Արդյունաբերական մտավոր սեփականության գնահատման հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)

Biology

Աշխատությունը նվիրված է միլիմետրային տիրույթի ցածր ինտենսիվության էլեկտրամագնիսական ալիքների ազդեցության ուսումնասիրությանը բջջային և թաղանթային համակարգերի վրա՝ համադրելով կենսաֆիզիկական, բջջաբանական և ֆիզիոլոգիական հետազոտության մոտեցումները։ Գրքում ուսումնասիրվում են բջջաթաղանթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրա դերը բջջի ներքին միջավայրի պահպանման, նյութերի փոխանակության, ազդանշանների փոխանցման և արտաքին ազդակների նկատմամբ բջջային արձագանքի ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր ինտենսիվության էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և կենսաբանական համակարգերի փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմներին՝ դիտարկելով, թե ինչպես կարող են նման ազդեցությունները փոփոխել թաղանթային կառուցվածքների ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ բնութագրերը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական մոտեցումներ, որոնց միջոցով գնահատվում են բջիջների կենսագործունեության, թաղանթային թափանցելիության, իոնային փոխանակության և այլ ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները ճառագայթման ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է նաև ճառագայթման հիմնական պարամետրերի՝ հաճախականության, ինտենսիվության, ազդեցության տևողության և այլ պայմանների նշանակությունը կենսաբանական պատասխանի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բջջային արձագանքի և թաղանթային փոփոխությունների միջև պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու էլեկտրամագնիսական ազդակների կենսաբանական ազդեցության մասին։ Գրքում քննարկվում են նաև ստացված արդյունքների հնարավոր կիրառական նշանակությունը կենսաբժշկական հետազոտությունների, ֆիզիոթերապևտիկ տեխնոլոգիաների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման կենսաբանական ազդեցությունների գնահատման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ ուսումնասիրում է ցածր ինտենսիվության ազդեցությունների հնարավոր կենսաբանական հետևանքները բջջային մակարդակում՝ փորձելով բացահայտել դրանց հիմքում ընկած ֆիզիկական և կենսաքիմիական գործընթացները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, բջջաբանների, ճառագայթային կենսաբանության և բժշկական ֆիզիկայի մասնագետների, ֆիզիոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հիմնական դպրոցում սովորողների էկոլոգիական կրթության և դաստիարակության կազմակերպման տեսական ու գործնական հիմնահարցերին։ Գրքում ներկայացվում են բնապահպանական գիտելիքների ձևավորման, էկոլոգիական մտածողության զարգացման և բնության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի դաստիարակման արդյունավետ մեթոդներն ու մանկավարժական մոտեցումները։ Քննարկվում են ուսումնական գործընթացում էկոլոգիական կրթության բովանդակությունը, դասավանդման ժամանակակից մեթոդները, արտադասարանական գործունեության դերը և սովորողների բնապահպանական մշակույթի ձևավորման պայմանները։ Հեղինակը վերլուծում է կրթական ծրագրերում էկոլոգիական բաղադրիչի ներդրման հնարավորությունները և ներկայացնում գործնական առաջարկություններ՝ շրջակա միջավայրի պահպանության արժեքների ամրապնդման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, բնագիտության ուսուցիչներին, կրթության կազմակերպիչներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և էկոլոգիական կրթության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է երկարացված հաղորդիչ թիթեղների ոչ գծային մագնիտոառաձգական տատանումների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով էլեկտրամագնիսական դաշտի և մեխանիկական դեֆորմացիաների փոխազդեցությունը։ Գրքում ներկայացվում են մագնիտոառաձգականության տեսական հիմքերը, ոչ գծային տատանումների առաջացման պայմանները և դրանց դինամիկ վարքի հիմնական մոդելները։ Հեղինակը վերլուծում է էլեկտրամագնիսական ուժերի ազդեցությամբ առաջացող լարվածությունների բաշխումը, թիթեղների կայունության կորուստը, ռեզոնանսային երևույթները և բարդ տատանողական ռեժիմների ձևավորումը։ Աշխատության մեջ կիրառվում են դիֆերենցիալ հավասարումների, ոչ գծային դինամիկ համակարգերի և թվային մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգի վարքը տարբեր ֆիզիկական պարամետրերի դեպքում ուսումնասիրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կայունության վերլուծությանը և անցումներին կանոնավորից քաոսային շարժման։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տեսական ֆիզիկոսների, ինժեներների, նյութագետների և կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների համար՝ նպաստելով մագնիտոառաձգական համակարգերի խորքային ըմբռնմանը և տեխնիկական կիրառությունների զարգացմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ բանաստեղծական խոսքի լեզվական առանձնահատկությունների, արտահայտչական միջոցների և գեղարվեստական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրական արևմտահայերենի կիրառությունն է պոեզիայում՝ բառապաշարի, քերականական ձևերի, շարահյուսական կառուցվածքների, հնչյունական կազմակերպման և ոճական հնարների փոխկապակցված դիտարկմամբ։ Քննվում է, թե ինչպես է բանաստեղծական լեզուն տարբերվում առօրյա հաղորդակցական խոսքից և ինչպես են լեզվական միավորները գեղարվեստական համատեքստում ձեռք բերում լրացուցիչ իմաստային, պատկերային ու հուզական արժեք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բառընտրությանը, հոմանիշային և հականիշային հարաբերություններին, հնաբանությունների, բարբառային տարրերի, նորաբանությունների և փոխառությունների գործածությանը, ինչպես նաև դրանց դերին հեղինակային անհատական ոճի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրվում են փոխաբերությունը, մակդիրը, համեմատությունը, խորհրդանիշը, անձնավորումը և պատկերավորման այլ միջոցներ, որոնց միջոցով ստեղծվում են բանաստեղծական աշխարհի իմաստային ու զգայական շերտերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև խոսքի հնչյունային կազմակերպումը՝ հանգի, ռիթմի, կրկնությունների, բաղաձայնույթի և առձայնույթի դիտարկմամբ, քանի որ բանաստեղծական տեքստում