Բանկային ծառայությունների զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում

Technology

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ցածր էներգասպառմամբ ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերի ֆիզիկական նախագծման միջոցների մշակման, կատարելագործման և արդյունավետ կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ավտոմատացման և կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների զարգացման հետ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հիշողության սարքերի էներգաարդյունավետությունը, աշխատանքային հուսալիությունը և կառուցվածքային օպտիմալացման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ստատիկ օպերատիվ հիշողության՝ SRAM տեխնոլոգիայի կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկությունները, հիշողության բջիջների կազմակերպման սկզբունքները, տվյալների պահպանման և ընթերցման գործընթացները, ինչպես նաև ֆիզիկական նախագծման տարբեր փուլերում առաջացող տեխնիկական և տեխնոլոգիական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ինտեգրալ սխեմաների տարրերի տեղաբաշխման, միջմիացումների երթուղղման, բյուրեղի մակերեսի արդյունավետ օգտագործման, ազդանշանների տարածման ուշացումների նվազեցման և էներգիայի սպառման օպտիմալացման մեթոդները։ Ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերը լայնորեն կիրառվում են միկրոպրոցեսորներում, քեշ հիշողության համակարգերում, ներկառուցված էլեկտրոնային սարքավորումներում, թվային ազդանշանների մշակման համակարգերում և բարձր արագագործություն պահանջող հաշվողական համալիրներում։ Դրանց նախագծման ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես տվյալների հասանելիության արագությունը և հիշողության խտությունը, այնպես էլ ստատիկ ու դինամիկ էներգասպառման նվազեցումը, հատկապես այնպիսի սարքերում, որոնց աշխատանքը սահմանափակված է էներգետիկ ռեսուրսներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիշողության բջիջների տրանզիստորային կառուցվածքների ուսումնասիրությունը, դրանց էլեկտրական բնութագրերի գնահատումը և ցածր սնուցման լարման պայմաններում կայուն աշխատանքի ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև արտահոսքի հոսանքների նվազեցմանը, փոխանջատման ընթացքում առաջացող էներգետիկ կորուստների սահմանափակմանը, սնուցման ցանցերի նախագծմանը և ինտեգրալ սխեմաների ջերմային ու էլեկտրական բնութագրերի բարելավմանը։ Ֆիզիկական նախագծման ավտոմատացված միջոցների մշակումը հնարավորություն է տալիս կատարելագործելու նախագծային գործընթացների կազմակերպումը, նվազեցնելու ձեռքով իրականացվող գործողությունների ծավալը և բարձրացնելու նախագծային լուծումների ճշգրտությունն ու կրկնելիությունը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում համակարգչային նախագծման գործիքների, ալգորիթմական մեթոդների, մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման տեխնոլոգիաների կիրառման հարցերը, որոնք անհրաժեշտ են հիշողության բարդ կառուցվածքների արդյունավետ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նախագծման տեխնոլոգիական սահմանափակումների հաշվառումը, սխեմաների ֆիզիկական ստուգումը, էլեկտրական պարամետրերի վերլուծությունը և նախագծային լուծումների համապատասխանության գնահատումը կիսահաղորդչային արտադրության պահանջներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են նաև հիշողության բջիջների չափերի փոքրացման հետևանքով առաջացող խնդիրները, տրանզիստորների պարամետրերի տատանումների ազդեցությունը, աղմուկակայունության ապահովումը և տեխնոլոգիական գործընթացների փոփոխականության պայմաններում սարքերի հուսալիության պահպանումը։ Ցածր էներգասպառմամբ հիշողության համակարգերի նախագծումը կարևոր նշանակություն ունի շարժական էլեկտրոնային սարքերի, իրերի ինտերնետի համակարգերի, ինքնավար սենսորային հանգույցների, ներկառուցված հաշվողական հարթակների և էներգաարդյունավետ թվային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ինտեգրալ սխեմաների ֆիզիկական նախագծման գործընթացների ավտոմատացման, նախագծման ժամանակի կրճատման, հիշողության կառուցվածքների արդյունավետության բարձրացման և կիսահաղորդչային սարքերի էներգետիկ բնութագրերի բարելավման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտության արդյունքների կիրառական ուղղությունները կարող են առնչվել միկրոսխեմաների նախագծման մասնագիտացված ծրագրային գործիքների մշակմանը, հիշողության ենթահամակարգերի օպտիմալացմանը և բարձր ինտեգրման աստիճան ունեցող թվային համակարգերի նախագծմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման, էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման, համակարգչային ճարտարապետության և թվային համակարգերի ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, ինժեներների, ծրագրային գործիքներ մշակողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն նպաստում է ցածր էներգասպառմամբ ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերի ֆիզիկական նախագծման սկզբունքների, տեխնոլոգիական սահմանափակումների և նախագծային օպտիմալացման մեթոդների առավել խորքային ըմբռնմանը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային և հաշվողական համակարգերի զարգացման գործում։

