Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Agriculture

    Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մայիս, թիվ 5)

    Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

    Updated: 2026-09-20
    Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մայիս, թիվ 5)
    Online

    Geography

    Համեմատական աշխարհագրության դասագիրք

    Աշխատությունը նվիրված է համեմատական աշխարհագրության ուսումնասիրմանը՝ աշխարհագրական օբյեկտների, տարածքների և երևույթների համադրման միջոցով դրանց առանձնահատկություններն ու փոխադարձ տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Համեմատական աշխարհագրությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր երկրներ, տարածաշրջաններ և աշխարհագրական միջավայրեր ուսումնասիրելու ոչ միայն առանձին-առանձին, այլև դրանց ընդհանուր ու տարբերակիչ հատկանիշները դիտարկելու միջոցով։ Այս բնույթի դասագրքերը կարևոր դեր են ունեցել աշխարհագրական գիտելիքների համակարգման և ուսումնական գործընթացում տարածական մտածողության ձևավորման գործում։ Դրանց շրջանակում սովորողները կարող են ծանոթանալ մայրցամաքների, երկրների, ծովերի, լեռների, գետերի և այլ աշխարհագրական օբյեկտների բնութագրերին, ինչպես նաև հասկանալ բնական պայմանների, բնակչության տեղաբաշխման և մարդկային գործունեության միջև առկա կապերը։ Համեմատական մոտեցումը նպաստում է աշխարհագրական տեղեկությունների վերլուծությանը, տարածքների նմանությունների ու տարբերությունների բացահայտմանը և տարբեր տարածաշրջանների առանձնահատկությունները համընդհանուր աշխարհագրական պատկերի մեջ դիտարկելուն։ Աշխարհագրության ուսուցումը կարևոր նշանակություն ունի շրջակա աշխարհի ճանաչման, բնական միջավայրի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնման և երկրների ու ժողովուրդների մասին պատկերացումների ձևավորման համար։ Դասագրքային ձևաչափը նախատեսված է նյութը ուսումնական նպատակներով ներկայացնելու և սովորողների աշխարհագրական գիտելիքներն աստիճանաբար զարգացնելու համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության, աշխարհագրության դասավանդման պատմության և հայ դպրոցում աշխարհագրական գիտելիքների տարածման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության պատմությամբ, մանկավարժությամբ և հայերեն ուսումնական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-27
    Համեմատական աշխարհագրության դասագիրք
    Online

    Culture

    Էդվարդ Իսաբեկյանի գեղանկարչության ժանրային և ձևա-ոճական առանձնահատկությունները

    Աշխատությունը նվիրված է հայ կերպարվեստի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի ստեղծագործական ժառանգության արվեստաբանական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա գեղանկարչության ժանրային բազմազանության, պատկերային մտածողության, կոմպոզիցիոն սկզբունքների և ձևաոճական լեզվի առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում նկարչի ստեղծագործությունները դիտարկվում են հայկական կերպարվեստի զարգացման ընդհանուր համատեքստում՝ բացահայտելով ավանդույթի և անհատական ստեղծագործական մտածողության փոխհարաբերությունները։ Քննվում են պատմական, դիմանկարային, թեմատիկ-կենցաղային, բնանկարային և այլ բնույթի ստեղծագործություններ՝ ուշադրություն դարձնելով յուրաքանչյուր ժանրում կիրառված արտահայտչամիջոցներին և գեղարվեստական խնդիրների լուծման եղանակներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կոմպոզիցիայի կառուցվածքին, կերպարների փոխհարաբերությանը, շարժման և տարածության կազմակերպմանը, գծի, գույնի, լուսաստվերի և ծավալի կիրառմանը։ Վերլուծվում է մարդկային կերպարի մեկնաբանությունը՝ որպես նկարչի ստեղծագործական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, ինչպես նաև կերպարների հոգեբանական և հուզական բնութագրերի արտահայտման գեղանկարչական միջոցները։ Ուշադրություն է դարձվում պատմական թեմաների գեղարվեստական վերաիմաստավորմանը, ազգային մշակութային հիշողության դրսևորումներին և այն պատկերային լուծումներին, որոնց միջոցով պատմական նյութը վերածվում է ինքնուրույն գեղարվեստական իրականության։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել ստեղծագործական տարբեր փուլերի համադրություն՝ բացահայտելով գեղանկարչական լեզվի փոփոխությունները, թեմատիկ նախասիրությունների զարգացումը և ձևային որոնումների շարունակականությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գունային համակարգի ուսումնասիրությունը՝ գույնը դիտարկելով ոչ միայն առարկայական միջավայրի վերարտադրման, այլև տրամադրության, դրամատիզմի և ստեղծագործության ընդհանուր հուզական կառուցվածքի ձևավորման միջոց։ Քննվում են նաև նկարչի անհատական ոճի ձևավորման վրա ազգային գեղարվեստական ավանդույթների, ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի և կերպարվեստի տարբեր ուղղությունների հնարավոր ազդեցությունները։ Ժանրային և ձևաոճական վերլուծության համադրումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ստեղծագործական ժառանգության ներքին զարգացման, գեղարվեստական մտածողության և արտահայտչական համակարգի մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է նկարչի արվեստը որպես հայկական գեղանկարչության պատմության նշանակալի երևույթ՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործական անհատականությունը, ժանրային հետաքրքրությունների շրջանակը և գեղարվեստական լեզվի առանձնահատկությունները։

