Բնակչության կենսամակարդակի շերտավորման և նրա կարգավորման հիմնախնդիրները անցումային տնտեսությունում (ՀՀ օրինակով)

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում չկարգավորված զարկերակային գերճնշման տարածվածության, կլինիկական առանձնահատկությունների, ռիսկի գործոնների և արդյունավետ հսկման կազմակերպման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հիվանդների խմբերի բնութագրման վրա, որոնց մոտ զարկերակային ճնշման ցուցանիշները չեն հասնում նպատակային մակարդակների՝ չնայած հիվանդության հայտնաբերմանը կամ իրականացվող բժշկական հսկողությանը։ Քննության են առնվում տարիքային, սեռային, սոցիալական, վարքային և կլինիկական գործոնները, որոնք կարող են կապված լինել արյան ճնշման ոչ բավարար վերահսկման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սրտանոթային ռիսկի գնահատմանը, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությանը, կենսակերպային գործոններին, բուժման շարունակականությանը և բժշկական առաջարկություններին հետևելու առանձնահատկություններին։ Համաճարակաբանական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրվում են հիվանդության տարածվածության և վերահսկման մակարդակների տարբերությունները բնակչության առանձին խմբերում, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների հասանելիության ու կանխարգելիչ հետազոտությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է վաղ հայտնաբերման խնդիրը, քանի որ երկար ժամանակ ոչ բավարար վերահսկվող բարձր զարկերակային ճնշումը կարող է մեծացնել սրտանոթային բարդությունների զարգացման հավանականությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև բժշկական հսկողության կազմակերպման գործող մոտեցումները, առաջնային առողջապահական օղակի դերը, հիվանդների պարբերական վերահսկման արդյունավետությունը և բժշկի ու հիվանդի համագործակցության նշանակությունը։ Առանձին ուղղություն է հսկման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների գնահատումը՝ ռիսկի խմբերի ժամանակին հայտնաբերման, շարունակական դիտարկման, առողջապահական կրթության և բուժման նկատմամբ հետևողականության բարելավման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում է նաև բնակչության տեղեկացվածության մակարդակի ազդեցությունը, քանի որ հիվանդության բնույթի, ռիսկերի և բժշկական հսկողության անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար գիտելիքները կարող են նպաստել կանխարգելիչ վարքագծի ձևավորմանը։ Կլինիկական և համաճարակաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել չկարգավորված զարկերակային գերճնշման առավել նշանակալի պատճառներն ու բնութագրիչները և գնահատել Հայաստանի առողջապահական համակարգի պայմաններում դրանց վերահսկման առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում կանխարգելման և երկարաժամկետ հսկման համակարգային կազմակերպմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հիվանդության հետ կապված առողջական բեռը և բարձրացնել բժշկական օգնության արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, համաճարակաբանության, հանրային առողջության, կանխարգելիչ բժշկության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, բժիշկների, առողջապահության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Culture

