Ամբարձիչ փոխադրական մեքենաներ

Biology

Աշխատությունը նվիրված է իմոբիլիզացիոն սթրեսի ազդեցության ուսումնասիրությանը ուղեղի ամիգդալայի կորիզների նեյրոնային ակտիվության վրա՝ կենտրոնանալով սթրեսային ազդեցության պայմաններում նյարդային համակարգի գործունեության փոփոխությունների բացահայտման վրա։ Հետազոտությունը վերաբերում է նեյրոֆիզիոլոգիայի կարևոր ուղղություններից մեկին, քանի որ ամիգդալան առանցքային դեր ունի հուզական արձագանքների, վախի, անհանգստության, սթրեսային իրավիճակների գնահատման և համապատասխան վարքային ու ֆիզիոլոգիական պատասխանների ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է վերահսկվող շարժունակության սահմանափակումը՝ որպես սուր սթրեսային գործոն, ազդում ամիգդալայի տարբեր կորիզներում գտնվող նեյրոնների ակտիվության վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունների գրանցումն ու վերլուծությունը՝ սթրեսի ազդեցությունից առաջ և հետո, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ուղեղի համապատասխան հատվածների ֆունկցիոնալ արձագանքը։ Ուշադրության կենտրոնում են ամիգդալայի առանձին կորիզների միջև հնարավոր տարբերությունները, քանի որ դրանք ունեն տարբեր անատոմիական կապեր և մասնակցում են հուզական ու սթրեսային վարքագծի տարբեր բաղադրիչների կարգավորմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե սթրեսային ազդեցության պայմաններում ինչպիսի փոփոխություններ կարող են տեղի ունենալ նեյրոնների ակտիվության մակարդակում, դրանց պատասխանների բնույթում և նյարդային ցանցերի ֆունկցիոնալ կազմակերպվածության մեջ։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ սթրեսի նյարդակենսաբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարևոր է հուզական վարքի և նյարդային համակարգի հարմարվողական արձագանքների ըմբռնման համար։ Իմոբիլիզացիոն սթրեսի մոդելը հնարավորություն է տալիս վերահսկելի պայմաններում ուսումնասիրել օրգանիզմի արձագանքը ուժեղ սթրեսային գործոնին և առանձնացնել դրա ազդեցության հետ կապված նեյրոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև նեյրոնային ակտիվության անհատական և միջկորիզային տարբերությունները, որոնք կարևոր են սթրեսի նկատմամբ ուղեղի արձագանքի բազմազանությունը հասկանալու համար։ Նման ուսումնասիրությունները տեսական նշանակություն ունեն նյարդային համակարգի գործունեության և սթրեսի կարգավորման մեխանիզմների բացահայտման տեսանկյունից և կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա հետազոտությունների համար, որոնք վերաբերում են անհանգստության, վախի, սթրեսային վարքագծի և դրանց նեյրոկենսաբանական հիմքերի ուսումնասիրմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է սթրեսի և հուզական գործընթացների նյարդային մեխանիզմների ուսումնասիրության գիտական ուղղություն՝ համադրելով ուղեղի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և նեյրոնային ակտիվության ֆունկցիոնալ վերլուծությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել նյարդաֆիզիոլոգներին, նյարդաբաններին, հոգեֆիզիոլոգներին, կենսաբաններին, բժշկական և կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողներին, ինչպես նաև սթրեսի նյարդակենսաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Culture

Գիրքը նվիրված է գրադարանների գործունեության զարգացմանը՝ արարման, ստեղծարարության և նորարարական աշխատանքի միջոցով՝ ներկայացնելով գրադարանային միջավայրում կիրառելի նյութեր, գործնական մոտեցումներ և մեթոդական հանձնարարականներ։ Այն ուղղված է գրադարանների ավանդական գործառույթները ժամանակակից պահանջներին համապատասխան վերաիմաստավորելուն և ընթերցողների հետ աշխատանքի առավել արդյունավետ ու հետաքրքիր ձևերի կիրառմանը։ Ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել ստեղծագործական միջոցառումների կազմակերպման, ընթերցանության խթանման, մշակութային և կրթական նախաձեռնությունների իրականացման, գրադարանային ծրագրերի մշակման և տարբեր տարիքային խմբերի հետ աշխատանքի մեթոդներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանի՝ որպես ոչ միայն գրքի պահպանման ու տրամադրման վայրի, այլև կրթական, մշակութային, հաղորդակցական և