Բնաբանի և տեքստի կապակցման առկայացման միջոցները (19-20-րդ դարերի անգլիական և ամերիկյան չափածո ստեղծագործությունների նյութի հիման վրա)

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենում, ռուսերենում և անգլերենում անձի հատկանիշներ արտահայտող դարձվածային միավորների լեզվաբանական, իմաստաբանական և համեմատական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են դարձվածքների դերը մարդու արտաքին և ներքին առանձնահատկությունների, բնավորության գծերի, մտավոր կարողությունների, հուզական վիճակների, վարքագծի և բարոյական որակների նկարագրման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեք լեզուներում անձի դրական և բացասական հատկանիշներն արտահայտող դարձվածքների իմաստային խմբավորմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին և փոխաբերական նշանակությունների ձևավորման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են դարձվածային միավորների բառային կազմը, պատկերավորության միջոցները, ոճական երանգավորումները և խոսքային կիրառության առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հայերենի, ռուսերենի և անգլերենի դարձվածքների միջև առկա իմաստային ընդհանրություններին ու տարբերություններին, համարժեքության աստիճաններին և թարգմանության ընթացքում առաջացող դժվարություններին։ Կարևորվում են ազգային մտածողության, մշակութային ավանդույթների, ժողովրդական պատկերացումների և արժեքային համակարգերի արտահայտությունները դարձվածաբանության մեջ։ Դիտարկվում են նաև լեզվամշակութային առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորում են մարդու հատկանիշների պատկերավոր նկարագրության տարբեր ձևերը յուրաքանչյուր լեզվում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես համընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ առանձին ժողովուրդների աշխարհընկալման և լեզվական մտածողության յուրահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել համեմատական դարձվածաբանության, լեզվամշակութաբանության, բառարանագրության և թարգմանության տեսության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, թարգմանիչների, օտար լեզուների դասավանդողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Psychology

Այս աշխատությունը ներկայացնում է հոգեբանական հետազոտության և գործնական դիագնոստիկայի ոլորտում տեսական մոտեցումների կիրառման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով, թե ինչպես են տարբեր գիտական տեսություններ վերածվում գործնական մեթոդների իրական կլինիկական և հետազոտական միջավայրում։ Գրքում մանրամասն քննարկվում է հոգեբանական գնահատման գործընթացի կառուցվածքը, սկզբունքները և մեթոդաբանական հիմքերը՝ սկսած տվյալների հավաքագրման փուլից մինչև դրանց մեկնաբանություն և եզրակացությունների ձևավորում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են տարբեր հոգեբանական դպրոցների տեսությունները ազդում ախտորոշման մեթոդների ընտրության և կիրառման վրա, ինչպես նաև ինչ դեր ունեն ստանդարտացված և անհատականացված մոտեցումները գործնական աշխատանքում։ Ներկայացվում են հոգեբանական թեստավորման, հարցազրույցի և դիտարկման մեթոդների համադրության առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց ուժեղ և թույլ կողմերը տարբեր իրավիճակներում։ Բացի այդ, քննարկվում են մասնագետի էթիկական պատասխանատվության, արդյունքների ճշգրտության և գիտական հիմնավորվածության պահանջները, որոնք անհրաժեշտ են արդյունավետ դիագնոստիկ գործունեության համար։ Աշխատությունը միավորում է տեսական գիտելիքն ու կիրառական փորձը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է հոգեբանական ախտորոշումը դարձնել ավելի համակարգված, հիմնավորված և պրակտիկորեն օգտակար գործընթաց։

Literature