Սա տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, մասնագետներին, գիտնականներին, դասախոսներին, ուսանողներին, գրադարանների աշխատակիցներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտով հետաքրքրվող այլ անձանց ժամանակին տեղեկացնել նոր լույս տեսած գրականության մասին։ Հրատարակությունը կազմվել է Հայաստանի Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի կողմից և նախատեսված է մշակույթի, մշակութային շինարարության, կուլտուր-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, մշակութային ժառանգության ու հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նյութերի ընդգրկումն ունի լայն աշխարհագրական և լեզվական շրջանակ․ ցանկում ներկայացվում են հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված համապատասխան գրքերը, պարբերականների նյութերը և հոդվածները, իսկ որոշ թողարկումներում ներառվում են նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս ռուսերենով հրատարակված այն աշխատանքները, որոնք վերաբերում են հայկական մշակույթին և արվեստին։ Նյութերը դասավորված են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքով, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող է թեմատիկ բաժինների միջոցով ավելի հեշտ կողմնորոշվել անհրաժեշտ գրականության որոնման ընթացքում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ սկզբում հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով։ Հրատարակության առանձնահատուկ օգտակար բաղադրիչներից է յուրաքանչյուր գրքի նկարագրությանը համապատասխան գրքային շիֆրի նշումը, որը հեշտացնում է տվյալ հրատարակության որոնումն ու գրադարանային ֆոնդում նույնականացումը։ Մատենագիտական համարակալումը շարունակական է թողարկումից թողարկում՝ ամբողջ տարվա ընթացքում, ինչը թույլ է տալիս հետևողականորեն կազմակերպել և հետագայում օգտագործել մատենագիտական տեղեկությունները։ Ըստ Հայաստանի ազգային գրադարանի տվյալների՝ ներկայացված 1978 թվականի թողարկումը Երևանում հրատարակվել է 25 էջ ծավալով և ընդգրկում է տվյալ ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մատենագիտական տեղեկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական տեղեկատվական միջավայրը, այդ ժամանակաշրջանում շրջանառվող գրականությունը և գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները ուսումնասիրելու համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է հետազոտողների, գրադարանագետների, արվեստաբանների, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների և հին հրատարակությունների մատենագիտական հետազոտություններ իրականացնող ընթերցողների համար, քանի որ մեկտեղում և համակարգված ձևով ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի ու արվեստի ոլորտին վերաբերող գրական տեղեկատվությունը։

Culture

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ կինոյում հերոսի կերպարի ձևավորման, զարգացման և վերափոխման հիմնախնդրին՝ տարբեր պատմական փուլերի և գեղարվեստական ուղղությունների համատեքստում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է, թե ինչպես է կինեմատոգրաֆիկ հերոսը արտացոլում ժամանակի սոցիալական, քաղաքական և մշակութային իրականությունները՝ սկսած դասական խորհրդային շրջանից մինչև անկախության տարիներ։ Հեղինակը դիտարկում է հերոսի կերպարի տիպաբանական առանձնահատկությունները, ներքին հոգեբանական կառուցվածքը, արժեքային համակարգը և նրա փոխհարաբերությունը հասարակության հետ՝ ընդգծելով անհատի և կոլեկտիվի միջև լարվածությունն ու փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հերոսի կերպարի ճգնաժամային դրսևորումներին, հակահերոսի ձևավորմանը և ժամանակակից կինոյում անհատականության բազմաշերտ պատկերումներին։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է գեղարվեստական լեզվի, ռեժիսորական մոտեցումների և սցենարային կառուցվածքի ազդեցությունը հերոսի կերպարի ձևավորման վրա՝ համադրելով կինոգիտական և մշակութաբանական վերլուծություններ։ Այն օգտակար է կինոգետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների և կինոյի տեսությամբ հետաքրքրվողների համար։

Psychology

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մասնագետի հոգեբանասոցիալական կարողունակությունները՝ որպես աշխատանքային արդյունավետության, մասնագիտական հաջողության և սոցիալական հարմարվողականության կարևոր հիմք։ Այն անդրադառնում է հաղորդակցական հմտություններին, թիմային աշխատանքի կազմակերպմանը, էմպաթիայի և հուզական ինտելեկտի դերին մասնագիտական միջավայրում։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են նաև կոնֆլիկտների լուծման ռազմավարությունները, սթրեսակայունությունը, ինքնակարգավորման մեխանիզմները և պատասխանատու որոշումների կայացման հոգեբանական հիմքերը։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես են անհատական որակները՝ ինքնավստահություն, նախաձեռնողականություն, ճկունություն և սոցիալական զգայունություն, ազդում մասնագիտական զարգացման և կազմակերպական արդյունավետության վրա։ Նյութը համադրում է տեսական մոտեցումներ և գործնական վարժություններ՝ օգնելով զարգացնել կիրառելի հմտություններ իրական աշխատանքային իրավիճակներում։ Գիրքը օգտակար է ուսանողների, հոգեբանների, ղեկավարների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են բարձրացնել իրենց մասնագիտական և սոցիալական արդյունավետությունը։

