Արաբական երկրների նոր և նորագույն պատմություն

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է վիճակագրական ֆիզիկայում կրիտիկական երևույթների, փուլային անցումների և վիճակագրական գումարի զրոների ուսումնասիրությանը՝ տրանսֆեր-մատրիցայի մեթոդի շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բազմամասնիկ համակարգերի հավասարակշռային հատկությունների մաթեմատիկական նկարագրման և այն պայմանների բացահայտման վրա, որոնց դեպքում համակարգում տեղի են ունենում որակական փոփոխություններ՝ կապված մի փուլային վիճակից մյուսին անցնելու հետ։ Քննության են առնվում վիճակագրական գումարի կառուցվածքը, դրա կախվածությունը ջերմադինամիկական պարամետրերից և զրոների բաշխման առանձնահատկությունները կոմպլեքս հարթությունում։ Վիճակագրական գումարի զրոների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս փուլային անցումների բնույթը և կրիտիկական վարքը վերլուծել մաթեմատիկական տեսանկյունից՝ կապ հաստատելով զրոների տեղաբաշխման և համակարգի ջերմադինամիկական հատկությունների միջև։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տրանսֆեր-մատրիցայի մեթոդին, որը հնարավորություն է տալիս բազմաթիվ վիճակներից կազմված համակարգերի վիճակագրական խնդիրը ներկայացնել մատրիցային ձևով և ուսումնասիրել համապատասխան մատրիցայի սեփական արժեքների ու սեփական վեկտորների հատկությունները։ Այս մոտեցմամբ հնարավոր է հաշվարկել վիճակագրական գումարը, ազատ էներգիան և այլ կարևոր ջերմադինամիկական մեծություններ, ինչպես նաև բացահայտել դրանց վարքը կրիտիկական կետերի հարևանությամբ։ Քննարկվում են համակարգի վերջավոր չափերի ազդեցությունները և դրանց կապը թերմոդինամիկական սահմանի հետ, ինչը կարևոր է տեսական մոդելների և թվային հաշվարկների արդյունքների մեկնաբանման համար։ Ուսումնասիրվում է նաև սեփական արժեքների կառուցվածքի փոփոխությունը համակարգի պարամետրերի փոփոխման դեպքում և դրա ազդեցությունը դիտարկվող ֆիզիկական երևույթների վրա։ Մաթեմատիկական ապարատի կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերլուծել տարբեր վիճակագրական մոդելներ, գնահատել դրանց կրիտիկական պարամետրերը և համեմատել տարբեր համակարգերում ի հայտ եկող ընդհանուր օրինաչափությունները։ Առանձին նշանակություն ունեն մեթոդի կիրառությունները մագնիսական համակարգերի, ցանցային մոդելների և փոխազդող մասնիկներից կազմված այլ համակարգերի ուսումնասիրության ժամանակ։ Կրիտիկական երևույթների և վիճակագրական գումարի զրոների միջև կապի բացահայտումը նպաստում է փուլային անցումների մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և թույլ է տալիս կիրառել միասնական մաթեմատիկական մոտեցումներ տարբեր ֆիզիկական խնդիրների նկատմամբ։ Աշխատությունը համադրում է վիճակագրական մեխանիկայի տեսական սկզբունքները, գծային հանրահաշվի մեթոդները և հաշվարկային մոտեցումները՝ ներկայացնելով տրանսֆեր-մատրիցայի մեթոդի հնարավորությունները բարդ համակարգերի ուսումնասիրության համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել վիճակագրական և մաթեմատիկական ֆիզիկայի, փուլային անցումների տեսության, խտացված միջավայրերի ֆիզիկայի և հաշվարկային ֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասան Ռազավի նահանգում փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ագրոպարենային համակարգը դիտարկելով որպես հետազոտության հիմնական ոլորտ։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման, իրացման և ավելացված արժեքի ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրոպարենային ոլորտի ձեռնարկությունների գործունեության վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական, կազմակերպական և շուկայական գործոններին, ինչպես նաև դրանց զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական խնդիրներին։ Քննարկվում են ֆինանսական միջոցների հասանելիության, ներդրումների ներգրավման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման, արտադրության