Алгоритмы эхографической диагностики диффузных заболеваний печени

Geography

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հարավային Կովկասի արևմտյան հատվածի՝ Արաքսի մերձտեկտոնական գոտու արևմտյան սեկտորի օլիգոցեն-միոցենյան մոլասային համալիրի երկրաբանական կառուցվածքի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով հատկապես Ախուրյան և Հրազդան գետերի ստորին հոսանքների միջագետքային տարածքը, որտեղ բարդ տեկտոնական պատմության արդյունքում ձևավորվել են նստվածքային, հրաբխածին և դեֆորմացիոն կառուցվածքների բազմաշերտ համալիրներ։ Նյութը ուսումնասիրում է այդ համալիրի լիթոլոգիական կազմը, շերտագրական հաջորդականությունը և նստվածքագոյացման պայմանները՝ կապելով դրանք Ալպյան-Հիմալայական օրհոգենեզի հետագա փուլերի և Արաքսի գոտու ակտիվ տեկտոնական զարգացումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլասային նստվածքների ձևավորման մեխանիզմներին, որոնք կապված են լեռնակազմական գործընթացների ինտենսիվ էրոզիայի և ավազանային կուտակման հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանի խզվածքային համակարգերի դերի գնահատմանը նստվածքային հարթակների կառուցվածքային խախտումների և բլոկային շարժումների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը նաև բացահայտում է հրաբխածին նյութերի ներգրավվածությունը նստվածքային հաջորդականություններում, ինչը վկայում է միոցենյան ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում տեղի ունեցած ինտենսիվ մագմատիկ ակտիվության և դրա ազդեցության մասին ավազանների լիթոգենեզի վրա։ Տեկտոնական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ տարածքը բնութագրվում է բարդ կոմպրեսիոն և սքրու-սլայդ դեֆորմացիոն ռեժիմներով, որոնք պայմանավորել են շերտերի ծալքավորումը, խզվածքների զարգացումը և տեղային կառուցվածքային բարձրացումների ձևավորումը, ինչն էլ իր հերթին ազդել է նստվածքային ֆացիաների տարածական բաշխման վրա։ Այս համատեքստում աշխատանքը կարևորում է տարածաշրջանի մոլասային համալիրների ուսումնասիրությունը ոչ միայն որպես տեղական երկրաբանական երևույթ, այլ նաև որպես տարածաշրջանային տեկտոնական էվոլյուցիայի և Կովկասի լեռնային համակարգի ձևավորման պատմության վերականգնման առանցքային աղբյուր։

