Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Հայաստան: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Арменика:(Информационный указатель) (1974, թիվ 3)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, մշակույթով, հասարակական կյանքով, տնտեսությամբ, աշխարհագրությամբ և ժամանակակից զարգացումներով։ Ցանկում ընդգրկված են գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի ուսումնասիրության արդի ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր: Հայաստան: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Арменика:(Информационный указатель) (1974, թիվ 3)
    Online

    Law

    Հայաստանի միջնադարյան իրավունքը Ժ-ԺԳ դդ.

    Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի միջնադարյան իրավունքի զարգացման և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Ժ-ԺԳ դարերի ընթացքում։ Այս ժամանակաշրջանը հայկական իրավական մտքի և իրավակարգավորման պատմության մեջ կարևոր փուլ է, քանի որ այն ընդգրկում է քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական նշանակալի փոփոխությունների ժամանակաշրջան, երբ հայկական տարբեր իշխանություններում և թագավորություններում ձևավորվում ու կիրառվում էին հասարակական հարաբերությունները կարգավորող բազմաբնույթ իրավական նորմեր։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ներկայացնել միջնադարյան հայկական իրավունքի աղբյուրները, դրա հիմնական ճյուղերն ու ինստիտուտները, ինչպես նաև պարզել դրանց ձևավորման վրա ազդած պատմական և հասարակական գործոնները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է իրավական աղբյուրների ուսումնասիրությունը։ Դրանց թվում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հայկական իրավագիտական երկերը, եկեղեցական կանոնները, աշխարհիկ իշխանությունների իրավական ակտերը, դատական և վարչական պրակտիկային վերաբերող նյութերը, ինչպես նաև ժամանակագրական ու պատմագրական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները։ Այդ աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու այն իրավական միջավայրը, որի պայմաններում կարգավորվում էին հասարակության տարբեր շերտերի փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել եկեղեցական և աշխարհիկ իրավունքի փոխհարաբերությանը։ Միջնադարյան հայկական հասարակության մեջ Հայ եկեղեցին կարևոր դեր էր կատարում ոչ միայն հոգևոր, այլև հասարակական և իրավական կյանքում։ Կանոնական իրավունքի նորմերը կարգավորում էին ամուսնության, ընտանիքի, ժառանգության, բարոյական վարքի և եկեղեցական հարաբերությունների մի շարք հարցեր, իսկ աշխարհիկ իրավական կարգավորումները վերաբերում էին սեփականությանը, պարտավորություններին, հանցագործություններին, պատժին և այլ հասարակական հարաբերություններին։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև սեփականության և հողատիրության իրավական հարաբերությունները, քանի որ միջնադարյան հասարակության տնտեսական կառուցվածքում հողը հիմնական հարստություններից էր։ Կարևոր են նաև ժառանգության, պայմանագրային հարաբերությունների, պարտավորությունների և առևտրային գործունեության իրավական կարգավորումները, որոնք արտացոլում են ժամանակաշրջանի տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները։ Քրեական իրավունքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջնադարյան հասարակության կողմից վտանգավոր համարվող արարքների շրջանակը, դրանց համար նախատեսված պատժատեսակները և պատժի կիրառման սկզբունքները։ Կարող են դիտարկվել նաև դատավարական գործընթացների առանձնահատկությունները, ապացույցների տեսակները, դատարանների իրավասությունը և դատական իշխանության իրականացման ձևերը։ Իրավական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս նկատել, որ միջնադարյան հայկական իրավունքը ձևավորվել է ինչպես տեղական իրավական ավանդույթների, այնպես էլ քրիստոնեական, բյուզանդական և տարածաշրջանային իրավական մշակույթների ազդեցության պայմաններում։ Միաժամանակ այն պահպանել է սեփական առանձնահատկությունները և արտահայտել հայկական հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, կրոնական պատկերացումները և տնտեսական հարաբերությունները։ Ժ-ԺԳ դարերի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու իրավական ինստիտուտների զարգացմանը տարբեր քաղաքական պայմաններում և բացահայտելու դրանց շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Աշխատության կարևորությունը նաև այն է, որ միջնադարյան իրավունքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ ժողովրդի պետական, հասարակական և մշակութային պատմության մասին։ Իրավական նորմերը ոչ միայն կարգավորում էին հարաբերությունները, այլև արտացոլում էին տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական արժեքները, իշխանության կառուցվածքը, սոցիալական շերտավորումը և մարդու ու համայնքի փոխհարաբերությունների ընկալումները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ժ-ԺԳ դարերի հայկական իրավական մշակույթը որպես բազմաշերտ համակարգ, որտեղ փոխկապակցված էին աշխարհիկ և եկեղեցական իրավունքը, ավանդական սովորութային նորմերը և գրավոր իրավական աղբյուրները։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի հայ իրավունքի պատմության, միջնադարյան Հայաստանի հասարակական կառուցվածքի և հայկական իրավական մտքի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար։

