Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Biology

    Կոլորադյան բզեզի կենսակերպի առանձնահատկությունները ԼՂՀ-ում և պայքարի միջոցառումների մշակումը դրա դեմ

    Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի և այլ մորմազգի մշակաբույսերի կարևոր վնասատու հանդիսացող կոլորադյան բզեզի կենսակերպի, տարածման և վնասակարության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում, ինչպես նաև դրա դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել վնասատուի զարգացման և տարածման վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները և դրանց հիման վրա առաջարկել մշակաբույսերի պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում կոլորադյան բզեզի զարգացման հիմնական փուլերին՝ ձմեռումից դուրս գալուն, զուգավորմանը, ձվադրմանը, թրթուրների զարգացմանը և հասուն առանձնյակների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր զարգացման փուլերի կապը շրջակա միջավայրի պայմանների, հատկապես ջերմաստիճանի, խոնավության, բուսականության և կերային բազայի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վնասատուի տարածվածության և թվաքանակի փոփոխության ուսումնասիրությունը տարբեր բնակավայրերում ու գյուղատնտեսական պայմաններում, քանի որ դրանց փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն ազդել կարտոֆիլի և մորմազգի այլ մշակաբույսերի բերքատվության վրա։ Աշխատության մեջ կոլորադյան բզեզը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին վնասատու, այլև որպես ագրոէկոհամակարգի բաղադրիչ, որի զարգացման վրա ազդում են բնակլիմայական պայմանները, մշակաբույսերի աճեցման եղանակները և կիրառվող ագրոտեխնիկական միջոցառումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վնասի բնույթի և չափերի գնահատմանը, քանի որ բզեզի թրթուրներն ու հասուն առանձնյակները սնվում են բույսի տերևներով և մեծ քանակության դեպքում կարող են զգալիորեն նվազեցնել բույսի ֆոտոսինթետիկ ակտիվությունը, թուլացնել բույսը և հանգեցնել բերքատվության նվազման։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է վնասատուի դեմ պայքարի տարբեր եղանակների ուսումնասիրությամբ և դրանց արդյունավետության գնահատմամբ։ Քննարկվում են ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական պայքարի հնարավոր միջոցները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայքարի միջոցների ճիշտ ժամանակավորմանը, քանի որ վնասատուի զարգացման տարբեր փուլերում միջոցառումների արդյունավետությունը կարող է տարբեր լինել։ Աշխատությունը կարևորում է նաև մշակաբույսերի պաշտպանության ինտեգրված մոտեցումը, որի դեպքում պայքարի մեթոդներն ընտրվում են՝ հաշվի առնելով վնասատուի թվաքանակը, բույսի զարգացման փուլը, շրջակա միջավայրի պայմանները և հնարավոր տնտեսական վնասը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է կոլորադյան բզեզի կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը և գյուղատնտեսական արտադրության համար կիրառական նշանակություն ունեցող բույսերի պաշտպանության խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, բուսաբույծների, ագրոնոմների, էնտոմոլոգների, բույսերի պաշտպանության ոլորտի աշխատակիցների, ուսանողների և կարտոֆիլի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողների համար։

    Updated: 2026-09-03
    Կոլորադյան բզեզի կենսակերպի առանձնահատկությունները ԼՂՀ-ում և պայքարի միջոցառումների մշակումը դրա դեմ
    Online

    Technology

    Применение таблицы решений для генерации постпроцессоров, адаптируемых на структуру станков с числовым программным управлением

    Աշխատությունը նվիրված է որոշումների աղյուսակների կիրառմանը՝ թվային ծրագրային կառավարմամբ հաստոցների կառուցվածքին հարմարվող պոստպրոցեսորների գեներացման մեթոդների մշակման և ուսումնասիրման նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում համակարգչային թվային կառավարմամբ հաստոցների համար կառավարման ծրագրերի ավտոմատ ձևավորման խնդիրն է, քանի որ տարբեր հաստոցներ կարող են ունենալ տարբեր կինեմատիկական կառուցվածքներ, առանցքների դասավորություն, կառավարման համակարգեր, հրամանների ձևաչափեր և տեխնոլոգիական հնարավորություններ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է որոշումների աղյուսակի կիրառումը որպես տրամաբանական կանոնների և պայմանների համակարգ, որի միջոցով հնարավոր է ավտոմատ կերպով ընտրել և ձևավորել տվյալ հաստոցի կառուցվածքին համապատասխան պոստպրոցեսորային գործողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաստոցի կառուցվածքային առանձնահատկությունների նկարագրմանը, մշակման տեխնոլոգիական տվյալների և կառավարման համակարգի պահանջների փոխկապակցմանը, ինչպես նաև ելքային կառավարման ծրագրի ճիշտ կառուցմանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նույն պոստպրոցեսորային համակարգը հարմարեցնել տարբեր կառուցվածք ունեցող հաստոցների՝ նվազեցնելով յուրաքանչյուր կոնկրետ սարքավորման համար առանձին ծրագրային լուծումների մշակման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել հաստոցի առանցքների քանակը և դասավորությունը, շարժումների ուղղությունները, կոորդինատային համակարգերը, գործիքի փոխարինման գործողությունները, մշակման ռեժիմները և թվային կառավարման համակարգի հրամանների առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև պոստպրոցեսորի աշխատանքի ավտոմատացման և ճկունության բարձրացումը, քանի որ արտադրական միջավայրում սարքավորումների բազմազանությունը պահանջում է արագ վերակազմավորվող ծրագրային գործիքներ։ Աշխատանքը կարող է ներառել որոշումների աղյուսակների կառուցման սկզբունքների, դրանց տրամաբանական կանոնների ձևավորման, պոստպրոցեսորի գեներացման ալգորիթմների և տարբեր հաստոցային կառուցվածքների վրա դրանց կիրառելիության ուսումնասիրություն։ Առաջարկվող մեթոդաբանությունը կարող է նպաստել CAD/CAM համակարգերի և թվային արտադրության գործընթացների ինտեգրմանը, տեխնոլոգիական ծրագրավորման ժամանակի կրճատմանը, ծրագրային սխալների նվազեցմանը և արտադրական համակարգերի ճկունության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել CNC հաստոցների կառավարման ծրագրերի ավտոմատ ստեղծման, արտադրական գործընթացների թվայնացման և ճկուն ավտոմատացված արտադրական համակարգերի զարգացման ոլորտներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության և ավտոմատացման մասնագետներին, CNC տեխնոլոգների, CAD/CAM համակարգերի մշակողներին, ինժեներ-ծրագրավորողներին, արտադրական գործընթացների ավտոմատացման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-17
    Применение таблицы решений для генерации постпроцессоров, адаптируемых на структуру станков с числовым программным управлением
    Online

    History

    Տեղեկություններ Սիվրիհիսարի մասին

    Այս հրատարակությունը նվիրված է Սիվրիհիսարի պատմական, աշխարհագրական և հասարակական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել այդ բնակավայրի առանձնահատկություններին, պատմական անցյալին և տեղական միջավայրին։ Սիվրիհիսարը՝ որպես Փոքր Ասիայի պատմաաշխարհագրական տարածքի բնակավայր, հետաքրքրություն է ներկայացնում իր աշխարհագրական դիրքով, պատմական զարգացումներով և տարածաշրջանի բնակչության, հատկապես հայ համայնքի կյանքի հետ ունեցած առնչություններով։ Տեղեկագրական բնույթի այս աշխատության հիմնական նշանակությունը որոշակի բնակավայրի մասին գիտելիքների հավաքումն ու տարածումն է՝ տեղագրական, պատմական և հասարակական տեղեկությունների միջոցով։ Նման բնույթի հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել բնակավայրերի ճանաչողության, տեղական պատմության պահպանման և ազգային աշխարհագրական գիտելիքների ընդլայնման գործում։ Սիվրիհիսարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Փոքր Ասիայի ներքին շրջանների պատմական բնակեցման առանձնահատկություններին, բնակավայրերի ձևավորմանը, տնտեսական գործունեությանը, հաղորդակցության ուղիներին և տեղական հասարակական հարաբերություններին։ Պատմական աշխարհագրության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն բնակավայրի տեղադրությունը, շրջակա բնական միջավայրը, ճանապարհային կապերը և հարակից բնակավայրերի հետ ունեցած հարաբերությունները, որոնք պայմանավորել են դրա տնտեսական ու հասարակական զարգացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև տարածաշրջանի հայ բնակչության պատմության ուսումնասիրության համար։ Փոքր Ասիայի բազմաթիվ բնակավայրերում հայ համայնքները դարեր շարունակ ունեցել են իրենց եկեղեցիները, դպրոցները, արհեստագործական ու առևտրական գործունեությունը և համայնքային ինքնակազմակերպման ավանդույթները։ Այդպիսի համայնքների մասին տեղեկությունների հավաքումը նպաստել է ոչ միայն տեղական պատմության պահպանմանը, այլև հայ ժողովրդի պատմական աշխարհագրության ամբողջական պատկերի ձևավորմանը։ Տեղեկագրի արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ 19-րդ դարի ընթացքում հայ մտավորականության շրջանում աճում էր հետաքրքրությունը պատմական հայրենիքի, արևմտահայ բնակավայրերի և Օսմանյան կայսրության տարբեր շրջաններում ապրող հայ համայնքների կյանքի նկատմամբ։ Բնակավայրերի մասին տեղեկագրական աշխատությունները հնարավորություն էին տալիս արձանագրելու տեղական իրականության առանձնահատկությունները, պահպանելու համայնքային հիշողությունը և գիտելիքներ փոխանցելու բնակավայրերից հեռու ապրող ընթերցողներին։ Գրական ու գիտաճանաչողական առումով հրատարակությունը պատկանում է տեղագրական և պատմաաշխարհագրական տեղեկագրության ավանդույթին, որի նպատակն է որոշակի տարածքի մասին տեղեկությունները ներկայացնել հնարավորինս հստակ և համակարգված ձևով։ Նման աշխատություններում կարևոր են տեղանունների ճշգրիտ արձանագրումը, աշխարհագրական դիրքի նկարագրությունը, պատմական հիշատակությունների պահպանումը և տեղական կյանքի վերաբերյալ փաստերի հավաքագրումը։ Թիֆլիսի և Կոստանդնուպոլսի նման խոշոր հայ մշակութային կենտրոններում հրատարակվող տեղեկագրական գրականությունը կարևոր դեր էր կատարում ազգային գիտելիքի տարածման և տարբեր հայկական համայնքների միջև մտավոր կապերի ամրապնդման գործում։ Պատմամշակութային առումով այս հրատարակությունը արժեքավոր է արևմտահայ պատմական աշխարհագրության, Փոքր Ասիայի հայկական բնակավայրերի և 19-րդ դարի հայ տեղեկագրական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես տեղական պատմության պահպանմանն ուղղված գրավոր վկայություն, որը կարևոր նշանակություն ունի նաև հետագա պատմագիտական, ազգագրական և մատենագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Սիվրիհիսարի պատմությամբ, արևմտահայ բնակավայրերի աշխարհագրությամբ, Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների հասարակական կյանքով և հայ պատմական հիշողության պահպանման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է հայ ժողովրդի պատմական բնակեցման աշխարհագրության ճանաչմանը և ընդգծում տեղական տեղեկությունների հավաքման կարևորությունը ազգային պատմամշակութային ժառանգության պահպանման գործում։