Համեմատական գրականագիտության հիմունքներ աշխատությունը գրականագիտության տեսական և մեթոդաբանական կարևոր ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է համեմատական գրականագիտության հիմնական սկզբունքներն ու ուսումնասիրության մոտեցումները, այն բացատրում է, թե ինչպես են տարբեր ժողովուրդների գրականությունները փոխազդում միմյանց հետ՝ թեմաների, ժանրերի, սյուժետային կառուցվածքների և գեղարվեստական ձևերի մակարդակում, գիրքը անդրադառնում է ազդեցությունների, փոխառությունների և միջգրական կապերի ուսումնասիրության մեթոդներին, ինչպես նաև համաշխարհային գրական գործընթացի ընդհանուր օրինաչափություններին, միաժամանակ ընդգծելով ազգային գրականությունների ինքնության և համաշխարհային համատեքստում դրանց տեղադրման խնդիրները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր գրականության տեսության, համաշխարհային գրականության և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական ինքնիշխանության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական անկախության, ազգային տնտեսության կայունության և արտաքին ու ներքին տնտեսական գործոնների փոխազդեցության համատեքստում։ Տնտեսական ինքնիշխանությունը ենթադրում է պետության կարողությունը ինքնուրույն ձևավորելու և իրականացնելու իր տնտեսական քաղաքականությունը, արդյունավետորեն տնօրինելու ազգային տնտեսական ներուժը, պաշտպանելու ռազմավարական շահերը և նվազեցնելու այնպիսի արտաքին կախվածությունները, որոնք կարող են սահմանափակել տնտեսական որոշումների ինքնուրույնությունը։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսություն ունեցող երկրի համար այս խնդիրը հատկապես կարևոր է, քանի որ համաշխարհային և տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը կարող է զգալիորեն անդրադառնալ երկրի արտադրության, առևտրի, ֆինանսների, էներգետիկայի և ներդրումային միջավայրի վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տնտեսական ինքնիշխանության տեսական հիմքերը, դրա հիմնական բաղադրիչները և պետական տնտեսական քաղաքականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Տնտեսական ինքնիշխանությունը կարող է դիտարկվել մի քանի փոխկապակցված ուղղություններով՝ ֆինանսական և դրամավարկային կայունություն, պետական բյուջեի ինքնուրույնություն, արտադրական ներուժի զարգացում, էներգետիկ և պարենային անվտանգություն, արտաքին առևտրի դիվերսիֆիկացում, տեխնոլոգիական ինքնուրույնություն և ռազմավարական ոլորտների պաշտպանություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսության արտաքին կախվածությունների ուսումնասիրությունը։ Փոքր տնտեսության համար արտաքին առևտրի, ներմուծման, արտահանման, օտարերկրյա ներդրումների, դրամական փոխանցումների և արտաքին ֆինանսավորման նշանակությունը կարող է լինել մեծ, ուստի տնտեսական ինքնիշխանության ապահովման համար անհրաժեշտ է գնահատել այդ կապերի ոչ միայն տնտեսական օգուտները, այլև հնարավոր ռիսկերը։ Արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ընդլայնումը կարող է նպաստել տնտեսական աճին, ներդրումների ներգրավմանը և շուկաների ընդլայնմանը, սակայն միակողմանի կախվածությունը որոշ ապրանքներից, շուկաներից կամ ֆինանսավորման աղբյուրներից կարող է բարձրացնել երկրի խոցելիությունը արտաքին ցնցումների նկատմամբ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում ֆինանսական և դրամավարկային ինքնիշխանությանը։ Դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետությունը, ազգային արժույթի կայունությունը, ֆինանսական համակարգի դիմակայունությունը և պետական պարտքի կառավարումը տնտեսական ինքնուրույնության կարևոր նախապայմաններ են։ Պետությունը պետք է կարողանա ապահովել մակրոտնտեսական կայունություն՝ միաժամանակ պահպանելով զարգացման համար անհրաժեշտ ներդրումային և սոցիալական քաղաքականության հնարավորությունները։ Պետական պարտքի բարձր մակարդակը, արտաքին ֆինանսավորման նկատմամբ չափազանց մեծ կախվածությունը կամ ֆինանսական շուկաների անկայունությունը կարող են սահմանափակել տնտեսական քաղաքականության ճկունությունը, ինչի պատճառով պարտքի կառավարման արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես տնտեսական ինքնիշխանության կարևոր բաղադրիչ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտադրական ինքնուրույնության խնդրին։ Հայաստանի տնտեսության համար կարևոր է բարձրացնել տեղական արտադրության մրցունակությունը, զարգացնել արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, վերամշակող ճյուղերը և տեխնոլոգիական ոլորտները։ Ներքին արտադրական կարողությունների զարգացումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել որոշ ռազմավարական ապրանքների ներմուծումից կախվածությունը, ստեղծել աշխատատեղեր, ընդլայնել արտահանման հնարավորությունները և բարձրացնել տնտեսության դիմակայունությունը արտաքին շոկերի նկատմամբ։ Այս համատեքստում կարևոր է նաև տնտեսական դիվերսիֆիկացումը, քանի որ տնտեսության չափազանց մեծ կախվածությունը սահմանափակ թվով ոլորտներից կարող է մեծացնել կառուցվածքային ռիսկերը։ Էներգետիկ ինքնիշխանությունը ևս տնտեսական ինքնուրույնության կարևոր բաղադրիչ է։ Էներգակիրների ներմուծումից կախվածությունը կարող է տնտեսությունը դարձնել արտաքին գների և մատակարարումների փոփոխությունների նկատմամբ զգայուն։ Այդ պատճառով էներգետիկ աղբյուրների բազմազանեցումը, վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը, էներգաարդյունավետության բարձրացումը և տեղական էներգետիկ ներուժի արդյունավետ օգտագործումը կարող են նպաստել տնտեսական անվտանգության ամրապնդմանը։ Նույն տրամաբանությամբ ուսումնասիրվում է պարենային անվտանգության հարցը, քանի որ հիմնական սննդամթերքի ներմուծումից չափազանց մեծ կախվածությունը կարող է ստեղծել լրացուցիչ տնտեսական և սոցիալական ռիսկեր։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև արտաքին առևտրի կառուցվածքի և աշխարհագրական դիվերսիֆիկացման ուսումնասիրությունը։ Արտահանման շուկաների ընդլայնումը և տարբեր երկրների հետ տնտեսական կապերի զարգացումը կարող են նվազեցնել առանձին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը և բարձրացնել հայկական տնտեսության դիմակայունությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է զարգացնել այնպիսի արտադրություններ, որոնք ունեն միջազգային շուկաներում մրցակցային առավելություններ և կարող են ապահովել բարձր ավելացված արժեք։ Տեխնոլոգիական ինքնիշխանության հարցը ևս կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից տնտեսությունում։ Նոր տեխնոլոգիաների, թվային ենթակառուցվածքների, գիտահետազոտական կարողությունների և մարդկային կապիտալի զարգացումը կարող է նվազեցնել տեխնոլոգիական արտաքին կախվածությունը և բարձրացնել երկրի տնտեսական մրցունակությունը։ Այս տեսանկյունից կրթության, գիտության, նորարարության և բարձր տեխնոլոգիական արտադրության զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական աճի, այլև երկարաժամկետ տնտեսական ինքնիշխանության ապահովման միջոց։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պետական տնտեսական քաղաքականության գործիքները։ Դրանց թվում են հարկաբյուջետային քաղաքականությունը, դրամավարկային կարգավորումը, արդյունաբերական և ներդրումային քաղաքականությունը, արտահանման խթանումը, փոքր և միջին ձեռնարկությունների աջակցությունը, մրցակցության պաշտպանությունը և ռազմավարական ոլորտների պետական կարգավորումը։ Կարևոր է գտնել պետական միջամտության և շուկայական մեխանիզմների այնպիսի համադրություն, որը միաժամանակ կապահովի մրցակցային միջավայր, տնտեսական արդյունավետություն և ազգային ռազմավարական շահերի պաշտպանություն։ Հետազոտության մեջ կարող է կարևորվել նաև տնտեսական ինքնիշխանության և միջազգային ինտեգրման հարաբերակցությունը։ Ժամանակակից պայմաններում լիակատար տնտեսական մեկուսացումը ոչ իրատեսական և ոչ արդյունավետ մոտեցում է, ուստի տնտեսական ինքնիշխանությունը նպատակահարմար է դիտարկել ոչ թե որպես արտաքին կապերի սահմանափակում, այլ որպես երկրի՝ միջազգային տնտեսական հարաբերություններում սեփական շահերից ելնելով ինքնուրույն և հավասարակշռված որոշումներ ընդունելու կարողություն։ Այս մոտեցումը ենթադրում է արտաքին տնտեսական գործընկերների բազմազանեցում, փոխշահավետ համագործակցություն և ազգային տնտեսության ներքին դիմակայունության