Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1985, Май, №5)
Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։
Updated: 2026-11-02
Economics
Փոխարժեքի ազդեցությունը ՀՀ մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է փոխարժեքի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ Աշխատության կենտրոնում փոխարժեքի և տնտեսական գործընթացների փոխկապակցվածությունն է՝ հաշվի առնելով, որ փոխարժեքի տատանումները կարող են անդրադառնալ գնաճի, տնտեսական աճի, արտաքին առևտրի, ներմուծման և արտահանման, ներդրումների, պետական ֆինանսների և այլ մակրոտնտեսական ցուցանիշների վրա։ ՀՀ տնտեսության պայմաններում փոխարժեքի նշանակությունը հատկապես կարևոր է արտաքին առևտրի և ներմուծվող ապրանքների գների տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դրամի արժևորման և արժեզրկման հնարավոր տնտեսական հետևանքները, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների փոխանցման մեխանիզմները ներքին տնտեսություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխարժեքի ազդեցությանը գնաճի վրա․ ժամանակակից ուսումնասիրությունները Հայաստանի համար ցույց են տալիս, որ փոխարժեքի փոխանցման ազդեցությունն առավել արտահայտված է ներմուծվող և արտահանելի ապրանքների գների դեպքում, մինչդեռ ծառայությունների և ոչ արտահանելի հատվածի արձագանքը համեմատաբար սահմանափակ է։
Updated: 2026-09-11
Technology
Проблема обеспечения динамического качества, долговечности и надежности роторных машин на стадии проектирования
Աշխատությունը նվիրված է ռոտորային մեքենաների դինամիկական որակի, երկարակեցության և հուսալիության ապահովման հիմնախնդիրներին արդեն նախագծման փուլում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն հաշվարկային, կառուցվածքային և տեխնոլոգիական գործոնները, որոնք որոշում են ռոտորային համակարգերի աշխատանքի կայունությունը, թրթռումային վարքը, ծառայության ժամկետը և խափանումների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Աշխատության մեջ ռոտորային մեքենաները դիտարկվում են որպես բարդ դինամիկական համակարգեր, որոնց աշխատանքի արդյունավետությունը մեծապես կախված է պտտվող տարրերի հավասարակշռությունից, պտտման հաճախականությունից, հենարանների և առանցքակալների հատկություններից, կառուցվածքային կոշտությունից և այլ մեխանիկական պարամետրերից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման փուլում դինամիկական բնութագրերի կանխատեսմանը, քանի որ շահագործման ընթացքում առաջացող թրթռումները, ռեզոնանսային երևույթները և անկայունության ռեժիմները կարող են հանգեցնել արագացված մաշվածության կամ վթարային խափանումների։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են մշակվել ռոտորային համակարգերի մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելներ, որոնց միջոցով գնահատվում են սեփական հաճախականությունները, կրիտիկական պտտման արագությունները, տատանումների ամպլիտուդները և դինամիկական կայունությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նյութերի մեխանիկական հատկություններին, կառուցվածքային չափերին, զանգվածների բաշխմանը և ռոտորի հավասարակշռությանը, քանի որ այդ գործոնների փոքր փոփոխություններն անգամ կարող են էապես փոխել մեքենայի դինամիկական վարքը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հոգնածության երևույթներին, մաշվածությանը և կրկնվող դինամիկական բեռնվածքներին, որոնք անմիջականորեն կապված են մեքենայի երկարակեցության հետ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև նախագծային լուծումների օպտիմալացման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել թրթռումները, բարձրացնել կայունությունը և կանխել շահագործման վտանգավոր ռեժիմների առաջացումը։ Հուսալիության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է նաև հնարավոր խափանումների պատճառների նախնական բացահայտումը և դրանց ազդեցության գնահատումը մեքենայի ընդհանուր աշխատանքի