    Updated: 2026-11-11
    Տեղեկություններ Սիվրիհիսարի մասին
    Online

    Linguistics

    Հայերենի, ռուսերենի և անգլերենի գունանիշ բաղադրիչներով դարձվածքների զուգադրական ուսումնասիրություն

    Աշխատությունը նվիրված է երեք լեզուներում գույն նշանակող բաղադրիչներ պարունակող դարձվածային միավորների համեմատական-զուգադրական քննությանը՝ դրանց իմաստային, կառուցվածքային, գործառական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն դարձվածքներն են, որոնց կազմում գունանունը հանդես է գալիս ոչ միայն իր ուղղակի նշանակությամբ, այլև ձեռք է բերում փոխաբերական, խորհրդանշական, գնահատողական կամ հուզարտահայտչական բովանդակություն։ Ուսումնասիրվում է, թե տարբեր լեզուներում միևնույն գույնը ինչպիսի իմաստային կապեր կարող է ձևավորել մարդու բնավորության, հույզերի, հասարակական հարաբերությունների, հաջողության, վտանգի, մաքրության, տխրության և մշակութային այլ պատկերացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դարձվածային համարժեքության խնդրին՝ տարբերակելով այն դեպքերը, երբ երեք լեզուներում գոյություն ունեն կառուցվածքով և իմաստով մոտ միավորներ, երբ նույն գաղափարն արտահայտվում է տարբեր գունային բաղադրիչներով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ որևէ դարձվածք տվյալ լեզվամշակութային համակարգին հատուկ երևույթ է և մյուս լեզուներում չունի անմիջական համարժեք։ Քննվում են հիմնական գունանունների մասնակցությամբ կազմված դարձվածքների իմաստային խմբերը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական զարգացումը և խոսքում կիրառության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է դարձվածքների ազգային-մշակութային պայմանավորվածությունը, քանի որ գույների խորհրդանշական ընկալումը ձևավորվում է պատմական փորձի, ավանդույթների, գրականության, կրոնական պատկերացումների և առօրյա մշակույթի ազդեցությամբ։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես համընդհանուր լեզվամտածողական օրինաչափություններ, այնպես էլ հայերենին, ռուսերենին և անգլերենին բնորոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև դարձվածքների կառուցվածքային քննությունը՝ ըստ բաղադրիչների հարաբերության, քերականական կառուցվածքի և խոսքիմասային պատկանելության։ Առանձին նշանակություն ունի թարգմանական համարժեքության ուսումնասիրությունը, քանի որ բառացիորեն փոխանցված գունային բաղադրիչը միշտ չէ, որ պահպանում է սկզբնաղբյուր դարձվածքի իրական իմաստն ու մշակութային ենթատեքստը։ Այդ պատճառով համեմատական քննությունը կարող է նպաստել համարժեք թարգմանական տարբերակների ընտրության և լեզվամշակութային տարբերությունների ճիշտ մեկնաբանման սկզբունքների մշակմանը։ Աշխատությունը կարևոր է դարձվածաբանության, իմաստաբանության և լեզվամշակութաբանության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գույների մասին պատկերացումները լեզվի մեջ վերածվում կայուն արտահայտությունների և արտացոլում տարբեր լեզվակիր հանրությունների մշակութային փորձը։

