Անցումային տնտեսության կայունացման հիմնախնդիրները (ՀՀ տնտեսության օրինակով)

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է տատանվող էլեկտրոններով պարպման ստացիոնար դինամիկական բնութագրերի վրա խողովակի երկրաչափական պարամետրերի ազդեցության ուսումնասիրությանը և ստացված արդյունքների հնարավոր կիրառությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գազային պարպման համակարգերում էլեկտրոնների շարժման, տարածական բաշխման և էլեկտրական դաշտի հետ փոխազդեցության առանձնահատկություններն են, որոնք պայմանավորում են պարպման կայունությունն ու դինամիկան։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել խողովակի երկարության, տրամագծի, ձևի, էլեկտրոդների փոխադարձ դիրքի և այլ երկրաչափական պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը պարպման էլեկտրական ու դինամիկական բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տատանվող էլեկտրոնների շարժման ռեժիմներին և դրանց ազդեցությամբ առաջացող էլեկտրամագնիսական ու պլազմային գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել պարպման հոսանքի, լարման, էլեկտրոնային հոսքերի, տատանումների հաճախականության, ամպլիտուդի և կայունության փոփոխությունների վերլուծություն՝ տարբեր երկրաչափական պայմաններում։ Կարևոր ուղղություն է տեսական մոդելների և փորձարարական տվյալների համադրումը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել խողովակի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և պարպման դինամիկայի միջև քանակական ու որակական կապերը։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում համակարգը ձեռք է բերում կայուն ստացիոնար ռեժիմ, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք հանգեցնում են տատանողական կամ անկայուն վիճակների առաջացման։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ էլեկտրոնային և իոնային հոսքերի կառավարման, գազային պարպման վրա հիմնված սարքերի կատարելագործման, պլազմային տեխնոլոգիաների, վակուումային և էլեկտրատեխնիկական համակարգերի նախագծման համար։ Խողովակի երկրաչափության ազդեցության բացահայտումը հնարավորություն է տալիս օպտիմալացնել սարքի կառուցվածքը և անհրաժեշտ աշխատանքային ռեժիմները՝ ցանկալի էլեկտրական ու դինամիկական բնութագրեր ստանալու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը միավորում է պլազմային ֆիզիկայի, էլեկտրադինամիկայի և կիրառական ֆիզիկայի խնդիրները՝ նպաստելով տատանվող էլեկտրոններով պարպումների ֆիզիկական մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը և դրանց տեխնիկական կիրառությունների ընդլայնմանը։

Culture

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը նվիրված է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի որոշակի ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ գտնվող համապատասխան գրականության մասին արագ և հուսալի մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրել գրադարաններին, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և այլ հետաքրքրված ընթերցողներին։ Նյութում կարող են ընդգրկվել մշակույթի պատմությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրականությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային ժառանգությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ նույնականացնել անհրաժեշտ աղբյուրները, հետևել նոր հրատարակությունների ի հայտ գալուն և նպատակային ձևով համալրել մասնագիտական գրականության ֆոնդերը։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր դեր է կատարում նոր գրականության մասին օպերատիվ տեղեկատվության տարածման գործում՝ լրացնելով ընդհանուր մատենագիտական աղբյուրների և մասնագիտական տեղեկատվական սպասարկման միջև առկա բացը։ Այն կարող է օգտագործվել ինչպես ընթացիկ ընթերցողական հարցումների սպասարկման, այնպես էլ գիտահետազոտական և կրթական աշխատանքների համար անհրաժեշտ գրականության որոնման նպատակով։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև դրա պատմամշակութային նշանակությամբ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված գրականության պատկերը և ուսումնասիրել թեմատիկ ուղղությունների զարգացումը։ Մատենագիտական տեղեկատվության համակարգումը նպաստում է նաև մշակութային ժառանգության վերաբերյալ աղբյուրների հայտնաբերմանը, պահպանմանը և հետագա գիտական շրջանառությանը։ Ընդհանուր առմամբ, տեղեկատուն հանդես է գալիս որպես մասնագիտական տեղեկատվական գործիք, որը միավորում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին տվյալները և հեշտացնում դրանց որոնումն ու օգտագործումը՝ ապահովելով մասնագետների և ընթերցողների ժամանակին տեղեկացվածությունը։