Literature

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ» դրամայի գեղարվեստական կոնցեպցիայի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ստեղծագործության գաղափարական, փիլիսոփայական, կերպարային և գեղագիտական հիմնական առանձնահատկությունները։ Դրաման հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր խորհրդանշական կառուցվածքով, հոգեբանական խորությամբ և մարդու ներաշխարհի ու հոգևոր ընտրության խնդիրների նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում մարդու և իր ներքին հակասությունների, երկրային կյանքի և հոգևոր ձգտումների, անձնական ցանկության և պարտքի, սիրո և հրաժարման, ազատության և ինքնազսպման փոխհարաբերություններն են։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է քննվել ստեղծագործության գաղափարական հիմքը և այն փիլիսոփայական հարցադրումները, որոնց միջոցով հեղինակը ներկայացնում է մարդու գոյության իմաստի որոնումը։ Կերպարները հանդես են գալիս ոչ միայն որպես անհատական բնավորություններ, այլև որպես տարբեր աշխարհայացքների, հոգևոր դիրքորոշումների և արժեքային համակարգերի կրողներ։ Նրանց հակադրությունների միջոցով բացահայտվում է ստեղծագործության ներքին դրամատիզմը և մարդու հոգևոր ընտրության բարդությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աշխարհիկ ու հոգևոր կյանքի հակադրությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է այնպիսի իրավիճակ, որտեղ հերոսների անձնական զգացմունքներն ու ձգտումները բախվում են բարոյական, կրոնական և հասարակական պարտավորությունների հետ։ Այս հակադրությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է ոչ միայն անձնական, այլև համամարդկային նշանակություն՝ այն դարձնելով մարդու ազատ կամքի, պատասխանատվության և ինքնաճանաչման վերաբերյալ փիլիսոփայական խորհրդածություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դրամայի խորհրդանշական համակարգի ուսումնասիրությունը։ Վերնագրային գաղափարը, կերպարները, միջավայրը, բնության պատկերները և գործողությունների զարգացումը կարող են մեկնաբանվել որպես ավելի խոր իմաստներ կրող գեղարվեստական նշաններ։ Խորհրդանիշների միջոցով ստեղծագործության կոնկրետ գործողությունները վերածվում են հոգևոր և փիլիսոփայական խնդիրների արտահայտության։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել դրամայի լեզվական և ոճական առանձնահատկություններին։ Շանթի գեղարվեստական լեզուն նպաստում է մթնոլորտի ստեղծմանը, կերպարների հոգեբանական վիճակների բացահայտմանը և ներքին հակասությունների ընդգծմանը։ Երկխոսությունները, մենախոսությունները, լռության և ենթատեքստի կիրառությունը կարևոր դեր ունեն դրամատիկական լարվածության ձևավորման գործում։ Կառուցվածքային առումով ստեղծագործությունը կարող է դիտարկվել որպես արտաքին գործողությունների և ներքին հոգեբանական շարժումների փոխկապակցված համակարգ։ Իրադարձությունների զարգացումը հաճախ պայմանավորված է ոչ այնքան արտաքին գործողություններով, որքան հերոսների ներքին ընտրություններով և հոգեբանական փոփոխություններով։ Այդ առանձնահատկությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է փիլիսոփայական դրամայի բնույթ և այն տարբերակում զուտ իրադարձային դրամատուրգիայից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստեղծագործության թատերական առանձնահատկություններին՝ բեմական տարածության, տեսարանների կառուցման, կերպարների փոխհարաբերությունների և դրամատիկական գործողության կազմակերպման տեսանկյունից։ Այս բաղադրիչների համադրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է գաղափարը վերածվում բեմական