    Updated: 2026-09-18
    Հայերենի, ռուսերենի և անգլերենի գունանիշ բաղադրիչներով դարձվածքների զուգադրական ուսումնասիրություն
    Online

    History

    Արքեպիսկոպոս Բոսյուեի խոսքը ժողովուրդների պատմության մասին, հատոր առաջին

    Աշխատությունը ներկայացնում է ֆրանսիացի նշանավոր աստվածաբան և արքեպիսկոպոս Ժակ-Բենին Բոսյուեի պատմափիլիսոփայական հայացքները՝ անդրադառնալով ժողովուրդների ծագմանը, պատմական զարգացմանը և մարդկության քաղաքակրթական ընթացքին։ Բոսյուեի պատմագիտական մոտեցման առանձնահատկությունն այն է, որ համաշխարհային պատմությունը դիտարկում է քրիստոնեական աշխարհայացքի և աստվածային նախախնամության տեսանկյունից՝ փորձելով մարդկության անցյալի իրադարձությունների մեջ բացահայտել ընդհանուր իմաստ և նպատակային հաջորդականություն։ Նման շարադրանքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հին ժողովուրդների պատմությունը, պետությունների և կայսրությունների առաջացումը, իշխանության փոփոխությունները, պատերազմներն ու նվաճումները, կրոնների տարածումը և քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունը։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես առանձին փաստերի ամբողջություն, այլև որպես փոխկապակցված գործընթացներ, որոնց միջոցով ձևավորվել են հասարակական կառույցները, քաղաքական համակարգերը և ժողովուրդների մշակութային ինքնությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հուդայական և քրիստոնեական պատմական ավանդույթներին, աստվածաշնչյան պատմության նշանակությանը և քրիստոնեության ազդեցությանը համաշխարհային քաղաքակրթության վրա։ Առաջին հատորը հիմք է ստեղծում պատմական իրադարձությունների ավելի լայն մեկնաբանության համար՝ ընթերցողին ծանոթացնելով պատմության պատճառահետևանքային կապերին և պատմական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների շուրջ հեղինակի դատողություններին։ Գիրքն ունի գիտաճանաչողական և գաղափարական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու պատմության կրոնական մեկնաբանության առանձնահատկությունները, եվրոպական պատմափիլիսոփայական մտքի ավանդույթները և պատմական գիտելիքի համակարգման սկզբունքները։ Այն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայերեն թարգմանական գրականության և եվրոպական պատմագիտական ու աստվածաբանական գաղափարների տարածման ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-09
    Արքեպիսկոպոս Բոսյուեի խոսքը ժողովուրդների պատմության մասին, հատոր առաջին
    Online

    Other Subjects

    Համաշխարհային գրական ժառանգությունը Հայաստանի ազգային գրադարանում

    Գիրքը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանում պահպանվող համաշխարհային գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը, ներկայացմանը և արժևորմանը։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում գրադարանի հավաքածուներում ընդգրկված օտարալեզու և համաշխարհային գրականության արժեքավոր նմուշներին, դրանց ձևավորման պատմությանը, պահպանման առանձնահատկություններին և մշակութային նշանակությանը։ Քննարկվում են գրքային ֆոնդերի համալրման, հազվագյուտ հրատարակությունների պահպանության, մատենագիտական նկարագրման, ընթերցողների և հետազոտողների համար տեղեկատվական հասանելիության ապահովման հարցերը։ Ներկայացվում է գրադարանի դերը համաշխարհային գրական արժեքների տարածման, գիտական ուսումնասիրությունների խթանման և մշակութային երկխոսության զարգացման գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մատենագետների, գրականագետների, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և համաշխարհային գրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-23
    Համաշխարհային գրական ժառանգությունը Հայաստանի ազգային գրադարանում