Religion

Այս աշխատությունը հայ եկեղեցու դավանանքի համառոտ և համակարգված ներկայացումն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Հայ Առաքելական Եկեղեցու հավատքի հիմնական դրույթներին, պատմական ձևավորմանը, եկեղեցական կարգին, ծեսերին և հոգևոր ավանդույթներին։ Գիրքը կազմել է քահանա Սարգիս Մաքսիմաջյանը և առաջին անգամ հրատարակվել է 1899 թվականին Ռոստովում, իսկ երկրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել 1909 թվականին։ Աշխատությունը կազմված է մի քանի հիմնական բաժիններից, որոնցում անդրադարձ է կատարվում Հայ եկեղեցու պատմությանը, դավանությանը, Սուրբ Երրորդության խորհրդին, եկեղեցու խորհրդանիշներին, ծագմանը, նվիրապետական կարգին, տոներին և պահքերին։ Աշխատության հիմնական նպատակը ոչ միայն եկեղեցական ուսմունքի դրույթների շարադրումն է, այլև Հայ Եկեղեցու վերաբերյալ տարածված սխալ պատկերացումների պարզաբանումը։ Հեղինակը հատկապես կարևորում է այն հանգամանքը, որ հայ եկեղեցական ավանդության մասին ոչ բավարար գիտելիքները կարող են հանգեցնել սխալ կամ թյուր մեկնաբանությունների։ Այդ պատճառով գիրքը կառուցված է բացատրական սկզբունքով՝ փորձելով մատչելի ձևով ներկայացնել եկեղեցու հավատքի հիմքերը և դրանց պատմական ու աստվածաբանական հիմնավորումները։ Դավանաբանական հատվածներում ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական հիմնական հավատալիքներին՝ Սուրբ Երրորդությանը, Քրիստոսի անձին և փրկագործությանը, Եկեղեցու նշանակությանը, խորհուրդներին և քրիստոնեական պաշտամունքին։ Հայ Եկեղեցու դավանանքի ներկայացումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրա պատմական առանձնահատկությունները ձևավորվել են հին արևելյան քրիստոնեական ավանդույթի շրջանակում։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պատկանում է Հին Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքին և չի ընդունում Քաղկեդոնի ժողովի որոշումները, իսկ նրա դավանաբանական ավանդության աղբյուրների շարքում կարևոր դեր ունեն Հավատո հանգանակները, եկեղեցական ժողովների որոշումները և հեղինակավոր հայրերի ու աստվածաբանների երկերը։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է եկեղեցու պատմական զարգացման և նրա դավանանքի փոխկապակցվածության ներկայացումը։ Հայոց քրիստոնեական ինքնությունը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական դարաշրջանից սկսած, իսկ Հայ Եկեղեցին դարերի ընթացքում ոչ միայն պահպանել է կրոնական ավանդույթը, այլև դարձել է հայ ժողովրդի ազգային և մշակութային կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության վերաբերյալ աղբյուր։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես 19-րդ դարի վերջի հայ հասարակության կրոնական և մշակութային միջավայրն ուսումնասիրելու համար։ Այդ ժամանակաշրջանում Հայ Եկեղեցու դավանանքի վերաբերյալ ռուսերեն լեզվով մատչելի և պարզաբանումներ պարունակող աշխատությունների անհրաժեշտությունը կապված էր նաև Ռուսական կայսրության բազմադավան միջավայրում հայերի և այլ քրիստոնեական համայնքների փոխհարաբերությունների հետ։ Ավելի վաղ՝ 1799 թվականին, ռուսերեն էր հրատարակվել Հայ Եկեղեցու քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ կարևոր մի աշխատություն, իսկ 19-րդ դարում ռուսերենով ստեղծվել և տարածվել են Հայ Եկեղեցու դավանանքին ու պատմությանը նվիրված մի շարք ուսումնասիրություններ։ Այս շարքում Մաքսիմաջյանի աշխատությունը առանձնանում է իր ավելի հանրամատչելի և բացատրական բնույթով։ Այն նախատեսված էր ոչ միայն մասնագետների, այլև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում էին ընդհանուր պատկերացում կազմել Հայ Եկեղեցու հավատքի և եկեղեցական կյանքի մասին։ Այդ պատճառով նյութը կարևոր է նաև որպես հայ կրոնական ինքնության ներկայացման պատմական օրինակ։ Աշխատության մեջ եկեղեցական կազմակերպության վերաբերյալ տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու Հայ Եկեղեցու նվիրապետական կառուցվածքը, հոգևոր աստիճանները և եկեղեցական իշխանության համակարգը։ Տոների և պահքերի վերաբերյալ բաժինները, իրենց հերթին, ներկայացնում են հայկական եկեղեցական օրացույցի և ծիսական կյանքի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է դավանանքը արտահայտվում ոչ միայն տեսական ուսմունքի, այլև հավատացյալի առօրյա հոգևոր կյանքի մեջ։ Հայ Եկեղեցու հավատքի վերաբերյալ նման աշխատությունների կարևորությունը մեծ էր նաև այն պատճառով, որ 19-րդ դարում ռուսական հասարակության մեջ երբեմն տարածվում էին Հայ Եկեղեցու դավանանքի մասին սխալ պատկերացումներ։ 19-րդ դարի ռուս-հայ եկեղեցական հարաբերությունների պատմությանը վերաբերող աղբյուրները ցույց են տալիս, որ Հայ Եկեղեցու դավանանքը տարբեր ժամանակներում դարձել էր նաև աստվածաբանական և հասարակական քննարկումների առարկա։ Այդ համատեքստում գիրքը կարելի է դիտարկել որպես Հայ Եկեղեցու ինքնաներկայացման և սեփական դավանաբանական դիրքորոշումների պարզաբանման փորձ։ Աշխատության պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրա մատենագիտական հազվադեպությամբ։ Առաջին հրատարակությունը՝ 1899 թվականի, ունեցել է 61 էջ, իսկ երկրորդ հրատարակությունը՝ 1909 թվականի, նույնպես 61 էջ ծավալով է ներկայացվում մատենագիտական աղբյուրներում։ Այսպիսով, այն ոչ միայն կրոնագիտական ուսումնասիրություն է, այլև 19-րդ դարի վերջի հայ եկեղեցական մտքի և հայ համայնքային կյանքի պատմական վկայություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է Հայ Եկեղեցու դավանանքի հիմնական դրույթները, նրա պատմական ինքնագիտակցությունը, եկեղեցական կառուցվածքը և ծիսական ավանդույթները հասկանալու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, հայագիտությամբ, աստվածաբանությամբ, կրոնագիտությամբ, հայ-ռուսական եկեղեցական հարաբերություններով և 19-րդ դարի հայկական համայնքների մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Culture

