Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու– հավելված

Linguistics

Գիտական աշխատանքը նվիրված է «Պատմություն Աղուանից աշխարհի» երկի լեզվի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հայոց լեզվի պատմական զարգացման, գրաբարի առանձնահատկությունների և միջնադարյան հայ մատենագրության համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկում կիրառված լեզվական համակարգի բնորոշ գծերը, բառապաշարի, քերականական կառուցվածքի, շարահյուսության և ոճական միջոցների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պարզել դրանց տեղն ու նշանակությունը հայ գրական լեզվի զարգացման պատմության մեջ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել երկի ձեռագրային և տեքստաբանական ավանդույթի ուսումնասիրությունը, քանի որ հին մատենագրական երկերի լեզվական պատկերը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն հեղինակի լեզվով, այլև հետագա արտագրությունների, խմբագրումների և լեզվական փոփոխությունների ազդեցությամբ։ Այդ պատճառով բնագրի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է հնարավոր տարբերակների, ձեռագրական վկայությունների և տեքստի փոխանցման պատմության հաշվառում։ Լեզվական վերլուծության առանցքային ուղղություններից մեկը բառապաշարի ուսումնասիրությունն է։ Կարող են քննվել բնիկ հայերեն բառերը, գրաբարյան բառաձևերը, հնաբանությունները, մասնագիտական և վարչական բառապաշարը, անձնանուններն ու տեղանունները, ինչպես նաև այն բառերն ու արտահայտությունները, որոնք կապված են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և մշակութային իրականության հետ։ Բառապաշարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բնութագրելու երկի լեզվական ոճը, այլև բացահայտելու այն միջավայրը, որի արտացոլումն է պատմագրական երկը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի օտար և փոխառյալ բառերի քննությունը։ Պատմական երկը կարող է պարունակել տարբեր լեզվական և մշակութային շերտերից ներթափանցած բառեր, որոնք վկայում են տարածաշրջանի ժողովուրդների ու մշակույթների փոխշփումների մասին։ Նման միավորների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել պարզելու, թե ինչպիսի ազդեցություններ են կրել հայերենը և տվյալ պատմագրական երկի լեզուն տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Քերականական մակարդակում աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հոլովման և խոնարհման ձևերին, բայի ժամանակային և եղանակային համակարգին, դերանունների գործածությանը, ածականների և մակբայների ձևերին ու շարահյուսական կապերին։ Այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որքանով է երկի լեզուն համապատասխանում դասական գրաբարի ընդունված նորմերին և որտեղ են դրսևորվում առանձնահատուկ կամ շեղվող ձևեր։ Կարևոր է նաև շարահյուսական կառուցվածքների ուսումնասիրությունը։ Նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասության ձևերը, կապակցական միջոցները, բառերի դասավորությունը և բարդ նախադասությունների գործածությունը կարող են բնորոշել հեղինակի կամ երկի լեզվական ոճը։ Շարահյուսական նյութի ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարող է ցույց տալ պատմագրական արձակի զարգացման որոշակի առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է լեզվի և ոճի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Պատմագրական երկի լեզուն սովորաբար միավորում է փաստագրական, պատմողական, կրոնական, բանավիճային և գեղարվեստական տարրեր։ Պատմական իրադարձությունների շարադրանքը, անձանց բնութագրումները, կրոնական գաղափարների ներկայացումը և քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանությունը կարող են ունենալ տարբեր լեզվաոճական դրսևորումներ։ Այդ պատճառով ոճական քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու երկի հեղինակային և ժանրային առանձնահատկությունների մասին։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև հայոց լեզվի պատմական զարգացման տեսանկյունից։ Հին և միջնադարյան մատենագրական աղբյուրների լեզվի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու գրաբարի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքի փոփոխություններին, ինչպես նաև հասկանալու գրական լեզվի և խոսակցական լեզվական միջավայրի փոխհարաբերությունները։ Երկի լեզվական նյութը կարող է արժեքավոր տվյալներ տրամադրել պատմական բարբառագիտության և հայերենի տարածքային տարբերակների ուսումնասիրության համար՝ հատկապես այն դեպքում, երբ տեքստում պահպանվել են տարածաշրջանային կամ ոչ դասական լեզվական առանձնահատկություններ։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է կարևոր լինել Աղվանքի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Լեզուն այստեղ հանդես է գալիս որպես պատմական տեղեկությունների լրացուցիչ աղբյուր․ տեղանունները, անձնանունները, էթնիկական և վարչական անվանումները, կրոնական ու հասարակական եզրույթները կարող են լրացուցիչ պատկերացում տալ տարածաշրջանի պատմական իրականության մասին։ Այսպիսով, լեզվական քննությունը դուրս է գալիս զուտ քերականական վերլուծության սահմաններից և կապվում է պատմության, մշակույթի և միջնադարյան հասարակության ուսումնասիրության հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը երկի լեզուն դիտարկում է որպես արժեքավոր պատմալեզվաբանական աղբյուր՝ բացահայտելով դրա բառապաշարային, ձևաբանական, շարահյուսական և ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայ միջնադարյան գրական լեզվի զարգացման գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը, գրաբարի պատմության ուսումնասիրությանը և հայ պատմագրական ժառանգության լեզվական արժեքի բացահայտմանը։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական թեմաներով նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որը նախատեսված է ընթերցողներին, ուսանողներին և մասնագետներին ապահովելու արդի տեխնիկական գրականության վերաբերյալ արագ և կառուցվածքային տեղեկատվությամբ։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ՝ մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, ավտոմատացում, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և հարակից կիրառական ոլորտներ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտություն և համակարգված ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել համապատասխան աղբյուրներ հետազոտական և ուսումնական նպատակներով, ինչպես նաև գնահատել դրանց արդիականությունն ու կիրառելիությունը։

