More in Technology

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Political Science

    Армяно-американские взаимоотношения контексте внешнеполитических приоритетов США на Южном Кавказе (1991-2001гr.)

    Այս մենագրությունը նվիրված է 1991–2001 թվականներին Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Հարավային Կովկասում ԱՄՆ արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական վերափոխումների և հետխորհրդային միջազգային համակարգի ձևավորման համատեքստում։ Աշխատության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է այն հարցի վրա, թե ինչպիսի տեղ էր զբաղեցնում Հայաստանը ԱՄՆ տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, ինչ գործոններով էին պայմանավորված երկկողմ հարաբերությունների զարգացումները և ինչպես էին տարածաշրջանային հակամարտությունները, էներգետիկ շահերը, անվտանգության խնդիրները, Ռուսաստանի և Իրանի գործոնները, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում գործող հայկական համայնքի ու կազմակերպությունների գործունեությունը ազդում Վաշինգտոնի քաղաքական որոշումների վրա։ Հետազոտության ժամանակագրական շրջանակը սկսվում է 1991 թվականից, երբ Հայաստանը վերականգնեց իր անկախությունը և դարձավ միջազգային հարաբերությունների ինքնուրույն սուբյեկտ։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված նոր իրավիճակը հնարավորություն տվեց ԱՄՆ-ին ակտիվացնել իր ներկայությունը տարածաշրջանում։ ԱՄՆ քաղաքականության մեջ տարածաշրջանի նշանակությունը պայմանավորված էր մի քանի փոխկապակցված հանգամանքներով՝ Ռուսաստանի ազդեցության պահպանման խնդրով, Իրանի աշխարհաքաղաքական դիրքով, Թուրքիայի և Վրաստանի հետ հարաբերություններով, Կասպից ծովի էներգետիկ պաշարների նկատմամբ հետաքրքրությամբ և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով։ Հետազոտություններում նշվում է, որ ԱՄՆ-ի ակտիվ հետաքրքրությունը Հարավային Կովկասի նկատմամբ հատկապես նկատելի դարձավ 1990-ականների երկրորդ կեսից, երբ տարածաշրջանային էներգետիկ նախագծերն ավելի մեծ նշանակություն ստացան ամերիկյան արտաքին քաղաքականության համար։ Հայաստանի և ԱՄՆ-ի դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը դարձավ երկկողմ կապերի ինստիտուցիոնալ զարգացման հիմքը։ Հետագա տարիներին հարաբերությունները աստիճանաբար ընդլայնվեցին՝ ընդգրկելով քաղաքական, տնտեսական, մարդասիրական, ժողովրդավարական զարգացման և անվտանգության ոլորտները։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է բացահայտել այն առանձնահատկությունը, որ Հայաստանի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունները զարգանում էին ոչ միայն երկու երկրների անմիջական շահերի հիման վրա, այլև Հարավային Կովկասում ամերիկյան ավելի լայն ռազմավարության շրջանակում։ Այդ պատճառով Հայաստանի նկատմամբ Վաշինգտոնի քաղաքականությունը անհրաժեշտ է դիտարկել տարածաշրջանի մյուս պետությունների՝ Ադրբեջանի և Վրաստանի նկատմամբ ԱՄՆ քաղաքականության հետ համեմատության մեջ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խնդիրը։ 1990-ականների սկզբին հակամարտությունը դարձավ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների կարևորագույն ուղղություններից մեկը, իսկ ԱՄՆ-ը ներգրավվեց դրա կարգավորման գործընթացում՝ որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկիր։ Հակամարտության նկատմամբ ամերիկյան դիրքորոշումը միաժամանակ առնչվում էր տարածաշրջանային անվտանգության, Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների, Թուրքիայի դիրքորոշման և էներգետիկ հաղորդակցության նախագծերի հարցերին։ Այդ համատեքստում աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր հակամարտության կարգավորման խնդիրը փոխազդում հայ-ամերիկյան քաղաքական օրակարգի հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ԱՄՆ-ում հայկական համայնքի և կազմակերպությունների դերակատարությունը։ Հայկական սփյուռքը և ամերիկահայ կազմակերպությունները կարողացել են ձևավորել քաղաքական ու հասարակական ազդեցության տարբեր մեխանիզմներ՝ ամերիկյան քաղաքական օրակարգում հայկական հարցերի բարձրացման, Հայաստանի նկատմամբ աջակցության, տնտեսական և մարդասիրական ծրագրերի խթանման և Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ։ Հետազոտությունների համաձայն՝ ամերիկահայ կազմակերպությունները զգալի դեր են ունեցել Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ ԱՄՆ քաղաքականության վրա հասարակական ու քաղաքական ազդեցություն գործադրելու գործում։ Տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը ևս կարևոր բաղադրիչ է։ Անկախության առաջին տարիներին Հայաստանը կանգնած էր տնտեսական ծանր իրավիճակի, շրջափակման և սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների խնդիրների առջև, ինչի պայմաններում ԱՄՆ աջակցությունը ստացավ մեծ նշանակություն։ Ամերիկյան օգնության ծրագրերը, ներդրումային և առևտրային կապերը, մարդասիրական աջակցությունը և տնտեսական բարեփոխումների խթանումը դարձան երկկողմ հարաբերությունների կարևոր ուղղություններ։ Միաժամանակ ԱՄՆ-ի տնտեսական հետաքրքրությունները Հարավային Կովկասում մեծապես կապված էին տարածաշրջանի հաղորդակցային և էներգետիկ ներուժի հետ։ Այս համատեքստում Հայաստանը որոշ չափով տարբերվում էր Ադրբեջանից, քանի որ չուներ Կասպից ծովի նավթային և գազային պաշարների նման ռեսուրսային ներուժ, ինչն ազդում էր տարածաշրջանային ամերիկյան առաջնահերթությունների կառուցվածքի վրա։ ԱՄՆ քաղաքականության մեջ Ադրբեջանի նշանակությունը հատկապես աճեց էներգետիկ նախագծերի զարգացման հետ, մինչդեռ Հայաստանի նկատմամբ հարաբերությունները զգալիորեն կառուցվում էին քաղաքական, մարդասիրական և ժողովրդավարական համագործակցության հիման վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև անվտանգության և ռազմական համագործակցության ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի և ԱՄՆ-ի հարաբերություններում անվտանգության ոլորտը զարգանում էր աստիճանաբար՝ հաշվի առնելով միաժամանակ Հայաստանի անդամակցությունը Ռուսաստանի գլխավորած անվտանգության համակարգերին և ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության հնարավորությունները։ Հետազոտական գրականության մեջ նշվում է, որ հայ-ամերիկյան համագործակցությունը ներառում էր ինչպես երկկողմ, այնպես էլ ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում իրականացվող ձևաչափեր, սակայն Ռուսաստանի հետ Հայաստանի ռազմաքաղաքական կապերը սահմանափակում էին այդ ուղղության արագ խորացումը։ Մենագրության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը ներկայացվում է որպես տարբեր ուժային կենտրոնների միջև հավասարակշռություն պահպանելու գործընթաց։ Հայաստանի համար ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների զարգացումը կարևոր էր միջազգային աջակցություն ստանալու, տնտեսական վերականգնման, ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման և արտաքին քաղաքական այլընտրանքների ընդլայնման տեսանկյունից, մինչդեռ ԱՄՆ-ի համար Հայաստանը Հարավային Կովկասում կարևոր, բայց ոչ միակ գործընկերն էր։ Այդ պատճառով երկկողմ հարաբերությունները պետք է հասկանալ ավելի լայն տարածաշրջանային համակարգում, որտեղ փոխազդում էին ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի և եվրոպական պետությունների շահերը։ Հետազոտության մեջ 1990-ականների երկրորդ կեսը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ հենց այդ շրջանում Հարավային Կովկասը ավելի հստակ սկսեց դիտարկվել որպես ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Էներգետիկ նախագծերը, Կասպից ծովի պաշարների արտահանման ուղիները, տարածաշրջանային հաղորդակցությունները և Ռուսաստանի ու Իրանի ազդեցության սահմանափակման հարցերը մեծացրին ԱՄՆ-ի հետաքրքրությունը տարածաշրջանի նկատմամբ։ Այս պայմաններում Հայաստանը հայտնվեց բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրում, որտեղ իր արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները միշտ չէ, որ համընկնում էին ամերիկյան ռազմավարական նպատակների հետ։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ Նորա Վ. Գևորգյանի ուսումնասիրությունը սկզբնապես ներկայացվել է որպես քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված ատենախոսություն՝ 23.00.04 մասնագիտությամբ, և 2009 թվականին հրատարակվել է 27 էջանոց սեղմագրով։ Հետագայում այն լույս է տեսել ընդարձակ մենագրության ձևով՝ Երևանում, «Լիմուշ» հրատարակչությունում, 2012 թվականին, 194 էջ ծավալով։ Հայաստանի ազգային գրադարանի մատենագիտական գրառման համաձայն՝ գրքում ընդգրկված է 174–188-րդ էջերի մատենագիտություն՝ 190 աղբյուրով, ինչպես նաև բազմաթիվ տողատակի հղումներ։ Ռուս-հայկական համալսարանի տվյալները հաստատում են, որ Նորա Գևորգյանը քաղաքական գիտությունների թեկնածու է, դոցենտ և միջազգային հարաբերությունների մասնագետ, իսկ այս աշխատությունը նրա հիմնական գիտական մենագրություններից մեկն է։ Նրա հետազոտական հետաքրքրությունների մեջ ներառված են ԱՄՆ արտաքին քաղաքական շահերը Հարավային Կովկասում, հայ-ամերիկյան հարաբերությունները, փոքր պետությունների դերը մեծ տերությունների աշխարհաքաղաքականության մեջ և տարածաշրջանային միջազգային հարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է հետխորհրդային առաջին տասնամյակում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և ԱՄՆ-ի տարածաշրջանային ռազմավարության փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Այն հնարավորություն է տալիս միաժամանակ ուսումնասիրել դիվանագիտական հարաբերությունները, տնտեսական և մարդասիրական համագործակցությունը, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության միջազգային ասպեկտները, ամերիկահայ համայնքի քաղաքական ազդեցությունը, տարածաշրջանային էներգետիկ շահերը և Հարավային Կովկասում ձևավորվող նոր աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, դիվանագիտության, Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության և Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքականության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