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Բիշապուր քաղաքի գեղարվեստական ժառանգության կրոնական սիմվոլիկայի վերլուծությանը՝ Սասանյան մշակութային համատեքստի համադրությամբ՝ դիտարկելով այն որպես հնագույն Իրանի պետական գաղափարախոսության և պատկերային համակարգի կարևոր արտահայտություն։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ Բիշապուրի հուշարձանային համալիրները, ռելիեֆները և ճարտարապետական ձևերը արտացոլում են զրադաշտական հավատալիքների, թագավորական իշխանության գաղափարների և աստվածային լեգիտիմության պատկերային ներկայացումները, որոնք բնորոշ էին Սասանյան քաղաքակրթությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սիմվոլիկ պատկերներին, որոնք կապված են կրակի պաշտամունքի, արքայական իշխանության սրբացման և հաղթանակի գաղափարների հետ՝ արտահայտված քարե ռելիեֆներում և դեկորատիվ կոմպոզիցիաներում։ Աշխատությունում համադրվում են Բիշապուրի նյութական մշակույթի տվյալները Սասանյան արվեստի ավելի լայն օրինակների հետ՝ բացահայտելով ընդհանուր ոճական և գաղափարական զուգահեռներ, որոնք ընդգծում են կայսրության մշակութային միասնականությունը։ Միաժամանակ քննարկվում է հելլենիստական և տեղական իրանական ավանդույթների փոխազդեցությունը, որը ձևավորել է Բիշապուրի արվեստի յուրահատուկ պատկերային լեզուն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Բիշապուրի գեղարվեստական ժառանգությունը կարևոր աղբյուր է Սասանյան դարաշրջանի կրոնական գաղափարախոսության և քաղաքական սիմվոլիկայի ուսումնասիրության համար։

Environmental Science

Լոռու մարզի էկոլոգիական վիճակը ձևավորվում է նրա աշխարհագրական դիրքի, արդյունաբերական զարգացման, անտառային ռեսուրսների և բնական պայմանների համադրությամբ։ Մարզը համարվում է Հայաստանի առավել անտառաշատ շրջաններից մեկը, որտեղ պահպանվել են հարուստ կենսաբազմազանություն ունեցող անտառներ, գետային համակարգեր և լեռնային էկոհամակարգեր։ Այս բնական հարստությունները մեծ դեր ունեն օդի մաքրման, կլիմայի կարգավորման և հողի պահպանության գործում։ Սակայն Լոռու մարզում կան նաև էկոլոգիական խնդիրներ, որոնք հիմնականում կապված են արդյունաբերական գործունեության հետ, հատկապես Ալավերդիի և հարակից տարածքների պղնձաձուլական և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությամբ։ Այս գործունեությունը տարիներ շարունակ առաջացրել է օդի, հողի և ջրի աղտոտում ծանր մետաղներով և այլ վնասակար նյութերով, ինչը բացասաբար է ազդում ինչպես բնության, այնպես էլ բնակչության առողջության վրա։ Մարզի էկոլոգիական վիճակի վրա ազդում է նաև անտառահատումը, անօրինական ծառահատումները և որոշ տարածքներում գյուղատնտեսական ոչ ճիշտ օգտագործումը, որոնք կարող են հանգեցնել հողի էրոզիայի և կենսաբազմազանության նվազման։ Միևնույն ժամանակ Լոռին ունի զգալի էկոլոգիական ներուժ՝ շնորհիվ իր անտառների, ազգային պարկերի և պահպանվող տարածքների, որոնք նպաստում են բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ Վերջին տարիներին իրականացվում են տարբեր բնապահպանական ծրագրեր՝ ուղղված աղտոտման նվազեցմանը, անտառների վերականգնմանը և էկոլոգիական վերահսկողության ուժեղացմանը։ Կարևոր դեր ունեն նաև տեղական և միջազգային բնապահպանական կազմակերպությունները, որոնք ուսումնասիրում և լուծումներ են առաջարկում տարածաշրջանի էկոլոգիական խնդիրների համար։ Լոռու մարզի էկոլոգիական վիճակի բարելավման համար անհրաժեշտ է արդյունաբերական արտանետումների խիստ վերահսկում, կանաչապատման ծրագրերի ընդլայնում և հասարակության բնապահպանական իրազեկվածության բարձրացում։ Այսպիսով, մարզը միաժամանակ ունի ինչպես էկոլոգիական խնդիրներ, այնպես էլ մեծ բնական պոտենցիալ, որի ճիշտ կառավարման դեպքում հնարավոր է ապահովել կայուն և առողջ շրջակա միջավայր։