    Updated: 2026-08-23
    Հայաստանի միջնադարյան իրավունքը Ժ-ԺԳ դդ.
    Online

    Chemistry

    Окислительные процессы и структурные изменения в тканях экспериментальных животных под влиянием шума и применении бедитина

    Այս աշխատությունը վերաբերում է աղմուկի ազդեցության պայմաններում փորձարարական կենդանիների հյուսվածքներում ընթացող օքսիդատիվ գործընթացների և կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բեդիտինի կիրառման պաշտպանական և բուժական ազդեցության գնահատմանը՝ ընդգծելով փորձարարական պաթոֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և շրջակա միջավայրի ազդեցության բժշկության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել բարձր ինտենսիվության աղմուկի քրոնիկական ազդեցության հետևանքով օրգանիզմում զարգացող օքսիդատիվ սթրեսի մակարդակը և դրա ազդեցությունը տարբեր հյուսվածքների մորֆոլոգիական և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են ազատ ռադիկալային պրոցեսների ակտիվացումը, լիպիդային պերօքսիդացիայի մակարդակի բարձրացումը, հակաօքսիդանտային համակարգի ճնշումը, ինչպես նաև բջջային և ենթաբջջային կառուցվածքների՝ հատկապես լյարդի, սրտամկանի և նյարդային հյուսվածքի վնասման աստիճանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղմուկային սթրեսի ազդեցության պայմաններում հյուսվածքներում զարգացող դեգեներատիվ և դիստրոֆիկ փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց կապին ֆունկցիոնալ խանգարումների հետ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է բեդիտինի՝ որպես դեղաբանական միջամտության միջոցի, ազդեցությունը օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցման, հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի ակտիվացման և հյուսվածքների վերականգնման գործընթացների խթանման վրա։ Միաժամանակ վերլուծվում են փորձարարական տվյալները՝ հյուսվածքաբանական, կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համեմատական գնահատմամբ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է փորձարարական բժշկության և շրջակա միջավայրի պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտում՝ նպաստելով աղմուկային սթրեսի կենսաբանական ազդեցությունների ավելի խորքային հասկացմանը և պաշտպանիչ դեղաբանական միջոցների զարգացմանը։

    Updated: 2026-09-20
    Окислительные процессы и структурные изменения в тканях экспериментальных животных под влиянием шума и применении бедитина
    Online

    Psychology

    Մանկական հանցավորության զարգացման շարժընթացը նոր տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում և դրա հաղթահարման հոգեբանական ուղիները

    Գիրքը նվիրված է նոր տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում մանկական հանցավորության զարգացման շարժընթացի ուսումնասիրությանը և դրա կանխարգելման ու հաղթահարման հոգեբանական մոտեցումների վերլուծությանը։ Աշխատությունում քննարկվում են սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը երեխաների և դեռահասների վարքային շեղումների վրա, ընտանեկան միջավայրի, կրթական համակարգի և սոցիալական միջավայրի դերակատարությունը անչափահասների իրավախախտ վարքի ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մանկական հանցավորության առաջացման հոգեբանական մեխանիզմները՝ ընդգծելով ագրեսիայի, սոցիալական անբավարարվածության, ինքնագնահատականի խախտումների և խմբային ազդեցությունների նշանակությունը։ Գրքում ներկայացվում են նաև կանխարգելման և ուղղման հոգեբանական ու մանկավարժական մեթոդներ, վերականգնողական ծրագրերի հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև սոցիալական աշխատանքի և իրավական համակարգի համագործակցության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատական և խմբային հոգեբանական աշխատանքի արդյունավետությանը, դեռահասների սոցիալական հարմարվողականության բարձրացմանը և իրավախախտ վարքի ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, իրավաբանների, քրեաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպատակ ունենալով նպաստել մանկական հանցավորության կանխարգելման համալիր մոտեցումների զարգացմանը նոր սոցիալ-տնտեսական պայմաններում։

    Updated: 2026-09-18
    Մանկական հանցավորության զարգացման շարժընթացը նոր տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում և դրա հաղթահարման հոգեբանական ուղիները
    Online

