Աշխատել և ապրել կոմունիստաբար: (Հանձնարարական գրականության ցանկ)

Literature

Գիրքը հայ և օտար ժողովուրդների առակների, խրատական պատմությունների ու իմաստալից զրույցների ժողովածու է, որը կազմել է Գաբրիել արքեպիսկոպոս Այվազովսկին։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնել մարդկային բնավորության, վարքագծի և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը՝ կարճ պատմությունների ու դրանցում արտահայտված բարոյական մտքերի միջոցով։ Ժողովածուն ներառում է տարբեր ժողովուրդների բանավոր և գրավոր ավանդույթներից քաղված առակներ ու զրույցներ, այդ թվում՝ Խիկար Իմաստունի և Նասրեդին Խոջայի պատմությունները։ Նյութերը դասավորված են թեմատիկ խմբերով, որոնք անդրադառնում են ագահությանն ու առատաձեռնությանը, ազատությանն ու գերությանը, աշխատանքին ու ծուլությանը, առաքինությանն ու մոլություններին, արդարությանն ու անիրավությանը, բարեկամությանն ու թշնամությանը, իմաստությանն ու հիմարությանը, ճշմարտությանն ու ստությանը, համբերությանը, հպարտությանը, խոնարհությանը և մարդկային այլ հատկանիշների։ Հեղինակը տարբեր պատմությունների միջոցով ներկայացնում է կյանքի փորձից բխող խրատներ՝ խրախուսելով բարոյական դատողությունը, խոհեմությունը և մարդկային հարաբերությունների նկատմամբ ուշադիր վերաբերմունքը։ Հրատարակությունը լույս է տեսել 1874 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Արամյան տպարանում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ առակագրության, ժողովրդական բանահյուսության, համեմատական գրականության և 19-րդ դարի հայ կրթադաստիարակչական գրականության ուսումնասիրության համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է պատահական բնույթ ունեցող տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրմանը և կառավարմանը՝ դիսպերսիան կիրառելով որպես գործընթացի փոփոխականությունն ու կայունությունը բնութագրող հիմնական վիճակագրական ցուցանիշներից մեկը։ Հետազոտության շրջանակում տեխնոլոգիական համակարգերը դիտարկվում են որպես բազմաթիվ պատահական գործոնների ազդեցության տակ գործող գործընթացներ, որոնց ելքային պարամետրերը կարող են տատանվել նույնիսկ նույն սկզբնական և արտադրական պայմանների դեպքում։ Քննության են առնվում այդ տատանումների առաջացման պատճառները, դրանց վիճակագրական բնութագրերը և արտադրանքի որակի, տեխնոլոգիական ռեժիմների կայունության ու արտադրական արդյունավետության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսպերսիայի հաշվարկման և վերլուծության մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է քանակապես գնահատել ուսումնասիրվող ցուցանիշների շեղումը միջին արժեքից և բացահայտել գործընթացի անկայունության աստիճանը։ Վերլուծվում են մուտքային պարամետրերի պատահական փոփոխությունների և ելքային արդյունքների միջև գոյություն ունեցող կապերը՝ նպատակ ունենալով որոշել այն գործոնները, որոնք առավել էական ազդեցություն ունեն ընդհանուր փոփոխականության վրա։ Հետազոտվում են տեխնոլոգիական գործընթացների վիճակագրական մոդելավորման, փորձարարական տվյալների մշակման և հավանականային բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում է դիսպերսիայի օգտագործումը ոչ միայն որպես գործընթացի վիճակի գնահատման միջոց, այլև որպես կառավարման չափանիշ, որի նվազեցումը կարող է նպաստել արտադրական համակարգի կայունացմանը և արդյունքների կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Քննության են առնվում կառավարման այնպիսի մեխանիզմներ, որոնց միջոցով հնարավոր է փոփոխել տեխնոլոգիական պարամետրերը՝ ելքային ցուցանիշների տատանումները թույլատրելի սահմաններում պահպանելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև վերահսկման և հետադարձ կապի սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս ընթացիկ տվյալների հիման վրա հայտնաբերել անցանկալի շեղումները և համապատասխան ուղղիչ գործողություններ իրականացնել։ Նման մոտեցումը կարող է կիրառվել արտադրության տարբեր ոլորտներում, որտեղ հումքի հատկությունների, սարքավորումների աշխատանքի, արտաքին միջավայրի կամ այլ գործոնների պատահական փոփոխությունները զգալիորեն ազդում են վերջնական արդյունքի վրա։ Աշխատանքը նպաստում է հավանականային և վիճակագրական մեթոդների կիրառմանը տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարման մեջ՝ հնարավորություն տալով բարձրացնել դրանց կայունությունը, նվազեցնել արտադրանքի որակի տատանումները և կատարելագործել կառավարչական որոշումների ընդունման մեխանիզմները։

