոցիալականացման գործընթացին, հասարակության մեջ անհատի լիարժեք ներգրավմանը և սոցիալական դաստիարակության միջոցով անձի արժեքային, բարոյական, հաղորդակցական ու քաղաքացիական որակների զարգացմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հասկացությունների տերմինաբանական և բովանդակային վերլուծությունը՝ պարզելու համար, թե որքանով է սոցիալական դաստիարակագիտություն եզրույթը կարողանում առավել ամբողջական արտահայտել ուսումնասիրվող երևույթների շրջանակը և արդյոք դրա կիրառումը կարող է նպաստել տվյալ գիտակարգի տեսական սահմանների առավել հստակեցմանը։ Քննարկվում են նաև սոցիալական դաստիարակության նպատակները, սկզբունքները, մեթոդները և գործառույթները, ինչպես նաև ընտանիքի, դպրոցի, համայնքի, սոցիալական խմբերի և այլ հասարակական ինստիտուտների դերը անձի սոցիալական զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական խնդիրներ ունեցող երեխաների և երիտասարդների աջակցության, սոցիալական հարմարվողականության, կանխարգելիչ աշխատանքի և կրթադաստիարակչական միջավայրի բարելավման մեխանիզմներին։ Կարևորվում է նաև սոցիալական դաստիարակության և հարակից գիտությունների՝ ընդհանուր մանկավարժության, հոգեբանության, սոցիոլոգիայի, սոցիալական աշխատանքի և կրթության փիլիսոփայության հետ ունեցած կապերի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել գործող տերմինաբանության առավելություններն ու սահմանափակումները և ներկայացվել այն հիմնավորումները, որոնք կարող են նպաստել նոր հասկացության գիտական կիրառելիության գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի ոչ միայն քննարկել եզրույթի հնարավոր փոփոխության նպատակահարմարությունը, այլև բացահայտել դրա հետևանքները գիտական ուսումնասիրությունների, մասնագիտական պատրաստման և կրթական պրակտիկայի համար՝ ձևավորելով սոցիալական դաստիարակության գործընթացների ուսումնասիրման առավել ամբողջական և համակարգված մոտեցում։

History

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է XIX դարի վերջին Կովկասում գործող հայկական բարեգործական կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող հիմնական կանոնակարգային փաստաթուղթը։ Այն հատկապես արժեքավոր է որպես պատմական և իրավական սկզբնաղբյուր, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էր կազմակերպվում հայ համայնքների սոցիալական, կրթական և բարեգործական գործունեությունը Ռուսական կայսրության կովկասյան տարածքում։ Հետազոտական առումով փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել կազմակերպության նպատակները, անդամակցության պայմանները, կառավարման կառուցվածքը, տեղական բաժանմունքների գործունեությունը, ֆինանսավորման աղբյուրները և օգնության տրամադրման սկզբունքները։ Հիմնադիր կանոնադրությունը հաստատվել է 1881 թվականի հունիսի 6-ին Կովկասի փոխարքայի կողմից, իսկ 1895 թվականի Թիֆլիսյան հրատարակության մեջ կանոնադրությանը զուգահեռ ներառված է նաև տեղական վարչությունների և կոմիտեների գործունեությունը կարգավորող հրահանգը, որը հաստատվել էր 1892 թվականի հունվարի 12-ին։ Հրատարակությունը բաղկացած է 20 և 18 էջանոց երկու մասից և ունի զուգահեռ ռուսերեն ու հայերեն տեքստեր։ Փաստաթղթի բովանդակությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ կազմակերպության գործունեությունը չէր սահմանափակվում միայն անհատական նյութական օգնությամբ։ Կազմակերպության նպատակների շարքում ընդգծվում էր Կովկասի և Անդրկովկասի հայերի շրջանում կրթության տարածումը և նյութական օգնության տրամադրումը։ Այսպիսով, բարեգործությունը դիտարկվում էր ավելի լայն հասարակական ծրագրի շրջանակում, որտեղ սոցիալական աջակցությունը զուգակցվում էր կրթական և մշակութային զարգացման հետ։ Տարբեր քաղաքներում ստեղծված տեղական բաժանմունքները հնարավորություն էին տալիս այդ գործունեությունը տարածել հայկական համայնքների վրա և