ստեղծարար կենտրոնի դերի ամրապնդմանը։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են օգնել գրադարանավարներին մշակել նոր ձևաչափով միջոցառումներ, ներգրավել ընթերցողներին, խթանել նրանց ստեղծագործական մասնակցությունը և ձևավորել գրադարանի նկատմամբ ավելի ակտիվ ու դրական վերաբերմունք։ Աշխատությունը կարևորում է համագործակցային աշխատանքի, նախաձեռնողականության, ստեղծագործական մտածողության և ժամանակակից միջոցների կիրառումը գրադարանային ծառայությունների կատարելագործման գործում։ Նյութերը կարող են գործնական նշանակություն ունենալ ինչպես գրադարանների առօրյա գործունեության կազմակերպման, այնպես էլ մշակութային և կրթական ծրագրերի իրականացման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, գրադարանների ղեկավարներին, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցներին, մանկավարժներին, կրթական և մշակութային ծրագրեր իրականացնող մասնագետներին, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքի ժամանակակից մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Pedagogy

Մեթոդական և լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բանասիրական ֆակուլտետների ոչ ռուսախոս խմբերում ռուսերենի բառապաշարի և քերականության փոխկապակցված ուսուցման կազմակերպմանը՝ մասնագիտական տեքստերի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում բառային և քերականական նյութի համատեղ յուրացման սկզբունքները, դրանց հաջորդական ներկայացման եղանակները և գործնական դասընթացում լեզվական հմտությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական տեքստերի ընտրությանը, դրանց լեզվական կառուցվածքի վերլուծությանը և նոր բառապաշարի յուրացումը քերականական կառուցվածքների գործնական կիրառման հետ համադրելու մեթոդներին։ Վերլուծվում են ընթերցանության, խոսքի, գրավոր աշխատանքի և տեքստային վարժությունների միջոցով ուսանողների բառապաշարային պաշարի ընդլայնման ու քերականական կարողությունների զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ուսումնական նյութի համակարգման, լեզվական դժվարությունների հաղթահարման, մասնագիտական բառապաշարի ամրապնդման և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման մեթոդական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու բառապաշարի և քերականության միասնական ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման մոտեցումները մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող ռուսերենի դասընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, բանասիրական ֆակուլտետների դասախոսների և օտար լեզվի ուսուցման հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է ծանրամարտի՝ որպես մարզաձևի ձևավորման, պատմական զարգացման, էվոլյուցիայի և հետագա զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի օրինակին։ Հետազոտության հիմքում ծանրամարտի՝ որպես ուժի, արագության, տեխնիկական պատրաստվածության, ֆիզիկական և հոգեբանական կայունության համադրություն պահանջող մարզաձևի զարգացման պատմությունն է։ Աշխատանքը կարող է ներկայացնել ծանրամարտի սկզբնական ձևավորման փուլերը, մրցակցային կանոնների աստիճանական կայացումը, մարզական տեխնիկայի կատարելագործումը և այն փոփոխությունները, որոնց արդյունքում ձևավորվել են ժամանակակից ծանրամարտի հիմնական մրցաձևերն ու մարզումային համակարգերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ծանրամարտի զարգացման տարբեր փուլերի վերլուծությանը և մարզիկների ֆիզիկական պատրաստվածության նկատմամբ ներկայացվող պահանջների փոփոխությանը։ Մարզաձևի կատարելագործման ընթացքում փոխվել են մարզումների կազմակերպման մեթոդները, բեռների հաշվարկման սկզբունքները, վերականգնման մոտեցումները, սննդակարգի և բժշկական վերահսկողության կազմակերպումը։ Այս գործընթացները նպաստել են մարզիկների արդյունքների բարձրացմանը և մրցակցային տեխնիկայի զարգացմանը։ Հայաստանի օրինակով աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել ծանրամարտի տարածման և զարգացման պատմությունը, մարզական դպրոցների ձևավորումը և հայ մարզիկների մասնակցությունը տարբեր մակարդակի մրցումներին։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել մարզիչների, մարզական կազմակերպությունների և մասնագիտացված մարզադպրոցների ունեցած դերին՝ ծանրամարտի ազգային համակարգի ձևավորման գործում։ Հայաստանի ծանրամարտի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են սոցիալական, մարզական և կազմակերպչական պայմաններն ազդել մարզաձևի զարգացման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայ ծանրորդների մարզական նվաճումների ուսումնասիրությունը։ Նրանց հաջողությունները կարող են դիտարկվել ոչ միայն որպես առանձին մարզիկների անհատական ձեռքբերումներ, այլև որպես մարզական դպրոցի, մարզման մեթոդների և մրցակցային փորձի զարգացման արդյունք։ Միջազգային մրցաշարերում արձանագրված հաջողությունները կարող են ծառայել հայկական ծանրամարտի զարգացման մակարդակի գնահատման և դրա առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև ծանրամարտի տեխնիկական կողմերը։ Պոկում և հրում վարժությունները պահանջում են շարժումների բարձր ճշգրտություն, ուժի արագ զարգացում, հավասարակշռություն և ճիշտ տեխնիկական կատարում։ Այդ պատճառով մարզիկի պատրաստվածությունը ներառում է ոչ միայն մաքուր ուժային վարժություններ, այլև շարժումների համակարգման, ճկունության, արագաուժային ունակությունների և հատուկ դիմացկունության զարգացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող է քննարկվել մարզումների պլանավորման խնդիրը։ Մարզիկի պատրաստման գործընթացում անհրաժեշտ է համադրել ընդհանուր ֆիզիկական և հատուկ մարզական պատրաստվածությունը, աստիճանաբար ավելացնել ծանրաբեռնվածությունը և նախատեսել վերականգնման բավարար ժամանակ։ Մարզական արդյունքի վրա ազդում են նաև մարզիկի տարիքը, քաշային կարգը, մարզման փորձը, առողջական վիճակը և հոգեբանական պատրաստվածությունը։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ սպորտային հոգեբանության դերի ուսումնասիրությունը։ Բարձր մակարդակի մրցումներում մարզիկից պահանջվում է ոչ միայն ֆիզիկական պատրաստվածություն, այլև կենտրոնացում, ինքնավստահություն, մրցակցային լարվածությունը կառավարելու և պատասխանատու պահերին ճիշտ որոշումներ կայացնելու ունակություն։ Հետևաբար ժամանակակից ծանրամարտի մարզման համակարգը կարող է ներառել նաև հոգեբանական պատրաստության մեթոդներ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ծանրամարտի զարգացման ժամանակակից միտումներին՝ գիտականորեն հիմնավորված մարզումային ծրագրերի, սպորտային բժշկության, սննդաբանության, վերականգնողական միջոցների և մարզիկների կատարողականության վերահսկման տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Այս գործոնները հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ կառավարել մարզական ծանրաբեռնվածությունը և նվազեցնել վնասվածքների առաջացման հավանականությունը։ Հայաստանի համար ծանրամարտի հետագա զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությունը կարող է ներառել մարզական ենթակառուցվածքների կատարելագործումը, մարզադպրոցների նյութատեխնիկական ապահովումը, երիտասարդ մարզիկների հայտնաբերման և պատրաստման համակարգի զարգացումը, մարզիչների մասնագիտական վերապատրաստումը և միջազգային փորձի կիրառումը։ Կարևոր է նաև երեխաների և պատանիների շրջանում մարզաձևի նկատմամբ հետաքրքրության խթանումը՝ պահպանելով տարիքային համապատասխան մարզական բեռնվածության և անվտանգության սկզբունքները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է հայկական ծանրամարտի զարգացման արդյունավետ ուղղությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել մարզիչներին, մարզական կազմակերպություններին, ֆիզիկական կուլտուրայի մասնագետներին և մարզիկների պատրաստման գործընթացում ներգրավված այլ մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ծանրամարտը դիտարկում է որպես պատմականորեն զարգացող մարզաձև, որի առաջընթացը պայմանավորված է մարզական տեխնիկայի, մարզման մեթոդների, գիտական մոտեցումների և կազմակերպչական համակարգերի շարունակական կատարելագործմամբ, իսկ Հայաստանի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ձեռքբերումները, առկա խնդիրները և մարզաձևի հետագա զարգացման հնարավորությունները։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի պատմական զարգացման ընթացքում քերականական իմաստների փոփոխությունների և վերակազմավորման ուսումնասիրությանը՝ անվանական և բայական համակարգերի նյութի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում լեզվի քերականական կառուցվածքը դիտարկվում է որպես պատմականորեն փոփոխվող համակարգ, որտեղ ձևաբանական միջոցները, քերականական կարգերը և դրանց արտահայտած իմաստները տարբեր ժամանակաշրջաններում կարող են ձեռք բերել նոր գործառույթներ, սահմանափակել նախկին կիրառությունները կամ փոխարինվել այլ կառուցվածքներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անվանական համակարգի զարգացմանը՝ գոյականի և այլ անվանական խոսքի մասերի հոլովական ձևերի, թվի, որոշյալության, շարահյուսական գործառույթների և դրանց հետ կապված իմաստային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության է առնվում, թե ինչպես են պատմական տարբեր փուլերում վերափոխվել առանձին հոլովների նշանակությունները, ինչպես են փոխվել դրանց կիրառության սահմանները և ինչպիսի փոխհարաբերություններ են ձևավորվել հին ու նոր քերականական միջոցների միջև։ Բայական համակարգի ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են ժամանակի, կերպի, եղանակի, դեմքի, թվի և սեռի քերականական կարգերի պատմական զարգացումները, ինչպես նաև բայական ձևերի իմաստային ու գործառական տեղաշարժերը։ Կարևորվում է հին հայերենի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի տվյալների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու քերականական կառուցվածքների շարունակականությանը և փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են նաև համադրական ձևերից վերլուծական կառույցների անցման երևույթները, օժանդակ բայերի դերի ընդլայնումը, որոշ ձևերի անհետացումը կամ նոր գործառույթների ձեռքբերումը և քերականացման գործընթացները։ Լեզվական փաստերի պատմահամեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե քերականական փոփոխություններն ինչ կապ ունեն իմաստային զարգացման, լեզվի ներքին կառուցվածքային միտումների և հաղորդակցական պահանջների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գրավոր աղբյուրների և տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական հուշարձանների նշանակությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել առանձին քերականական երևույթների զարգացման ընթացքը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի պատմական քերականության, ձևաբանության և իմաստաբանության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայերենի անվանական ու բայական համակարգերի ձևավորման և դարերի ընթացքում տեղի ունեցած կառուցվածքային ու իմաստային փոփոխությունների մասին։

Philosophy

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XX դարի սկզբի հայ փիլիսոփայական մտքի քննական վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով Երվանդ Ֆրանգյանի և Դավիթ Անանունի գաղափարական ժառանգության վրա և նրանց ներդրման գնահատմանը հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտածողության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունում դիտարկվում են այդ շրջանի փիլիսոփայական մտքի ձևավորման պատմական և սոցիալ-քաղաքական պայմանները՝ ընդգծելով ազգային ինքնության, հասարակական արդարության, մշակութային զարգացման և եվրոպական փիլիսոփայական հոսանքների ազդեցության փոխազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Երվանդ Ֆրանգյան-ի և Դավիթ Անանուն-ի տեսական մոտեցումներին, նրանց կողմից առաջ քաշված գաղափարների քննադատական ընկալմանը և այդ գաղափարների տեղին հայ փիլիսոփայական մտքի ընդհանուր զարգացումների համատեքստում։ Վերլուծվում են նրանց աշխատություններում արտահայտված սոցիալ-փիլիսոփայական դիրքորոշումները, ազգային հարցի ընկալումները և պատմության ու հասարակության փոխհարաբերության մեկնաբանությունները՝ ցույց տալով ինչպես ընդհանրություններ, այնպես էլ գաղափարական տարբերություններ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է այդ հեղինակների մտքի ազդեցությունը հետագա հայ հասարակական մտքի ձևավորման վրա և նրանց ժառանգության արդիական վերարժևորման անհրաժեշտությունը։