հնչողությունը հաճախ անմիջականորեն մասնակցում է գեղարվեստական իմաստի ձևավորմանը։ Քննվում են շարադասության փոփոխությունները, կրճատ կառուցվածքները, զուգահեռ շարահյուսական ձևերը և կրկնությունները՝ որպես խոսքի արտահայտչականությունը ուժեղացնող միջոցներ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր հեղինակների և գրական ժամանակաշրջանների ստեղծագործությունների համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու արևմտահայ բանաստեղծական լեզվի ընդհանուր օրինաչափություններն ու անհատական դրսևորումները։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում լեզվի և մշակութային միջավայրի հարաբերությանը, քանի որ պոեզիայում արտացոլվում են պատմական հիշողությունը, ազգային մշակութային պատկերացումները և տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական զարգացումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լեզվաբանության, ոճագիտության, պոետիկայի և գրականագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով արևմտահայ բանաստեղծական խոսքը որպես լեզվական ու գեղարվեստական բազմաշերտ համակարգ։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության ղեկավար մարմնի գործունեության վերաբերյալ հաշվետու բնույթի նյութերի ժողովածու, որը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր հանդիսանալ Խորհրդային Հայաստանի համապատասխան ժամանակաշրջանի քաղաքական, տնտեսական և հասարակական պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում հիմնականում արտացոլվում են կուսակցական կազմակերպությունների աշխատանքի ուղղությունները, ընդունված որոշումների իրականացումը, պետական և տնտեսական կառավարման խնդիրները, ինչպես նաև հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման վերաբերյալ պաշտոնական գնահատականներն ու առաջնահերթությունները։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ֆինանսների, աշխատանքի կազմակերպման, կադրային քաղաքականության և տեղական կառավարման վերաբերյալ տվյալներն ու ամփոփումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կուսակցական կազմակերպական աշխատանքին՝ անդամակցության, տեղական կառույցների գործունեության, ղեկավար կադրերի պատրաստման և կենտրոնական ու տեղական մարմինների միջև փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև կրթության, մշակույթի, մամուլի, գաղափարական աշխատանքի և հասարակական կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ կուսակցական կառավարման մոտեցումները։ Նման փաստաթղթերի աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ դրանք արտացոլում են ոչ միայն կատարված աշխատանքների մասին պաշտոնական տեղեկատվությունը, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական լեզուն, խնդիրների դասակարգման սկզբունքները և իշխանական կառույցների կողմից հասարակական ու տնտեսական գործընթացների ընկալումը։ Միաժամանակ դրանց ուսումնասիրությունը պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատական մոտեցում, քանի որ հաշվետու փաստաթղթերը կազմվել են պաշտոնական քաղաքական համակարգի շրջանակում և կարող են ներկայացնել իրադարձությունների ու արդյունքների ինստիտուցիոնալ գնահատականը։ Այլ վիճակագրական, վարչական, մամուլի և արխիվային աղբյուրների հետ համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել փաստաթղթերում ներկայացված գործընթացների վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն կարևոր նյութ է Խորհրդային Հայաստանի կառավարման համակարգի, կուսակցական հաստատությունների, սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության և հասարակական կյանքի պատմության ուսումնասիրման համար՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ինչպես կառավարման առաջնահերթությունները, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական ու վարչական մեխանիզմները։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայ Բագրատունիների տերության պատմաաշխարհագրական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա ձևավորման, տարածքային ընդարձակման, վարչական կառուցվածքի և պատմական զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Բագրատունիների իշխանության վերելքը և 9-11-րդ դարերում հայկական պետականության վերականգնման գործընթացը, ինչպես նաև այն քաղաքական ու աշխարհագրական պայմանները, որոնք նպաստեցին թագավորության ամրապնդմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տերության տարածքի սահմաններին, պատմական գավառներին, քաղաքներին, բնակավայրերին, առևտրական ճանապարհներին և ռազմավարական նշանակություն ունեցող կենտրոններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն աշխարհագրական միջավայրի մասին, որտեղ զարգանում էր Բագրատունյաց Հայաստանը, և հասկանալու բնական պայմանների, լեռնային համակարգերի, գետային ցանցի ու հաղորդակցության ուղիների ազդեցությունը քաղաքական և տնտեսական գործընթացների վրա։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում Անիի՝ որպես քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի դերը, ինչպես նաև Բագրատունիների տերության կազմում գործող առանձին թագավորությունների և իշխանությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Ներկայացվում են նաև հարևան պետությունների և իշխանությունների հետ քաղաքական հարաբերությունները, պատերազմներն ու տարածքային փոփոխությունները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ազդել են հայկական պետության սահմանների և ներքին կառուցվածքի վրա։ Պատմաաշխարհագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ուսումնասիրելու պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական հաջորդականությունը, այլև դրանք կապելու կոնկրետ տարածքների, բնակավայրերի և աշխարհագրական միջավայրի հետ։ Աշխատանքը կարևոր է միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային պատմության ամբողջական ընկալման համար, քանի որ Բագրատունիների ժամանակաշրջանը բնորոշվում է պետականության, քաղաքային կյանքի, առևտրի, ճարտարապետության և մշակույթի նշանակալի զարգացմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայոց պատմությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ, միջնադարյան Հայաստանի տարածքային և քաղաքական կառուցվածքով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։