վրա։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել հավանականային գնահատման, ռիսկերի վերլուծության, տեխնիկական ախտորոշման և թվային մոդելավորման մեթոդներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հուսալիությունն ու երկարակեցությունը դիտարկվում են ոչ միայն որպես շահագործման ընթացքում վերահսկվող ցուցանիշներ, այլև որպես նախագծային փուլում կանխորոշվող հատկություններ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դեռևս մեքենայի ստեղծման ընթացքում հայտնաբերել թույլ օղակները, կատարել կառուցվածքային փոփոխություններ և նվազեցնել հետագա վերանորոգման ու սպասարկման ծախսերը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեթոդներն ու հաշվարկային մոտեցումները կարող են կիրառվել տուրբոմեքենաների, էլեկտրական մեքենաների, կոմպրեսորների, պոմպերի և այլ պտտվող մեխանիզմների նախագծման ու կատարելագործման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության ինժեներներին, մեխանիկական համակարգերի նախագծողներին, ռոտորային դինամիկայի մասնագետներին, հուսալիության և տեխնիկական ախտորոշման ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-14
Linguistics
Իսպաներեն -հայերեն բառային զուգահեռները
Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է իսպաներեն և հայերեն լեզուների բառային զուգահեռների վերլուծությանը՝ ընդգծելով երկու լեզվական համակարգերում առկա համընկնումները, իմաստային նմանությունները և կառուցվածքային տարբերությունները։ Դիտարկվում են ինչպես ուղղակի համընկնող բառային միավորները, այնպես էլ այն դեպքերը, երբ տարբեր ծագում ունեցող բառերը ցուցաբերում են նման իմաստային դաշտեր կամ գործառույթներ՝ պայմանավորված ընդհանուր հնդեվրոպական լեզվական ժառանգությամբ, փոխառություններով կամ համեմատելի մշակութային փորձով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարային այն շերտերին, որոնք առավել կայուն են համեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից՝ հիմնական բառապաշար, ազգակցական տերմիններ, բնության և մարդու գործունեության հետ կապված բառեր, ինչպես նաև աբստրակտ հասկացությունների արտահայտման միջոցներ։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև փոխառությունների հնարավոր ուղղությունները՝ լատիներենից և հունարենից իսպաներենի միջոցով եվրոպական լեզուներ ներթափանցած բառերի և դրանց հայերեն համարժեքների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է նաև իմաստային դաշտերի համեմատությունը, որտեղ որոշ դեպքերում նկատվում են կառուցվածքային տարբերություններ՝ կապված լեզուների տարբեր պատմամշակութային զարգացման հետ։ Ընդգծվում է, որ իսպաներեն-հայերեն բառային զուգահեռների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն համեմատական լեզվաբանության, այլ նաև թարգմանագիտության և օտար լեզուների ուսուցման մեթոդաբանության համար՝ նպաստելով լեզվական ինտուիցիայի և միջմշակութային ըմբռնման խորացմանը։
Updated: 2026-09-17
Economics
Ներդրումային կազմակերպությունների գործունեության զարգացման հիմնախնդիրները արժեթղթերի շուկայում (ՀՀ օրինակով)
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արժեթղթերի շուկայում ներդրումային կազմակերպությունների գործունեության զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում արժեթղթերի շուկայում ներդրումային կազմակերպությունների ունեցած դերի գնահատումն է, քանի որ դրանք կարևոր միջնորդ օղակ են ներդրողների, արժեթղթեր թողարկող կազմակերպությունների և շուկայական ենթակառուցվածքների միջև՝ նպաստելով ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը, ներդրումային գործառնությունների իրականացմանը և տնտեսության մեջ կապիտալի ներգրավմանը։ ՀՀ արժեթղթերի շուկան ներառում է թողարկողներին, ներդրողներին, ներդրումային ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններին, Կենտրոնական դեպոզիտարիային, կարգավորվող շուկայի օպերատորին և այլ մասնակիցների, իսկ շուկայի կարգավորումն ու վերահսկողությունն իրականացնում է ՀՀ Կենտրոնական բանկը։ Աշխատանքում արժեթղթերի շուկան դիտարկվում է որպես ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ իրականացվում են արժեթղթերի թողարկումը, առաջնային տեղաբաշխումը և երկրորդային շրջանառությունը։ Հետազոտվում են շուկայի կառուցվածքը, հիմնական ֆինանսական գործիքները, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և այն տնտեսական գործոնները, որոնք պայմանավորում են շուկայի զարգացման մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային կազմակերպությունների գործառույթներին և մատուցվող ծառայությունների շրջանակին։ Քննարկվում են բրոքերային և դիլերային գործունեությունը, ներդրումային խորհրդատվությունը, արժեթղթերի տեղաբաշխման կազմակերպումը, հաճախորդների ակտիվների կառավարման և այլ հարակից ծառայությունները։ Այս գործառույթների արդյունավետ իրականացումը կարևոր է ինչպես ներդրողների համար արժեթղթերի շուկա մուտքի հեշտացման, այնպես էլ ընկերությունների կողմից ֆինանսական միջոցների ներգրավման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ՀՀ ներդրումային կազմակերպությունների գործունեության ներկա վիճակի գնահատումը։ Ուսումնասիրվում են դրանց ֆինանսական հնարավորությունները, շուկայական դիրքը, ծառայությունների ծավալը, հաճախորդների շրջանակը, մրցակցային միջավայրը և գործունեության արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ փոքր և համեմատաբար սահմանափակ ծավալով շուկայում ներդրումային կազմակերպությունների համար կարևոր մարտահրավեր է ծառայությունների պահանջարկի ընդլայնումը և նոր ներդրողների ներգրավումը։ Աշխատանքում քննարկվում է նաև ներդրումային գործունեության զարգացման համար անհրաժեշտ կարգավորող միջավայրը։ Լիցենզավորման, կապիտալի բավարարության, մասնագիտական համապատասխանության, հաշվետվողականության, ռիսկերի կառավարման և ներդրողների պաշտպանության պահանջները կարևոր են շուկայի կայունության ապահովման համար։ Միաժամանակ չափազանց բարդ կամ ծախսատար կարգավորումները կարող են սահմանափակել նոր մասնակիցների մուտքը և նվազեցնել մրցակցությունը, ուստի հետազոտության շրջանակում կարևորվում է կարգավորման արդյունավետության և շուկայի զարգացման միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ներդրողների վստահության խնդիրը ևս առանցքային տեղ է զբաղեցնում ուսումնասիրության մեջ։
Updated: 2026-09-15
Technology
Ցրտադիմացկուն սևապտուղ խաղողի նոր սորտերի հետազոտումը որպես հումք «Կագոր» գինու արտադրության համար
Գինեգործական և խաղողագործական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցրտադիմացկուն սևապտուղ խաղողի նոր սորտերի տեխնոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց՝ հատուկ տիպի գինու արտադրության համար որպես հումք օգտագործելու հնարավորությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում խաղողի սորտային առանձնահատկությունները, հասունացման պայմանները, պտուղների ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշները և գինեգործական մշակման համար կարևոր որակական հատկանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր ջերմաստիճանների նկատմամբ դիմացկունությանը, բերքի որակին, շաքարների և թթուների հարաբերակցությանը, ինչպես նաև գունավորող ու այլ կարևոր բաղադրիչների պարունակությանը։ Վերլուծվում է ուսումնասիրվող հումքի ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի գույնի, բույրի, համային առանձնահատկությունների և ընդհանուր որակական ցուցանիշների ձևավորման վրա։ Քննարկվում են համապատասխան սորտերի ընտրության, դրանց տեխնոլոգիական գնահատման և գինեգործական արտադրության պահանջներին համապատասխանության որոշման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նոր սորտերի արտադրական ներուժը և դրանց կիրառման հեռանկարները գինեգործական հումքի տեսականու ընդլայնման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել խաղողագործության, գինեգործության, սննդի տեխնոլոգիայի և գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-06