արդյունավետության բարձրացման, աշխատուժի որակավորման և շուկաների ընդլայնման հարցերը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների փոխկապակցվածությունը գյուղատնտեսական արտադրողների, վերամշակող կազմակերպությունների և շուկայի այլ մասնակիցների հետ՝ ընդգծելով համագործակցության և ինտեգրված ագրոպարենային շղթաների զարգացման նշանակությունը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման, արտադրանքի որակի բարելավման, ներքին և արտաքին շուկաներում դիրքերի ամրապնդման ու արտահանման ներուժի օգտագործման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պետական աջակցության, տնտեսական խթանների և ձեռնարկատիրական միջավայրի բարելավման այն մեխանիզմներին, որոնք կարող են նպաստել փոքր և միջին բիզնեսի կայուն զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրոբիզնեսի և ձեռնարկատիրության ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների, գործարարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Դավիթ Անհաղթին վերագրվող աստվածաբանական բնագրի և դրա շուրջ ձևավորված մեկնողական ավանդույթի պատմագիտական ու աստվածաբանական համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում Սուրբ Խաչի քրիստոնեական խորհրդաբանության ներկայացումն է, դրա գաղափարական բովանդակությունը, աստվածաբանական հիմնավորումները և հայ միջնադարյան հոգևոր մտքի շրջանակում ունեցած նշանակությունը։ Բնագիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական բովանդակություն ունեցող գրական ստեղծագործություն, այլև որպես հայ քրիստոնեական աշխարհայացքի, մեկնողական մշակույթի և մտավոր ավանդույթի զարգացման մասին տեղեկություններ պարունակող սկզբնաղբյուր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաչի խորհրդի մեկնաբանությանը, Քրիստոսի փրկագործության գաղափարին և այն աստվածաբանական պատկերացումներին, որոնց միջոցով բացահայտվում է խաչի տեղը քրիստոնեական վարդապետության մեջ։ Քննվում են ստեղծագործության կառուցվածքային, գաղափարական և հռետորական առանձնահատկությունները, աստվածաշնչյան հղումների գործառույթը և քրիստոնեական խորհրդանիշների մեկնաբանման եղանակները։ Պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է երկի ձևավորման մշակութային ու եկեղեցական միջավայրը, ձեռագրային փոխանցման ավանդույթը և հետագա դարերում դրա ընկալման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստեղծագործության հեղինակության և վերագրման խնդրին՝ հաշվի առնելով Դավիթ Անհաղթի անունով պահպանված ժառանգության ուսումնասիրության ընթացքում առաջացած բանասիրական ու պատմագիտական հարցերը։ Մեկնությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են մեկնաբանվել բնագրի աստվածաբանական հասկացությունները, խորհրդանշական պատկերները և գաղափարական շեշտադրումները։ Համեմատական քննության միջոցով հնարավոր է բացահայտել մեկնողական ավանդույթի շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև այն մտավոր միջավայրը, որտեղ գործել են մեկնիչները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ միջնադարյան աստվածաբանական գրականության և փիլիսոփայական մտածողության փոխհարաբերությանը, քանի որ բնագրի գաղափարական կառուցվածքում կրոնական խորհրդաբանությունը կարող է զուգակցվել տրամաբանական ու փիլիսոփայական մեկնաբանության տարրերի հետ։ Ձեռագրագիտական և աղբյուրագիտական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս դիտարկել բնագրի տարբերակների փոխանցման, ընդօրինակման և մեկնությունների պահպանման պատմությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, Սուրբ Խաչի պաշտամունքի գաղափարական հիմքերի, մեկնողական գրականության և Դավիթ Անհաղթին վերագրվող ժառանգության պատմական ընկալման բացահայտման համար՝ միավորելով պատմագիտության, աստվածաբանության, աղբյուրագիտության և միջնադարյան հայ գրական մշակույթի ուսումնասիրության մոտեցումները։