    Updated: 2026-09-22
    Էդվարդ Իսաբեկյանի գեղանկարչության ժանրային և ձևա-ոճական առանձնահատկությունները
    Online

    Literature

    Дружба

    Ստեղծագործությունը կենտրոնանում է մարդկային փոխհարաբերությունների, փոխադարձ վստահության, նվիրվածության և հոգևոր մտերմության թեմաների վրա՝ բացահայտելով մարդկանց միջև ձևավորվող ամուր կապերի նշանակությունը տարբեր կենսական իրավիճակներում։ Պատմության ընթացքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն արժեքներին, որոնց վրա կառուցվում են անկեղծ հարաբերությունները՝ ազնվությանը, փոխօգնությանը, պատասխանատվությանը, հարգանքին և դժվարությունների ժամանակ միմյանց աջակցելու պատրաստակամությանը։ Կերպարների հարաբերությունների և նրանց ապրումների միջոցով ներկայացվում է, թե ինչպես կարող են ընդհանուր փորձությունները, ուրախությունները, հակասությունները և համատեղ որոշումները նպաստել մարդկանց մերձեցմանը կամ, ընդհակառակը, փորձության ենթարկել արդեն ձևավորված կապերը։ Կարևորվում է վստահության խնդիրը, քանի որ իրական մտերմությունը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր հետաքրքրություններ, այլև դիմացինի զգացմունքներն ու ընտրությունները հասկանալու և ընդունելու կարողություն։ Ստեղծագործության մեջ կարող են արտացոլվել նաև անհատական շահերի և բարոյական պարտավորությունների միջև հակասությունները, որոնք հերոսներին կանգնեցնում են ընտրության առաջ և բացահայտում նրանց բնավորության տարբեր կողմերը։ Մարդկային հարաբերությունները ներկայացվում են որպես անհատի հոգևոր ու բարոյական զարգացման կարևոր միջավայր, որտեղ նա սովորում է պատասխանատվություն ստանձնել սեփական գործողությունների համար, գնահատել ուրիշի աջակցությունը և հաղթահարել անձնական տարաձայնությունները։ Միաժամանակ անդրադարձ է կատարվում միայնության, փոխըմբռնման անհրաժեշտության, ներողամտության և համերաշխության հարցերին։ Կերպարների փոխհարաբերությունների զարգացումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ ամուր մարդկային կապերը ձևավորվում են ժամանակի ընթացքում և հաճախ առավել հստակ դրսևորվում են բարդ իրավիճակներում։ Գեղարվեստական պատումը կարող է համադրել առօրյա կյանքի դրվագները, հոգեբանական ապրումները և բարոյական խնդիրները՝ ընթերցողին մղելով խորհելու մարդկանց միջև անկեղծ հարաբերությունների արժեքի մասին։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես մարդկային բնավորության, միջանձնային հարաբերությունների և բարոյական արժեքների գեղարվեստական արտացոլման տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-29
    Дружба
    Online

    History

    Ալ-Մակրիզիի «Ալ-Սուլուք» աշխատությունը՝ որպես Կիլիկյան Հայաստանի 1250–1310 թվականների պատմության սկզբնաղբյուր (աղբյուրագիտական ուսումնասիրություն)

    Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբ պատմագրության կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ ալ-Մակրիզիի պատմագիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը և նրա «Kitāb al-Sulūk» երկի աղբյուրագիտական արժեքի բացահայտմանը՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմության լուսաբանման տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է քննել, թե որքանով կարող է այս արաբալեզու պատմագրական երկը ծառայել որպես հավաստի և արժեքավոր սկզբնաղբյուր 1250–1310 թվականներին Կիլիկյան Հայաստանում տեղի ունեցած քաղաքական, ռազմական, դիվանագիտական և տարածաշրջանային զարգացումների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կիլիկիայի հայկական թագավորության և Եգիպտոսի մամլուքյան սուլթանության հարաբերություններին, որոնք միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության կարևոր բաղադրիչներից էին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հայ-մամլուքյան հարաբերությունների պատմական ընթացքը, երկու պետությունների միջև ձևավորված քաղաքական և դիվանագիտական կապերը, ռազմական բախումներն ու տարածաշրջանային ուժերի փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ալ-Մակրիզիի պատմագրական մեթոդի քննությունը, մասնավորապես՝ նրա օգտագործած սկզբնաղբյուրների բնույթի, տեղեկությունների ընտրության, մշակման, համադրման և շարադրման առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Քննվում է այն հանգամանքը, որ պատմիչը հաճախ չի հիշատակում իր տեղեկությունների սկզբնական աղբյուրները, իսկ տարբեր հեղինակներից քաղված հաղորդումները կարող է միավորել, վերաշարադրել կամ ներկայացնել համառոտված ձևով, ինչի հետևանքով որոշ պատմական տեղեկություններ կարող են ձեռք բերել ոչ ամբողջական կամ աղավաղված բնույթ։ Այս հանգամանքը կարևոր է երկում պահպանված վկայությունների հավաստիությունը գնահատելու և դրանք պատմական փաստերի վերակազմության ընթացքում ճիշտ օգտագործելու համար։ Հատուկ նշանակություն ունի արաբալեզու այլ մատենագրական երկերի հետ համեմատական և զուգադիր քննությունը, որի միջոցով հնարավոր է դառնում պարզել առանձին հաղորդումների ծագումը, բացահայտել դրանց փոխկապակցվածությունը, տարբերակել սկզբնական տեղեկությունները հետագա վերամշակումներից և գնահատել պատմական իրադարձությունների լուսաբանման ամբողջականությունը։ Այս համատեքստում կարևորվում է նաև Իբն Աբդ ալ-Զահիրի պատմագրական ժառանգության նշանակությունը, քանի որ նրա հաղորդումները, մասնավորապես՝ մամլուքյան պատմության և Բայբարս ալ-Բունդուկդարիի գործունեության վերաբերյալ, կարևոր նյութ են ալ-Մակրիզիի օգտագործած տեղեկատվական հիմքը պարզելու համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև միջնադարյան արաբ պատմագրության առանձնահատկությունները, պատմիչների միջև տեղեկատվական ժառանգականության մեխանիզմները և տարբեր պատմագրական ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ Կիլիկյան Հայաստանի պատմությունը հնարավոր չէ ամբողջականորեն ուսումնասիրել միայն հայկական սկզբնաղբյուրների հիման վրա. օտարալեզու, հատկապես արաբական պատմագրական վկայությունները լրացնում են հայկական մատենագրության հաղորդումները և հնարավորություն տալիս պատմական իրադարձությունները դիտարկել տարածաշրջանային ավելի լայն համատեքստում։ Ալ-Մակրիզիի երկում պահպանված տեղեկությունները հատկապես արժեքավոր են Կիլիկիայի հայկական թագավորության արտաքին քաղաքականության, մամլուքյան պետության հետ հարաբերությունների, միջպետական հակամարտությունների և դիվանագիտական փոխգործակցության ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարևորում է աղբյուրի տեղեկատվական սահմանափակումների բացահայտումը՝ ցույց տալով, որ պատմական նյութի առկայությունն ինքնին դեռևս չի երաշխավորում դրա ամբողջականությունն ու հավաստիությունը, և յուրաքանչյուր հաղորդում անհրաժեշտ է դիտարկել իր պատմագրական ծագման, շարադրման ժամանակաշրջանի և այլ աղբյուրների հետ ունեցած կապի տեսանկյունից։ Աշխատությունն արժեքավոր ներդրում է Կիլիկյան Հայաստանի պատմության աղբյուրագիտական ուսումնասիրության, միջնադարյան արաբ պատմագրության հետազոտության և հայ-մամլուքյան հարաբերությունների պատմության լուսաբանման բնագավառներում։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայկական և արաբական պատմագրական ավանդույթների համադրման համար՝ նպաստելով Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմական իրադարձությունների առավել ամբողջական և բազմակողմանի ընկալմանը։ Գիրքը մասնագիտական և գիտաճանաչողական արժեք է ներկայացնում հայագետների, արևելագետների, պատմաբանների, աղբյուրագետների, միջնադարագետների, արաբագիտության մասնագետների, ինչպես նաև Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական պատմությամբ և միջնադարյան միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-18
    Ալ-Մակրիզիի «Ալ-Սուլուք» աշխատությունը՝ որպես Կիլիկյան Հայաստանի 1250–1310 թվականների պատմության սկզբնաղբյուր (աղբյուրագիտական ուսումնասիրություն)
    Online

    Mathematics

    Измерение электрического форм-фактора нейтрона при больших значениях переданного импульса

    Այս գիրքը նվիրված է նեյտրոնի էլեկտրական ֆորմ-ֆակտորի չափման ուսումնասիրությանը՝ մեծ փոխանցված իմպուլսի արժեքների դեպքում, ներկայացնելով տարրական մասնիկների կառուցվածքի հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նեյտրոնի ներքին կառուցվածքի առանձնահատկությունները, էլեկտրամագնիսական հատկությունների որոշման մեթոդները և բարձր էներգիաների պայմաններում իրականացվող փորձարարական չափումների սկզբունքները։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական մոտեցումներ, տվյալների վերլուծության մեթոդներ և տեսական մեկնաբանություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ նուկլոնների կառուցվածքը և հիմնարար փոխազդեցությունների բնույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել միջուկային ֆիզիկայի, մասնիկների ֆիզիկայի և բարձր էներգիաների հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-03
    Измерение электрического форм-фактора нейтрона при больших значениях переданного импульса