Economics

Կառավարչական և տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կազմակերպություններում կորպորատիվ մշակույթի ձևավորման, զարգացման և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կազմակերպական արժեքների, վարքագծային նորմերի, ավանդույթների, ներքին հաղորդակցության և աշխատակիցների փոխհարաբերությունների դերը կազմակերպության գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ղեկավարության ոճի, մարդկային ռեսուրսների կառավարման, աշխատակիցների մոտիվացիայի և կազմակերպության նպատակների նկատմամբ նրանց ներգրավվածության փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են կորպորատիվ մշակույթի ազդեցությունները աշխատանքային միջավայրի, թիմային համագործակցության, կազմակերպական վարքագծի և կառավարման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև կազմակերպական մշակույթի գնահատման, ներքին հաղորդակցության կատարելագործման, արժեքների միասնական համակարգի ձևավորման և փոփոխությունների կառավարման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու կորպորատիվ մշակույթի կառավարման հիմնական բաղադրիչները և առանձնացնելու Հայաստանի կազմակերպություններում դրանց զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կառավարման, կազմակերպական վարքագծի, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և կազմակերպությունների զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հելլենիստական ժամանակաշրջանի գունազարդ խեցեղենի գեղարվեստական հարդարանքի, զարդանախշերի համակարգի և դրանց պատմամշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մ.թ.ա. IV–I դարերում հայկական տարածքներում տարածված խեցեգործական ավանդույթները, կավե անոթների ձևավորման ու զարդարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հելլենիստական մշակույթի ազդեցությունը տեղական կիրառական արվեստի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրաչափական, բուսական, կենդանական և խորհրդանշական զարդամոտիվների տեսակներին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, գունային համադրություններին և անոթների մակերեսի վրա տեղաբաշխման սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են զարդանախշերի պատկերագրական ու ոճական հատկանիշները, կրկնվող հորինվածքները, գծային և գունային լուծումները, ինչպես նաև տարբեր զարդամոտիվների ծագման ու տարածման հնարավոր ուղիները։ Անդրադարձ է կատարվում հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված խեցեղեն նյութերի դասակարգմանը, դրանց ժամանակագրական առանձնահատկություններին և մշակութային պատկանելության որոշման խնդիրներին։ Կարևորվում են տեղական գեղարվեստական ավանդույթների և հելլենիստական աշխարհի մշակութային ազդեցությունների փոխազդեցությունները, Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների խեցեգործական արտադրանքի ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև գունազարդ խեցեղենի պատրաստման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, զարդարման եղանակները, կիրառված ներկանյութերի նշանակությունը և անոթների գործառնական ու գեղագիտական հատկանիշների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել հնագիտական, արվեստաբանական և պատմամշակութային ուսումնասիրության մեթոդները՝ զարդարվեստի զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հին Հայաստանի նյութական մշակույթի, խեցեգործության պատմության, գեղարվեստական մտածողության և մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութաբանների, թանգարանային մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։