Linguistics

Գերմաներեն լեզու ոլորտի «Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 2»-ը ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է լեզվի միջին մակարդակի (A2–B1) իմացությունը զարգացնելու և ամրապնդելու համար, այն սովորաբար ընդգրկում է քերականական ավելի բարդ կառուցվածքներ, բայերի ժամանակաձևեր, շարադասություն, կապակցված խոսք, ինչպես նաև բառապաշարի ընդլայնման վարժություններ, որոնք օգնում են սովորողին ավելի ազատ արտահայտվել առօրյա և ուսումնական իրավիճակներում, շտեմարանում ներառված են ընթերցանության, լսողական ընկալման, գրավոր և բանավոր խոսքի զարգացման առաջադրանքներ, որոնք նպատակ ունեն ձևավորել գործնական լեզվական հմտություններ և պատրաստել սովորողին ավելի բարձր մակարդակի քննությունների կամ միջազգային լեզվի քննությունների (օրինակ՝ Goethe-Zertifikat) պահանջներին, այն հաճախ օգտագործվում է դպրոցներում և լեզվի կենտրոններում որպես երկրորդ մակարդակի համակարգված վարժությունների աղբյուր՝ նախնական հիմքերի վրա կառուցելով ավելի խորացված լեզվական կարողություններ։