Culture

Այս գիրքը ներկայացնում է «Հայկական գորգ. մատենագիտություն» աշխատանքը՝ որպես հայկական գորգարվեստին վերաբերող գրականության, աղբյուրների և ուսումնասիրությունների համակարգված ցուցակ-ուղեցույց։ Այն ընդգրկում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հրապարակված գիտական հոդվածներ, մենագրություններ, կատալոգներ և ուսումնասիրություններ, որոնք վերաբերում են հայկական գորգերի պատմությանը, տեխնիկային, զարդանախշերին և տարածաշրջանային առանձնահատկություններին։ Գրքում առանձնացվում են նաև գորգերի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները՝ արվեստաբանական, ազգագրական, պատմական և կիրառական-տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ձևավորվել հայկական գորգարվեստի ուսումնասիրության գիտական դաշտը և ինչ աղբյուրներ են առավել կարևոր այս ոլորտի համար։ Նյութը կարևոր օժանդակ գործիք է հետազոտողների, արվեստաբանների և մշակութաբանների համար՝ ապահովելով տեղեկատվական հենք հայկական գորգարվեստի խորքային ուսումնասիրության համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է ներդրումային քաղաքականության ժամանակակից տեսական հիմքերի, դրա ձևավորման սկզբունքների և տնտեսական զարգացման գործընթացներում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ներդրումների տնտեսական էությունը, ներդրումային գործունեության խթանման մեխանիզմները, պետության և մասնավոր հատվածի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ներդրումային միջավայրի ձևավորման հիմնական գործոններն են։ Քննության են առնվում ներդրումային քաղաքականության վերաբերյալ տնտեսական տարբեր մոտեցումներ, կապիտալի կուտակման և տեղաբաշխման օրինաչափությունները, ներդրումային պահանջարկի ձևավորումը և ներդրումների ազդեցությունը տնտեսական աճի, արտադրողականության, զբաղվածության ու տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներդրումային միջավայրի որակի վրա ազդող մակրոտնտեսական, ինստիտուցիոնալ, իրավական և ֆինանսական գործոններին, ինչպես նաև ներդրումային ռիսկերի և սպասվող եկամտաբերության փոխհարաբերությանը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել ներքին և օտարերկրյա ներդրումների դերի համեմատական վերլուծություն, ուղղակի և պորտֆելային ներդրումների առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև տնտեսության տարբեր ոլորտներ ֆինանսական ռեսուրսների ուղղորդման արդյունավետության գնահատման տեսական խնդիրներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական ներդրումային քաղաքականության գործիքների ուսումնասիրությունը՝ հարկային և ֆինանսական խթաններից մինչև ենթակառուցվածքների զարգացում, պետական ներդրումային ծրագրեր և մասնավոր հատվածի հետ համագործակցության մեխանիզմներ։ Հայաստանի օրինակով ներդրումային գործընթացները դիտարկվում են փոքր բաց տնտեսությանը բնորոշ հնարավորությունների և սահմանափակումների, կապիտալի ներգրավման, տնտեսական մրցունակության և երկարաժամկետ զարգացման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև ներդրումային քաղաքականության կանխատեսելիությունը, իրավական ու ինստիտուցիոնալ միջավայրի կայունությունը և ներդրումային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ներդրումների տեսության, մակրոտնտեսագիտության, ֆինանսների և տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել ներդրումային քաղաքականության արդի տեսական հիմնախնդիրները և բացահայտել դրանց նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության զարգացման ու կառուցվածքային վերափոխումների համար։

Informatics

Մաթեմատիկական և հաշվողական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դիֆերենցիալ ձևափոխությունների ոլորտում թվային-վերլուծական մեթոդների կիրառական տեսության մշակմանը և համապատասխան հաշվարկային ընթացակարգերի ավտոմատացմանը։ Ուսումնասիրվում են դիֆերենցիալ հավասարումներով նկարագրվող բարդ համակարգերի լուծման մեթոդները, որոնք համատեղում են վերլուծական մոտեցումների ճշգրտությունն ու թվային հաշվարկների գործնական հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիֆերենցիալ ձևափոխությունների միջոցով սկզբնական մաթեմատիկական խնդիրների ներկայացմանը այնպիսի տեսքով, որը հնարավորություն է տալիս պարզեցնել հաշվարկները և արդյունավետորեն իրականացնել դրանց համակարգչային մշակումն ու լուծումը։ Քննության են առնվում հաշվարկային ալգորիթմների կառուցման, թվային արդյունքների ստացման, մոտավոր լուծումների ճշգրտության գնահատման և հաշվարկային գործընթացների օպտիմալացման հարցերը։ Դիտարկվում են նաև ծրագրային միջոցների մշակման սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է ավտոմատացնել բազմափուլ հաշվարկային գործողությունները և նվազեցնել ձեռքով կատարվող մաթեմատիկական գործողությունների ծավալը։ Նման մեթոդները կարող են կիրառվել գիտության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում հանդիպող դիֆերենցիալ մոդելների, դինամիկ համակարգերի և ինժեներական խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, հաշվողական մաթեմատիկայի, մաթեմատիկական մոդելավորման և ծրագրային հաշվարկների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Medicine