    Other Subjects

    Գրադարանագիտական և մատենագիտական գրականություն։ Մատենագիտական ինֆորմացիա

    Հրատարակությունը նվիրված է գրադարանագիտության և մատենագիտության բնագավառներում լույս տեսած մասնագիտական գրականության վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատվության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ներկայացմանը։ Այն ունի տեղեկատվական և մասնագիտական-մատենագիտական բնույթ՝ նպատակ ունենալով գրադարանային ոլորտի աշխատակիցներին, մատենագետներին և հետազոտողներին ծանոթացնել համապատասխան գիտական, մեթոդական ու գործնական հրատարակություններին։ Դիտարկվում են գրադարանային գործի կազմակերպման, գրադարանային ֆոնդերի համալրման և պահպանման, գրականության մշակման, դասակարգման ու գրացուցակավորման, ընթերցողների սպասարկման և մատենագիտական գործունեության զարգացման հետ առնչվող նյութերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական գրականության մատենագիտական նկարագրությանը, թեմատիկ խմբավորմանը և տեղեկատվության որոնումն ու օգտագործումը հեշտացնող սկզբունքներին։ Հրատարակությունը կարող է ներառել գրքերի, գիտական հոդվածների, մեթոդական ձեռնարկների, տեղեկատուների և այլ մասնագիտական նյութերի վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Կարևորվում են գրադարանագիտական հետազոտությունների արդյունքների տարածումը, մասնագիտական փորձի փոխանակումը, գրադարանային աշխատանքի նոր մեթոդների ուսումնասիրությունը և մատենագիտական սպասարկման կատարելագործումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական ռեսուրսների կազմակերպման, գրադարանների գործունեության արդյունավետության և մասնագիտական կրթության համար անհրաժեշտ գրականության ընտրության հարցերին։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես օժանդակ տեղեկատվական աղբյուր գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքների պլանավորման, մասնագիտական ինքնակրթության և գիտահետազոտական գործունեության համար։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների, գրադարանագիտության դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-12
    Գրադարանագիտական և մատենագիտական գրականություն։ Մատենագիտական ինֆորմացիա
    Online

    Technology

    Уточненная оценка сопротивления усталости и трещиностойкости валов при двухосном нагружении

    Աշխատությունը նվիրված է երկառանցք բեռնավորման պայմաններում աշխատող լիսեռների հոգնածային ամրության և ճաքակայունության գնահատման մեթոդների ճշգրտմանն ու կատարելագործմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մեքենամասերի երկարատև շահագործման ընթացքում փոփոխական մեխանիկական բեռնվածությունների ազդեցությամբ առաջացող լարվածային վիճակների, հոգնածային վնասվածքների կուտակման և ճաքերի առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունն է։ Քննվում են այն դեպքերը, երբ լիսեռը միաժամանակ ենթարկվում է տարբեր բնույթի բեռնավորումների, ինչի հետևանքով ձևավորվում է բարդ լարվածային վիճակ, իսկ նյութի հոգնածային վարքը հնարավոր չէ լիարժեք գնահատել միայն միառանցք բեռնավորման համար ընդունված չափանիշներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորմալ և շոշափող լարումների փոխազդեցությանը, լարվածությունների կենտրոնացմանը, կառուցվածքային անցումներին և մակերևութային առանձնահատկություններին, որոնք կարող են ազդել հոգնածային ճաքերի սկզբնավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են հոգնածային ամրության հաշվարկային չափանիշները և դրանց կիրառելիությունը բարդ բեռնավորման պայմաններում՝ նպատակ ունենալով ավելի ճշգրիտ գնահատել մեքենամասի սահմանային վիճակն ու ծառայության հնարավոր տևողությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քայքայման մեխանիկայի մոտեցումների կիրառումը՝ արդեն գոյություն ունեցող կամ շահագործման ընթացքում առաջացող ճաքերի զարգացման կայունությունը գնահատելու համար։ Դիտարկվում են ճաքի չափերի, ուղղության, լարվածային վիճակի և նյութի մեխանիկական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև տարբեր գործոնների ազդեցությունը ճաքի հետագա տարածման հավանականության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, թվային մոդելավորման արդյունքները և փորձարարական տվյալները՝ կիրառվող գնահատման մեթոդների հավաստիությունն ու ճշգրտությունը ստուգելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ամրության պաշարի ընտրությանը և շահագործման հուսալիության գնահատմանը՝ հաշվի առնելով իրական բեռնավորման բազմագործոն բնույթը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյութերի դիմադրության, հոգնածության տեսության, քայքայման մեխանիկայի և մեքենամասերի ամրության հաշվարկման մոտեցումները՝ լիսեռների անվտանգ և հուսալի աշխատանքի գնահատման մեթոդական հիմքերը կատարելագործելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-22
    Уточненная оценка сопротивления усталости и трещиностойкости валов при двухосном нагружении