բարձրացում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը տնտեսական ինքնիշխանությունը ներկայացնում է որպես ազգային տնտեսական անվտանգության և կայուն զարգացման համալիր համակարգ՝ ուսումնասիրելով Հայաստանի արտաքին տնտեսական կախվածությունները, արտադրական և ֆինանսական ներուժը, էներգետիկ ու պարենային անվտանգությունը, տեխնոլոգիական զարգացումը, արտաքին առևտուրը և պետական տնտեսական քաղաքականության հնարավորությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի տնտեսական դիմակայունության բարձրացման, ռազմավարական կախվածությունների նվազեցման, տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարելավման և երկարաժամկետ զարգացման ավելի ինքնուրույն ու կայուն մոդելի ձևավորման վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման համար։

Other Subjects

Գրքում ներկայացվում են մարդու գործունեության ազդեցությունը բնության վրա և այն միջոցները, որոնք ուղղված են բնական ռեսուրսների պահպանմանը ու կայուն օգտագործմանը։ Հեղինակը բացատրում է, թե ինչպես է գյուղատնտեսությունը կապված էկոլոգիական համակարգերի հետ և ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ հողի, ջրի և օդի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրոէկոլոգիայի սկզբունքներին՝ էկոլոգիապես մաքուր գյուղատնտեսություն, հողի բերրիության պահպանում, քիմիական նյութերի ճիշտ օգտագործում և կենսաբազմազանության պաշտպանություն։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է շրջակա միջավայրի պահպանության և ագրոէկոլոգիայի հիմնական գաղափարները՝ ընդգծելով կայուն զարգացման և բնության հավասարակշռության պահպանման կարևորությունը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի լեռնահարստացուցիչ ձեռնարկությունների արտադրական կազմակերպման արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտացման, կոոպերացիայի և կոմբինացման օպտիմալ աստիճանի հիմնավորման տեսանկյունից։ Դիտարկվում են հանքային հումքի արդյունահանման, հարստացման և հետագա վերամշակման գործընթացների տեխնոլոգիական ու տնտեսական փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև առանձին արտադրական օղակների միջև աշխատանքի արդյունավետ բաշխման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկությունների արտադրական հզորությունների, հումքային բազայի, տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների, տրանսպորտային կապերի, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման ցուցանիշների գնահատմանը։ Վերլուծվում է մասնագիտացման ազդեցությունը արտադրողականության, արտադրանքի ինքնարժեքի, տեխնոլոգիական գործընթացների կազմակերպման և հիմնական միջոցների օգտագործման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են տարբեր ձեռնարկությունների ու արտադրական ստորաբաժանումների միջև կոոպերացիոն կապերի զարգացման հնարավորությունները՝ ռեսուրսների համատեղ օգտագործման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և տեխնոլոգիական գործընթացների շարունակականության ապահովման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արդյունահանման, հարստացման և հարակից արտադրությունների համակցման տնտեսական նպատակահարմարությանը։ Կարևորվում է արտադրության կազմակերպման տարբեր ձևերի համեմատական գնահատումը և այնպիսի հարաբերակցության ընտրությունը, որը հնարավորություն կտա առավել արդյունավետ օգտագործել հանքային հումքը, արտադրական կարողությունները և ենթակառուցվածքները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ լեռնահարստացուցիչ ձեռնարկությունների կառուցվածքի կատարելագործման, միջարտադրական կապերի զարգացման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և ոլորտի տնտեսական արդյունավետության բարձրացման վերաբերյալ գործնական առաջարկությունների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեռնային արդյունաբերության մասնագետների, տնտեսագետների, արտադրության կազմակերպիչների, ճարտարագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։