History

Պատմական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական իրադարձությունների, զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և դրանց հետևանքների ներկայացմանն ու ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում պատմական իրադարձությունների ձևավորման քաղաքական և հասարակական նախադրյալները, բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների ընթացքը և դրանց ազդեցությունը հայկական համայնքների կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային կորուստներին, բռնի տեղահանություններին, բնակավայրերի ու մշակութային միջավայրի կորստին և փրկվածների հետագա ճակատագրերին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր պատմական աղբյուրների, վկայությունների, փաստաթղթերի և ժամանակակիցների արձագանքների նշանակությանը՝ տեղի ունեցած իրադարձությունների ուսումնասիրության և փաստագրման տեսանկյունից։ Քննարկվում են աղետի ժողովրդագրական, սոցիալական և մշակութային հետևանքները, ինչպես նաև հայկական համայնքների վերակազմավորման ու պատմական հիշողության պահպանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական գործընթացների, դրանց պատճառահետևանքային կապերի և հայ ժողովրդի հետագա պատմության վրա ունեցած ազդեցության առավել ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, ցեղասպանագիտությամբ, պատմական հիշողությամբ և սփյուռքի ձևավորման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Economics

Այս աշխատությունը վերաբերում է տրանսակցիոն ծախքերի կրճատման ինստիտուցիոնալ լծակների ուսումնասիրությանը՝ ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության և տնտեսական քաղաքականության շրջանակում՝ ընդգծելով այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով իրավական, կազմակերպչական և շուկայական ինստիտուտները կարող են նվազեցնել տնտեսական փոխանակումների ծախքերը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել տրանսակցիոն ծախքերի ձևավորման աղբյուրները՝ տեղեկատվական անհամաչափություն, պայմանագրերի իրականացման դժվարություններ, վերահսկման և կատարման ծախքեր, ինչպես նաև վստահության և ինստիտուցիոնալ կայունության խնդիրները, և բացահայտել դրանց նվազեցման հնարավոր ուղիները։ Ուսումնասիրվում են ինստիտուցիոնալ միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ իրավական համակարգի արդյունավետությունը, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, դատական համակարգի գործունակությունը, կարգավորող մարմինների որակը և կորպորատիվ կառավարման մեխանիզմները, որոնք միասին ձևավորում են տնտեսական փոխանակումների արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ոչ ֆորմալ ինստիտուտների դերին՝ վստահության, սոցիալական կապիտալի և գործարար մշակույթի ազդեցությանը գործարքային ծախքերի նվազեցման վրա։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև շուկայական և պետական կարգավորման փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են բարեփոխումները իրավական դաշտում և վարչարարության պարզեցումը նպաստել գործարքների ավելի ցածր ծախքերի ձևավորմանը։ Միաժամանակ վերլուծվում են միջազգային փորձերը և դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական միջավայրում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության և տնտեսական քաղաքականության համար՝ նպաստելով ավելի արդյունավետ տնտեսական համակարգերի ձևավորմանը՝ հիմնված նվազ տրանսակցիոն ծախքերի վրա։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է էլիպտիկ և պարաբոլիկ տիպի դիֆերենցիալ հավասարումների սահմանային խնդիրների տեսությանը և դրանց կիրառմանը երկփուլային միջավայրերի մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտում։ Գրքում ներկայացվում են սահմանային և սկզբնական-սահմանային խնդիրների ձևակերպման, լուծելիության, միարժեքության և կայունության տեսական հիմքերը՝ հիմնված ժամանակակից մաթեմատիկական անալիզի և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների մեթոդների վրա։ Հեղինակը քննարկում է թվային և անալիտիկ լուծման տարբեր մոտեցումներ, ֆունկցիոնալ անալիզի գործիքների կիրառությունը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ստանալ ճշգրիտ կամ մոտավոր լուծումներ բարդ ֆիզիկական համակարգերի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկփուլային նյութերի վարքագծի մոդելավորմանը, որտեղ հաշվի են առնվում ջերմափոխանակության, զանգվածափոխանակության, փուլային անցումների և միջավայրերի փոխազդեցության գործընթացները։ Աշխատությունում ներկայացված մոդելները կիրառելի են ինժեներական, արդյունաբերական և բնական համակարգերի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով կանխատեսել տարբեր գործընթացների զարգացումն ու օպտիմալացնել տեխնոլոգիական լուծումները։ Գիրքը նախատեսված է կիրառական և տեսական մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, մեխանիկայի, ինժեներական գիտությունների և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությամբ և դրանց գործնական կիրառություններով։