գործողության և ինչպես են տեսողական ու խոսքային միջոցները նպաստում գեղարվեստական ամբողջականության ստեղծմանը։ Դրամայի գեղարվեստական կոնցեպցիայի կարևոր առանձնահատկություններից է ազգային և համամարդկային խնդիրների միավորումը։ Թեև ստեղծագործությունը խորապես կապված է հայկական մշակութային և հոգևոր միջավայրի հետ, դրա հիմնական հարցադրումները՝ սիրո, պարտքի, հավատքի, ազատության, անձնական երջանկության և ինքնազոհողության վերաբերյալ, ունեն լայն համամարդկային նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ներկայացնել ստեղծագործությունը որպես գաղափարական և գեղարվեստական ամբողջական համակարգ, որտեղ սյուժեն, կերպարները, խորհրդանիշները, լեզուն և դրամատիկական կառուցվածքը ծառայում են մարդու հոգևոր աշխարհի ու գոյաբանական ընտրությունների բացահայտմանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ գնահատելու Լևոն Շանթի դրամատուրգիական վարպետությունը և ստեղծագործության նշանակությունը հայ փիլիսոփայական ու խորհրդանշական դրամատուրգիայի զարգացման պատմության մեջ։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է կոմպիլյացիայի միջոցով ստացված RTL նկարագրությունների վերիֆիկացիայի համար հիմքային գործիքային միջավայրի մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում թվային ապարատային համակարգերի նախագծման այն փուլն է, երբ բարձր մակարդակի նկարագրությունը փոխակերպվում է Register Transfer Level ներկայացման, և անհրաժեշտ է ստուգել ստացված նկարագրության կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ համապատասխանությունը սկզբնական պահանջներին։ RTL վերիֆիկացիան կարևոր նշանակություն ունի նախագծման սխալների վաղ հայտնաբերման համար, քանի որ նույնիսկ փոքր տրամաբանական կամ կառուցվածքային շեղումները կարող են հետագա փուլերում հանգեցնել համակարգի աշխատանքի խափանումների և նախագծի վերամշակման զգալի ծախսերի։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել RTL նկարագրությունների կառուցվածքը, կոմպիլյացիայի արդյունքում առաջացող հնարավոր խնդիրները և դրանց ավտոմատ կամ կիսաավտոմատ հայտնաբերման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերիֆիկացիայի գործիքային միջավայրի ճարտարապետությանը, դրա հիմնական բաղադրիչների փոխազդեցությանը, տվյալների մշակման և վերլուծության մեխանիզմներին, ինչպես նաև վերիֆիկացիոն գործընթացի ավտոմատացման հնարավորություններին։ Մշակվող միջավայրը կարող է նախատեսել RTL կոդի ստուգման, մոդելավորման, արդյունքների համեմատության, սխալների հայտնաբերման և դրանց վերաբերյալ տեղեկատվության տրամադրման գործառույթներ։ Կարևոր խնդիր է նաև ստացված նկարագրությունների տարբեր մակարդակների կամ ներկայացումների միջև համապատասխանության ստուգումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել կոմպիլյացիայի արդյունքում պահպանված ֆունկցիոնալ վարքը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև փորձարկման սցենարների ձևավորմանը, վերիֆիկացիոն չափանիշների սահմանմանը և գործիքային միջավայրի արդյունավետության գնահատմանը՝ տարբեր բարդության թվային նախագծերի օրինակներով։ Նման մոտեցումը նպաստում է ապարատային համակարգերի նախագծման գործընթացի հուսալիության բարձրացմանը, սխալների հայտնաբերման ժամանակի կրճատմանը և վերիֆիկացիայի աշխատանքների ավելի համակարգված կազմակերպմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել թվային համակարգերի նախագծմամբ, ապարատային նկարագրության լեզուներով, EDA գործիքներով և համակարգերի վերիֆիկացիայով զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին և ուսանողներին։