Technology

Շինարարության կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շինարարական աշխատանքների որակի ապահովման և կառավարման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում շինարարական գործընթացի տարբեր փուլերում որակի վերահսկման կազմակերպումը, նախագծային պահանջների պահպանումը, օգտագործվող նյութերի և կառուցվածքների համապատասխանության գնահատումը, ինչպես նաև աշխատանքների կատարման տեխնոլոգիական կարգապահությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում որակի կառավարման կազմակերպական և տեխնիկական մեխանիզմներին, շինարարական նորմերի ու չափորոշիչների կիրառմանը և թերությունների ժամանակին հայտնաբերմանն ու կանխարգելմանը։ Վերլուծվում են նախագծման, նյութատեխնիկական ապահովման, շինարարական աշխատանքների իրականացման և պատրաստի օբյեկտների ընդունման փուլերում որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Քննարկվում են նաև տեխնիկական հսկողության, պատասխանատվության բաշխման, փաստաթղթավորման և կառավարման որոշումների արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Որակի կառավարման համակարգված կազմակերպումը դիտարկվում է որպես շինարարական օբյեկտների հուսալիության, անվտանգության, երկարակեցության և տնտեսական արդյունավետության ապահովման կարևոր պայման։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարության կառավարման, քաղաքացիական և արդյունաբերական շինարարության, տեխնիկական վերահսկողության և որակի ապահովման ոլորտների մասնագետների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Հնագիտական և թանգարանագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Անիի հնավայրի պեղումների ընթացքում հայտնաբերված և տեղի հնությունների թանգարանի հավաքածուում ընդգրկված առարկաների համակարգված նկարագրությունը։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու միջնադարյան Անիի նյութական մշակույթը, արվեստը, արհեստագործությունը և քաղաքային կյանքի տարբեր կողմերը։ Հավաքածուում ներկայացված են հնագիտական գտածոների տարբեր խմբեր՝ ճարտարապետական մանրամասներ, խեցեղեն, մետաղից ու փայտից պատրաստված իրեր, արձանագրային հուշարձաններ և արվեստի այլ նմուշներ։ Առանձին առարկաների նկարագրություններն ուղեկցվում են դրանց արտաքին տեսքի, նյութի, կառուցվածքի, զարդարանքի և հայտնաբերման հանգամանքների վերաբերյալ տեղեկություններով, իսկ պատկերազարդ նյութերը նպաստում են գտածոների առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է Անիի հնագիտական պեղումների պատմության և XX դարի սկզբին ձևավորված թանգարանային հավաքածուի ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս հնագիտական նյութերի միջոցով պատկերացում կազմելու քաղաքի մշակութային և գեղարվեստական ժառանգության մասին, ինչպես նաև ուսումնասիրելու տարբեր գտածոների պատմական ու գիտական նշանակությունը։ 1910 թվականին լույս տեսած առաջին թողարկումը կազմել է Հովսեփ Օրբելին և այն ներառվել է Անիին նվիրված գիտական հրատարակությունների շարքում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հնագետների, հայագետների, արվեստաբանների, թանգարանագետների, միջնադարագետների և Հայաստանի նյութական մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Պատմագիտական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցեղասպանությունից հետո ձևավորված քաղաքական, սոցիալական, ժողովրդագրական և մշակութային իրողությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զանգվածային բռնությունից հետո անհատների և համայնքների առջև ծառացած խնդիրները, վերապրածների կենսապայմանները, տեղահանության հետևանքները և հասարակական կյանքի վերակազմավորման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիշողության պահպանման, կորսված համայնքային կապերի վերականգնման, նոր միջավայրերում ինքնության պահպանման և պատմական փորձի հաջորդ սերունդներին փոխանցման հարցերին։ Վերլուծվում են նաև իրավական ու քաղաքական արձագանքները, մարդասիրական նախաձեռնությունները և հետցեղասպանական հասարակությունների առջև ծառացած երկարաժամկետ մարտահրավերները։ Քննարկվում են պատմական հիշողության ձևավորման, վկայությունների և փաստագրական աղբյուրների նշանակության, ինչպես նաև անցյալի իրադարձությունների հասարակական ընկալման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցեղասպանության հետևանքները դիտարկել ոչ միայն անմիջական կորուստների, այլև հետագա հասարակական, մշակութային և պատմական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ցեղասպանագիտության, պատմագիտության, սոցիոլոգիայի, հիշողության ուսումնասիրությունների և մարդու իրավունքների ոլորտների հետազոտողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է հայկական պոպուլյացիայի գենետիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ X և Y սեռական քրոմոսոմների պոլիմորֆիզմների վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հայկական բնակչության գենետիկական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ուսումնասիրել տարբեր գենետիկական մարկերների տարածվածությունը և դրանց հիման վրա գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանությունն ու հնարավոր պատմական գենետիկական կապերը։ X քրոմոսոմի պոլիմորֆիզմների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետազոտել ինչպես մայրական, այնպես էլ ընդհանուր պոպուլյացիոն գենետիկական գործընթացների որոշ կողմեր, մինչդեռ Y քրոմոսոմի մարկերները հատկապես կարևոր են հայրական գծերի և տղամարդկանց պոպուլյացիոն պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության շրջանակում նման տվյալների համադրումը կարող է օգտագործվել հայկական պոպուլյացիայի գենոֆոնդի կառուցվածքը բնութագրելու, տարբեր ենթախմբերի միջև գենետիկական տարբերությունները գնահատելու և այլ պոպուլյացիաների հետ համեմատական վերլուծություններ իրականացնելու նպատակով։ Հետազոտությունն արժեքավոր է մարդաբանության, պոպուլյացիոն գենետիկայի, բժշկական գենետիկայի և կենսաբանական մարդաբանության տեսանկյունից, քանի որ սեռական քրոմոսոմների ժառանգական առանձնահատկությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել բնակչության ձևավորման և պատմական ժողովրդագրական գործընթացների մասին։ Միաժամանակ նման տվյալների մեկնաբանությունը պահանջում է զգուշություն, քանի որ առանձին գենետիկական մարկերները չեն կարող ինքնուրույն ներկայացնել ամբողջ պոպուլյացիայի ծագումն ու պատմությունը․ դրանք առավել արդյունավետ են այլ գենետիկական, մարդաբանական և պատմական տվյալների հետ համադրության դեպքում։