Medicine

Մարդու էկոլոգիան գիտության ճյուղ է, որը ուսումնասիրում է մարդու և շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև մարդու առողջության, կյանքի որակի և կենսապաշտպանության վրա բնության և տեխնոգեն գործոնների ազդեցությունը։ Այն ընդգրկում է ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և սոցիալական ազդեցությունների ուսումնասիրություն, բացահայտում է աղտոտման, աղմուկի, ճառագայթների, ջերմաստիճանային և կենսաբազմազանության փոփոխությունների ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա և գնահատում է դրանց կարճաժամկետ ու երկարաժամկետ հետևանքները։ Մարդու էկոլոգիան նպատակ ունի մշակել կանխարգելիչ, պաշտպանական և հիգիենիկ միջոցառումներ՝ ապահովելու համար անվտանգ և առողջ միջավայր, բարելավելու մարդու բարեկեցությունը և նվազեցնելու հիվանդությունների և առողջական խնդիրների ռիսկերը։ Այս գիտությունը համադրում է կենսաբանություն, բժշկություն, հասարակական առողջություն, տեխնոլոգիաների ազդեցության վերլուծություն և սոցիալական գործոնների գնահատում՝ ձևավորելով համապարփակ մոտեցում մարդու և շրջակա միջավայրի միջկապերի ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ, մարդու էկոլոգիան կարևոր գործիք է քաղաքաշինության, արտադրական գործընթացների, կենսապաշտպանության և քաղաքականության նախագծման մեջ՝ նպատակ ունենալով ապահովել կայուն և անվտանգ միջավայր բնակչության համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ֆոտոմիջուկային ռեակցիաների փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ օգտագործելով Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի գծային էլեկտրոնային արագացուցիչի 40 ՄէՎ էներգիայի էլեկտրոնային փունջը։ Հեղինակը վերլուծում է բարձր էներգիայի էլեկտրոնների կողմից առաջացվող bremsstrahlung ճառագայթման միջոցով միջուկներում ընթացող ֆոտոմիջուկային փոխազդեցությունների մեխանիզմները և դրանց կինեմատիկական առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական պայմանները, դետեկտորային համակարգերի կառուցվածքը, չափումների մեթոդաբանությունը և ստացված սպեկտրների վերլուծության մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր թիրախային նյութերում ռեակցիաների ելքերի ուսումնասիրությանը, միջուկային մակարդակներում էներգիայի բաշխմանը և ռեզոնանսային վիճակների հնարավոր դրսևորումներին։ Հեղինակը քննարկում է նաև տեսական մոդելների և փորձարարական տվյալների համեմատությունը՝ գնահատելով միջուկային փոխազդեցությունների նկարագրման ճշգրտությունը բարձր էներգետիկ տիրույթում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է միջուկային ֆիզիկայի փորձարարական հետազոտությունների և արագացուցիչային տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ՝ նպաստելով ֆոտոմիջուկային պրոցեսների ավելի խոր ըմբռնմանը։