Pedagogy

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է անգլերեն լեզվի համակցված (ինտեգրացված) ուսուցման մեթոդական համակարգի ձևավորմանը և կիրառմանը ոչ լեզվական ուղղվածությամբ բուհերում, որտեղ օտար լեզուն դիտարկվում է որպես մասնագիտական կոմպետենցիաների զարգացման գործիք, այլ ոչ միայն լեզվական նպատակ։ Աշխատանքը վերլուծում է այն մանկավարժական մոտեցումները, որոնք միավորում են դասական դասավանդման մեթոդները և ժամանակակից թվային ուսուցման տեխնոլոգիաները՝ ստեղծելով բազմաբաղադրիչ կրթական միջավայր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման բովանդակության մասնագիտական ուղղվածությանը, որտեղ անգլերենը ինտեգրվում է ուսանողների մասնագիտության ոլորտային նյութերի հետ՝ ապահովելով լեզվի գործնական կիրառելիություն։ Ներկայացվում են նաև ինտերակտիվ մեթոդներ՝ խմբային աշխատանք, նախագծային ուսուցում, հաղորդակցական մոտեցում և էլեկտրոնային հարթակների օգտագործում, որոնք նպաստում են ուսանողների խոսքային, լսողական, ընթերցողական և գրավոր հմտությունների համաչափ զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի դերը, գնահատման ձևերի բազմազանեցումը և ուսուցման անհատականացման հնարավորությունները՝ կախված ուսանողների նախնական լեզվական մակարդակից և մասնագիտական կարիքներից։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է համակցված ուսուցման համակարգի արդյունավետությունը որպես ժամանակակից բարձրագույն կրթության պայմաններում անգլերենի ուսուցման որակի բարձրացման միջոց ոչ լեզվական բուհերում։

Culture

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ տպագիր նյութեր՝ դասակարգված ըստ մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների։ Թեմատիկ բաժիններում կարող են ներկայացվել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, հուշարձանների պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնելու համապատասխան հրատարակությունները և ստանալու դրանց որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, անվանում, հրատարակության աղբյուր, թվական և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Նյութերի պարբերական հավաքագրումն ու համակարգումը տեղեկատուին տալիս են նաև փաստագրական նշանակություն, քանի որ տարբեր թողարկումների հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացման ընթացքին։ Այն կարևոր գործիք է թեմատիկ մատենագիտական որոնման համար՝ օգնելով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նման հրատարակությունները նպաստում են գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը և մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Պատմական տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով արտացոլում է ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեության թեմատիկ պատկերը։ Տարբեր տարիների համար կազմված թողարկումների համադրումը կարող է հիմք հանդիսանալ մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության քանակական և բովանդակային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և փաստագրական գործառույթները՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական օգտագործումը։

Geography

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետություն-ի գյուղական բնակչության և բնակավայրերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գյուղական բնակչության ձևավորման, տեղաբաշխման և զարգացման հիմնական օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով ինչպես պատմական, այնպես էլ ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Գրքում վերլուծվում են գյուղական բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները, միգրացիոն գործընթացները, բնակչության տարիքային և սոցիալական կազմը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև գյուղական բնակավայրերի տեսակներին, դրանց կառուցվածքին և տեղաբաշխմանը՝ կախված բնական պայմաններից, տնտեսական գործունեությունից և տարածաշրջանային առանձնահատկություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության դերին՝ որպես գյուղական բնակչության հիմնական զբաղմունք, ինչպես նաև գյուղերի զարգացման խնդիրներին՝ աշխատատեղերի պակաս, արտագաղթ, ենթակառուցվածքների զարգացում և սոցիալական պայմաններ։ Գիրքը նաև քննարկում է գյուղական բնակավայրերի զարգացման հեռանկարները՝ ներկայացնելով հնարավոր լուծումներ և ռազմավարական մոտեցումներ՝ ուղղված գյուղերի կայուն զարգացմանը և բնակչության կյանքի որակի բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար և օգտակար է ուսանողների, հետազոտողների ու ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։