Philosophy

Բրահմանը հինդուիզմի մեջ համարվում է ամենաբարձր և բացարձակ իրականությունը՝ այն անսահման, անփոփոխ և համատարած սկզբունքը, որից ծագում է ողջ տիեզերքը և որի մեջ այն կրկին լուծվում է։ Այն չի ընկալվում որպես անձնական աստված, այլ որպես գոյության հիմք, գիտակցության և տիեզերքի միասնական էություն, որը գերազանցում է մարդու զգայարանները և մտավոր պատկերացումները։ Հինդու փիլիսոփայական դպրոցներում, հատկապես Ուպանիշադներում, Բրահմանը ներկայացվում է որպես «Սատ-Չիտ-Անանդա»՝ գոյություն, գիտակցություն և երանություն, ինչը նշանակում է, որ այն միաժամանակ իրականության հիմքն է, գիտակցության աղբյուրը և բարձրագույն երջանկության վիճակը։ Բրահմանը հաճախ հակադրվում է անհատական հոգուն՝ ատմանին, սակայն Ադվայտա Վեդանտա ուսմունքում ընդգծվում է, որ ատմանը և Բրահմանը իրականում նույնն են, և մարդու ազատագրումը (մոկշա) կայանում է այդ միասնության գիտակցման մեջ։ Այս գաղափարը ձևավորում է հինդուիզմի մետաֆիզիկական հիմքը՝ ընդգծելով, որ տեսանելի աշխարհը փոփոխական և ժամանակավոր է, մինչդեռ Բրահմանը անփոփոխ և հավերժական իրականություն է։ Այն չի կարելի ամբողջությամբ նկարագրել բառերով կամ հասկացություններով, ուստի հաճախ բնութագրվում է որպես «նետի նետի»՝ «ոչ սա, ոչ նա», ինչը ցույց է տալիս նրա անսահման և անհասանելի բնույթը մարդկային տրամաբանական սահմանումների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է հասանելի ֆորմիլպիրազոլների հիման վրա ընթացող քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը և նոր կառուցվածք ունեցող միացությունների ստացման գիտական հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության առանցքում պիրազոլային հետերոցիկլային համակարգի և ֆորմիլային ֆունկցիոնալ խմբի ռեակցիոն առանձնահատկությունների համադրումն է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր կառուցվածքային փոխակերպումներ և ընդլայնել պիրազոլի ածանցյալների շրջանակը։ Ֆորմիլպիրազոլները դիտարկվում են որպես բազմակողմանի սկզբնական նյութեր, որոնց կառուցվածքում առկա ֆունկցիոնալ կենտրոնները կարող են հիմք հանդիսանալ նոր կապերի և ավելի բարդ մոլեկուլային համակարգերի ձևավորման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակցիաների ընդհանուր օրինաչափություններին, ելանյութերի կառուցվածքի և դրանց քիմիական ակտիվության միջև կապերին, ինչպես նաև տարբեր փոխակերպումների ընտրողականության ուսումնասիրությանը։ Քննվում է պիրազոլային օղակում տեղակալիչների բնույթի և դիրքի ազդեցությունը ռեակցիոն հատկությունների վրա, ինչը կարևոր է ստացվող նյութերի կառուցվածքային բազմազանությունը հասկանալու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեխնոլոգիական տեսանկյունից իրագործելի և վերարտադրելի քիմիական գործընթացների գնահատումը՝ հաշվի առնելով ելանյութերի հասանելիությունը, փոխակերպումների արդյունավետությունը և վերջնական նյութերի առանձնացման ու բնութագրման հնարավորությունները։ Ստացված նոր միացությունների կառուցվածքի հաստատումը կարող է հիմնվել ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտությունների տվյալների համադրման վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել մոլեկուլային կառուցվածքը և գնահատել կատարված փոխակերպումների ուղղությունը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են էապես անդրադառնալ դրանց ֆիզիկաքիմիական և հնարավոր կենսաբանական հատկությունների վրա։ Նոր ածանցյալների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նաև հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար հեռանկարային մոլեկուլային համակարգերի բացահայտմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է հետերոցիկլային և օրգանական քիմիայի, կառուցվածքային վերլուծության ու քիմիական տեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով ֆորմիլպիրազոլների ռեակցիոն հնարավորությունների վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը և նոր կառուցվածքային միացությունների ստացման գիտական հիմքերի զարգացմանը։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է լրագրային տեքստի կառուցվածքային առանձնահատկությունները հաղորդակցական լեզվաոճաբանության տեսանկյունից՝ ժամանակակից անգլալեզու մամուլի փաստական նյութի հիման վրա՝ ընդգծելով տեղեկատվության կազմակերպման, լեզվական միջոցների և հաղորդակցական ռազմավարությունների փոխկապակցվածությունը։ Նշվում է, որ լրագրային տեքստը կառուցվածքային առումով բնութագրվում է հստակ հիերարխիկ կազմակերպմամբ, որտեղ վերնագիրը, ենթավերնագիրը և առաջատար պարբերությունը (lead) ապահովում են հիմնական տեղեկատվության արագ փոխանցումը, իսկ հիմնական մարմինը զարգացնում է փաստական նյութը՝ պահպանելով տրամաբանական հաջորդականություն։ Վերլուծվում է, որ ժամանակակից անգլալեզու մամուլում կարևոր դեր են խաղում տեղեկատվության սեղմ և դինամիկ ներկայացման ձևերը, ինչպես նաև նախադասությունների պարզ կառուցվածքը, որն ուղղված է ընթերցողի արագ ընկալմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական նպատակադրմանը, որտեղ լրագրային տեքստը միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, ազդեցական և մեկնաբանողական գործառույթներ՝ կախված ժանրային ենթատեսակից (նորություն, վերլուծություն, մեկնաբանություն)։ Նշվում է նաև, որ լեզվաոճական միջոցները՝ չեզոք բառապաշարը, գնահատական արտահայտությունները, մեջբերումները և փաստական հղումները, նպաստում են տեքստի վստահելիության և հաղորդակցական արդյունավետության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից անգլալեզու լրագրային տեքստը կառուցվածքային և հաղորդակցական բազմաշերտ համակարգ է, որը համադրում է տեղեկատվության ճշգրտությունը և ազդեցության ապահովման լեզվական միջոցները։