    Updated: 2026-09-12
    Армяно-американские взаимоотношения контексте внешнеполитических приоритетов США на Южном Кавказе (1991-2001гr.)
    Online

    History

    Отчёт о состоянии Александропольскаго коммерческаго училища за 1902-1903 учебный год

    Այս պատմական հաշվետվությունը ներկայացնում է 1902–1903 ուսումնական տարվա ընթացքում Ալեքսանդրապոլի առևտրային ուսումնարանի գործունեության ամբողջական պատկերը՝ անդրադառնալով կրթական գործընթացին, ուսումնական ծրագրերին, դասախոսական կազմին, աշակերտների առաջադիմությանը, ընդունելության և ավարտական ցուցանիշներին, ֆինանսական և վարչական գործունեությանը, ինչպես նաև հաստատության զարգացման ուղղություններին։ Փաստաթուղթը ներառում է վիճակագրական տվյալներ, պաշտոնական տեղեկություններ և կազմակերպչական ամփոփումներ, որոնք արտացոլում են Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում գործող կրթական հաստատության աշխատանքը և նրա դերը տարածաշրջանի կրթական ու տնտեսական կյանքում։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է կրթության պատմությամբ, Ալեքսանդրապոլի անցյալով, հասարակական զարգացման և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-19
    Отчёт о состоянии Александропольскаго коммерческаго училища за 1902-1903 учебный год
    Online

    Other Subjects

    EXCEL ԱՂՅՈՒՍԱԿԱՅԻՆ ԽՄԲԱԳՐԻՉԻ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆՈՒՄ

    Այս գիրքը գործնական-ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը նվիրված է Microsoft Excel աղյուսակային խմբագրիչի կիրառմանը իրական աշխատանքային և ուսումնական խնդիրներում։ Այն նախատեսված է սկսնակ և միջին մակարդակի օգտվողների համար։ Գրքում ներկայացվում են Excel-ի հիմնական հնարավորությունները՝ տվյալների մուտքագրում, աղյուսակների կառուցում, բանաձևերի կիրառություն և պարզ հաշվարկների իրականացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիաների օգտագործմանը՝ SUM, AVERAGE, IF և այլ հիմնական գործիքներ։ Ներկայացվում են նաև տվյալների վերլուծության գործիքներ՝ գրաֆիկների կառուցում, տվյալների տեսակավորում և ֆիլտրում։ Սա օգնում է հասկանալ, թե ինչպես կարելի է մեծ տվյալների հետ աշխատել ավելի արդյունավետ և համակարգված ձևով։ Գիրքը պարունակում է բազմաթիվ գործնական օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս Excel-ի կիրառությունը հաշվապահության, կրթության, վիճակագրության և այլ ոլորտներում։

    Updated: 2026-09-19
    EXCEL ԱՂՅՈՒՍԱԿԱՅԻՆ ԽՄԲԱԳՐԻՉԻ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆՈՒՄ
    Online

    Medicine

    Քրոնիկական ռինիտների ժամանակակից կոմպլեքսային ախտորոշման և բուժման ալգորիթմի հիմնավորումը