արձագանքել տվյալ վայրի բնակչության կարիքներին։ Օրինակ՝ Դերբենտի բաժանմունքի կանոնադրությունը հաստատվել էր 1881 թվականին, իսկ նրա փաստացի գործունեությունը սկսվել էր 1890 թվականին։ Բաժանմունքը ֆինանսական միջոցներ էր ուղղում աղքատ աշակերտների կրթությանը, հայկական ուսումնարանին և ընթերցարանին, ինչը ցույց է տալիս կազմակերպության կրթական-բարեգործական ուղղության գործնական նշանակությունը։ Կազմակերպության ֆինանսական հիմքը ձևավորվում էր անդամավճարներից, մասնավոր նվիրատվություններից և բարեգործական միջոցառումներից ստացված եկամուտներից։ Տարբեր բաժանմունքների գործունեության վերաբերյալ պահպանված տվյալները ցույց են տալիս, որ միջոցները կարող էին օգտագործվել կրթական հաստատություններին աջակցելու, աղքատներին նպաստներ տրամադրելու և համայնքային կարիքները հոգալու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նման կազմակերպությունների նշանակությունն ավելի մեծացավ․ հայկական բարեգործական կառույցները զբաղվում էին նաև փախստականներին օգնություն տրամադրելով, նրանց կացարանով ու սննդով ապահովելով, երեխաներին կրթական հաստատություններ տեղավորելով և այլ սոցիալական խնդիրների լուծմամբ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն կազմակերպության նպատակները, այլև կառավարման մեխանիզմը։ Կանոնադրական փաստաթղթերը սովորաբար սահմանում են կենտրոնական և տեղական կառույցների իրավասությունները, անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, ժողովների կազմակերպման կարգը, վարչական մարմինների ձևավորման սկզբունքները, դրամական միջոցների տնօրինման և հաշվետվողականության կանոնները։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը արժեքավոր նյութ է XIX դարի հայկական հասարակական ինքնակազմակերպման և համայնքային կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Հատկապես ուշագրավ է տեղական բաժանմունքների ինստիտուտը։ Կենտրոնական կառույցի շուրջ ձևավորված ցանցը հնարավորություն էր տալիս կազմակերպված օգնությունը տարածել տարբեր քաղաքներում։ Հայկական բարեգործական ընկերության բաժանմունքներ գործել են Կովկասի բազմաթիվ բնակավայրերում, այդ թվում՝ Դերբենտում, Արմավիրում, Եկատերինոդարում և այլ վայրերում։ Արմավիրում կազմակերպության մասնաճյուղը հիմնադրվել էր XIX դարի վերջին, հետագայում փակվել և կրկին վերաբացվել XX դարի սկզբին։ Փաստաթուղթը կարևոր է նաև հայկական հասարակական կազմակերպությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս ազգային համայնքային կառույցների ինստիտուցիոնալացման գործընթացը։ XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին հայկական համայնքներում ձևավորվում էին կրթական, մշակութային, բարեգործական և փոխօգնության տարբեր կազմակերպություններ։ Դրանց գործունեությունը նպաստում էր համայնքային ինքնակազմակերպմանը և ազգային կրթական ու մշակութային հաստատությունների պահպանմանը։ Հրատարակության զուգահեռ հայերեն և ռուսերեն տարբերակները ևս կարևոր են․ դրանք վկայում են այն մասին, որ կազմակերպության գործունեությունը պետք է միաժամանակ հասանելի և հասկանալի լիներ հայկական համայնքի անդամներին ու Ռուսական կայսրության վարչական համակարգին։ Այս հանգամանքը փաստաթուղթը դարձնում է նաև լեզվական և վարչաիրավական պատմության ուսումնասիրության նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի վերջի հայկական հասարակական կյանքի, Կովկասի հայ համայնքների ինքնակազմակերպման, բարեգործական և կրթական գործունեության, ինչպես նաև ազգային հասարակական հաստատությունների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպիսի իրավական և կազմակերպական հիմքերի վրա էր կառուցվում հայ համայնքների փոխօգնությունը, ինչպես էին հավաքագրվում և բաշխվում միջոցները, ինչ դեր էր հատկացվում կրթությանը և ինչպիսի կառույցների միջոցով էր իրականացվում հասարակական աջակցությունը։