Այս բժշկագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օնկոգինեկոլոգիական հիվանդների շրջանում հիվանդության փուլերի փոփոխության կամ «փուլերի միգրացիայի ֆենոմենի» առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գինեկոլոգիական չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների հիվանդության տարածվածության և փուլավորման գնահատման փոփոխություններն են, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնց հետևանքով հիվանդության փուլը կարող է ախտորոշման կամ հետագա հետազոտության ընթացքում վերագնահատվել։ Ուռուցքաբանական փուլավորումը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության կանխատեսման, բուժման մարտավարության ընտրության և տարբեր հիվանդների խմբերի արդյունքների համեմատության համար։ Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանության մեջ փուլավորումը սովորաբար հիմնվում է ուռուցքի տեղային տարածվածության, տարածաշրջանային ավշային հանգույցների ախտահարման և հեռավոր մետաստազների առկայության վերաբերյալ տվյալների վրա։ Այս պատճառով հիվանդության իրական տարածվածության ավելի ճշգրիտ հայտնաբերումը կարող է հանգեցնել նախնական և վերջնական փուլերի տարբերության։ «Փուլերի միգրացիայի» գաղափարը հատկապես կարևոր է այն իրավիճակներում, երբ ախտորոշման մեթոդների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել նախկինում չճանաչված ավշահանգույցային կամ հեռավոր ախտահարումներ։ Այդ դեպքում հիվանդի հիվանդության փուլը կարող է փոխվել ոչ թե այն պատճառով, որ ուռուցքը կարճ ժամանակում կենսաբանորեն առաջադիմել է, այլ այն պատճառով, որ ավելի մանրամասն հետազոտությունը բացահայտել է արդեն առկա տարածվածության լրացուցիչ նշաններ։ Այս երևույթը կարևոր է տարբերակել իրական հիվանդության առաջընթացից, քանի որ երկու իրավիճակներն ունեն տարբեր կլինիկական և վիճակագրական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը փուլավորման տարբեր մեթոդների համեմատությունն է։ Կլինիկական զննությունը, ուլտրաձայնային հետազոտությունը, համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան, պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիան, էնդոսկոպիկ մեթոդները և վիրաբուժական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունը կարող են տալ հիվանդության տարածվածության վերաբերյալ տարբեր ծավալի տեղեկատվություն։ Վերջնական փուլավորման համար հատկապես կարևոր են վիրաբուժական և պաթոմորֆոլոգիական տվյալները, քանի որ դրանք կարող են բացահայտել այնպիսի միկրոսկոպիկ ախտահարումներ, որոնք նախավիրահատական պատկերային հետազոտություններով հնարավոր չէր հայտնաբերել։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել այն հիվանդների բաժինը, որոնց նախնական փուլը հետագայում փոփոխվել է ավելի մանրամասն հետազոտությունից հետո։ Կարևոր է պարզել, թե որ փուլերում է նման փոփոխությունն առավել հաճախ հանդիպում և ինչպիսի կլինիկական կամ պաթոմորֆոլոգիական գործոններ են դրա հետ կապված։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ավշային հանգույցների ախտահարմանը։ Որոշ գինեկոլոգիական չարորակ նորագոյացությունների դեպքում ավշահանգույցների վիճակը էական նշանակություն ունի հիվանդության փուլավորման և կանխատեսման համար։ Նախավիրահատական հետազոտությունները կարող են չհայտնաբերել փոքրածավալ կամ միկրոմետաստատիկ ախտահարումներ, որոնք հետագայում հայտնաբերվում են վիրահատական կամ հյուսվածաբանական քննության ընթացքում։ Այդպիսի դեպքերը կարող են հանգեցնել հիվանդության փուլի վերադասակարգման։ Փուլերի միգրացիայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հիվանդների կանխատեսման գնահատման համար։ Եթե նույն փուլում ընդգրկված հիվանդների մի մասը ավելի մանրամասն հետազոտության արդյունքում տեղափոխվում է հաջորդ փուլ, ապա նախնական փուլերի գոյատևման ցուցանիշները կարող են թվալ ավելի բարձր կամ ցածր՝ կախված փուլավորման մեթոդից և հետազոտության խորությունից։ Հետևաբար փուլերի փոփոխության երևույթը կարող է ազդել ոչ միայն անհատական բուժման որոշումների, այլև ուռուցքաբանական վիճակագրության և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքների մեկնաբանության վրա։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև ախտորոշման ժամանակի գործոնը։ Հիվանդության փուլը կարող է փոխվել տարբեր ժամանակներում կատարված հետազոտությունների արդյունքում, և անհրաժեշտ է տարբերակել ախտորոշման պահին արդեն առկա հիվանդության տարածվածությունը հետագայում զարգացած իրական պրոգրեսիայից։ Այդ տարբերակումը պահանջում է հիվանդի բժշկական տվյալների, պատկերային հետազոտությունների, վիրահատական արդյունքների և հյուսվածաբանական եզրակացությունների ժամանակագրական համադրում։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև բուժման ռազմավարության վրա փուլավորման փոփոխության ազդեցությունը։ Հիվանդության ավելի բարձր փուլը հաճախ ենթադրում է բուժման այլ մոտեցում՝ վիրահատության ծավալի, ճառագայթային կամ համակարգային բուժման անհրաժեշտության և հետագա հսկողության պլանի փոփոխությամբ։ Ուստի փուլերի ավելի ճշգրիտ որոշումը կարող է նպաստել բուժման անհատականացմանը և հիվանդության իրական ռիսկի գնահատմանը։