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական ռինիտների ժամանակակից համալիր ախտորոշման և բուժման ալգորիթմների հիմնավորմանը։ Գրքում ներկայացվում են քթի խոռոչի քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների դասակարգման սկզբունքները, դրանց էթիոլոգիական և պաթոգենետիկ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հիվանդության զարգացման հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները՝ ներառյալ էնդոսկոպիկ հետազոտությունը, պատկերային ախտորոշումը, ալերգոլոգիական թեստերը և լաբորատոր ցուցանիշների գնահատումը՝ որպես համալիր մոտեցման բաղադրիչներ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև բուժման ժամանակակից ռազմավարությունները՝ դեղորայքային թերապիա, տեղային ազդեցության միջոցներ, վիրաբուժական միջամտություններ և վերականգնողական միջոցառումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման ալգորիթմների անհատականացմանը՝ հաշվի առնելով հիվանդության ձևը, ընթացքը և հիվանդի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրկնությունների կանխարգելման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է օտորինոլարինգոլոգների, կլինիկական բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ մոտեցում քրոնիկական ռինիտների ախտորոշման և բուժման կազմակերպման վերաբերյալ։

    Updated: 2026-09-17
    Քրոնիկական ռինիտների ժամանակակից կոմպլեքսային ախտորոշման և բուժման ալգորիթմի հիմնավորումը
    Online

    History

    Կիլիկյայի հայկական թագավորության և Եգիպտոսի սուլթանության հարաբերությունները

    Գիրքը ուսումնասիրում է երկու պետությունների փոխհարաբերությունները՝ կենտրոնանալով պատերազմների, դաշինքների և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Քաղաքական հակամարտություններ Կիլիկիայի հայկական թագավորության և Եգիպտոսի սուլթանության միջև պարբերական ռազմական բախումներ։ Ռազմական արշավներ Մամլուքների արշավանքները Կիլիկիա և հայկական դիմադրությունը։ Դիվանագիտական հարաբերություններ Խաղաղության պայմանագրեր, հաշտության փորձեր և հարկային պարտավորություններ։ Տնտեսական և ռազմավարական գործոններ Առևտրային ուղիների վերահսկում և տարածաշրջանային ազդեցություն։ Կիլիկիայի թագավորության անկման գործընթաց Մամլուքյան ճնշումների ուժեղացումը և հայկական պետության թուլացումը։

    Updated: 2026-08-17
    Կիլիկյայի հայկական թագավորության և Եգիպտոսի սուլթանության հարաբերությունները
    Online

    Informatics

    Design and implementation of secure two-party computation framework for privacy-preserving applications

    Աշխատությունը նվիրված է անվտանգ երկկողմանի հաշվարկի (Secure Two-Party Computation, 2PC) շրջանակի նախագծման և իրականացման խնդիրներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել գաղտնիության պահպանում այն դեպքերում, երբ երկու կողմեր ցանկանում են համատեղ հաշվարկել որևէ ֆունկցիա՝ առանց իրենց մասնավոր տվյալները բացահայտելու։ Հեղինակը վերլուծում է գաղտնիության պահպանող հաշվարկների տեսական հիմքերը՝ ներառյալ գաղտնագրման սխեմաները, գաղտնի բաժանման (secret sharing) մեթոդները և զրոյական գիտելիքի ապացույցների (zero-knowledge proofs) կիրառությունները։ Գրքում դիտարկվում են 2PC արձանագրությունների հիմնական մոտեցումները՝ Yao-ի խճճված սխեման (garbled circuits) և գաղտնի բաժանման վրա հիմնված պրոտոկոլները՝ համեմատելով դրանց արդյունավետությունը, հաշվարկային բարդությունը և հաղորդակցական ծախսերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի անվտանգությանը՝ չարամիտ (malicious) և կիսահավատ (semi-honest) հակառակորդների մոդելներում, ինչպես նաև սխալների հանդուրժողականության ապահովմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև գործնական իրականացում՝ ծրագրային ճարտարապետություն, հաղորդակցման պրոտոկոլներ և օպտիմիզացիոն լուծումներ, որոնք բարձրացնում են համակարգի կիրառելիությունը իրական աշխարհի գաղտնիության պահպանող հավելվածներում՝ առողջապահություն, ֆինանսներ և տվյալների համատեղ վերլուծություն։ Աշխատությունը ընդգծում է գաղտնիության պահպանող հաշվարկների կարևորությունը ժամանակակից թվային անվտանգության և տվյալագիտության ոլորտներում։ Այն օգտակար է կրիպտոգրաֆների, ծրագրավորողների և կիբերանվտանգության մասնագետների համար։

    Updated: 2026-08-22
    Design and implementation of secure two-party computation framework for privacy-preserving applications