Дифференциальная диагностика гипернефром и опухолеподобных образований почек с использованием метода компьютерной томографии с болюсным контрастированиемДифференциальная диагностика гипернефром и опухолеподобных образований почек с использованием метода к

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է 1800-1920 թվականների ընթացքում հայ մանկավարժության մեջ բուսաբանության առարկայի բովանդակության ձևավորման և դրա դասավանդման մեթոդիկայի հիմնախնդիրների պատմական ու մանկավարժական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես է տվյալ ժամանակաշրջանում հայ կրթական միջավայրում ձևավորվել բնագիտական գիտելիքների, մասնավորապես բուսաբանական գիտելիքների ուսուցման անհրաժեշտությունը, ինչ բովանդակություն է ներառվել ուսումնական ծրագրերում և ինչ մեթոդներով է իրականացվել դրա փոխանցումը սովորողներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայ մանկավարժական մտքի զարգացմանը՝ սկսած XIX դարի սկզբի կրթական գործընթացներից մինչև XX դարի առաջին տասնամյակները, երբ բնագիտական կրթությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում ավելի համակարգված բնույթ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հայ մանկավարժների և կրթական գործիչների հայացքները բնության ուսումնասիրման, բուսաբանության ուսուցման նպատակների և երեխաների գիտական աշխարհայացքի ձևավորման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուսաբանական նյութի ընտրության և դասակարգման սկզբունքներին, ուսուցման հաջորդականությանը, տեսական գիտելիքների և գործնական գործունեության հարաբերակցությանը։ Կարևորվում են դիտարկումը, փորձը, բնության անմիջական ուսումնասիրությունը, հերբարիումների օգտագործումը, բույսերի ճանաչումը և այլ տեսակի գործնական աշխատանքները, որոնք կարող էին նպաստել սովորողների հետաքրքրության և ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ուսուցման մեթոդների կապը տվյալ ժամանակաշրջանի մանկավարժական առաջադեմ գաղափարների հետ՝ հաշվի առնելով աշակերտակենտրոնության, տեսանելիության, մատչելիության և գիտականության սկզբունքների զարգացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայալեզու դասագրքերի, ուսումնական ձեռնարկների և մեթոդական գրականության ձևավորմանը, դրանց բովանդակությանը և բուսաբանության դասավանդման գործընթացում ունեցած դերին։ Միաժամանակ դիտարկվում է այն խնդիրը, թե ինչպես են ազգային կրթական պահանջները, բնաշխարհի առանձնահատկությունները և հայերեն մասնագիտական բառապաշարի ձևավորումը ազդել բուսաբանական կրթության զարգացման վրա։ Ժամանակաշրջանի կրթական գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես ձեռքբերումները, այնպես էլ առկա դժվարությունները՝ ուսումնական նյութի մատչելիության, ուսուցիչների պատրաստվածության, դասագրքային ապահովվածության և գործնական ուսուցման կազմակերպման ոլորտներում։ Արդյունքում աշխատանքը ներկայացնում է բուսաբանության դասավանդման մեթոդիկայի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը և ցույց է տալիս դրա տեղը հայ մանկավարժական մտքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ մանկավարժության պատմությամբ, բնագիտական կրթության զարգացմամբ, կենսաբանության դասավանդման մեթոդիկայով և XIX-XX դարերի հայկական կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսուցիչների և ուսանողների համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Ղրիմում պահպանված և ստեղծված հին հայկական ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայկական գրավոր մշակույթի կարևոր էջերից մեկը։ Այն անդրադառնում է միջնադարյան և հետագա ժամանակաշրջաններում Ղրիմի հայկական համայնքների գործունեությանը, ձեռագրերի ստեղծման պայմաններին, պահպանման պատմությանը և դրանց գիտական արժեքին։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են ձեռագրերի բովանդակային առանձնահատկությունները, գրության ձևերը, հիշատակարանները, ինչպես նաև այն պատմական տեղեկությունները, որոնք բացահայտում են Ղրիմի հայերի հոգևոր, մշակութային և հասարակական կյանքը։ Ղրիմը դարեր շարունակ եղել է հայկական գրչության և մանրանկարչության կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ ստեղծվել են բազմաթիվ արժեքավոր մատյաններ, իսկ տեղի ձեռագրական դպրոցը նշանակալի դեր է ունեցել հայկական գրքի արվեստի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայագիտության, պատմության և արվեստագիտության ոլորտների ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ոչ միայն ձեռագրերի արտաքին ձևավորման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների, այլև դրանցում պահպանված պատմական հիշողության մասին։ Նյութը ներկայացնում է անցյալի մշակութային ժառանգությունը՝ ընդգծելով հայկական ձեռագրերի դերը ազգային ինքնության, գիտելիքի փոխանցման և միջնադարյան մշակույթի պահպանման գործում։

Law

Գիրքը նվիրված է Եվրոպական միության դատական համակարգի կառուցվածքի, գործառույթների և իրավազորության սահմանազատման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ԵՄ ներսում դատական պաշտպանության և իրավական վերահսկողության մեխանիզմների առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Եվրոպական միության արդարադատության դատարանի և այլ դատական մարմինների ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, դրանց լիազորությունների շրջանակը, ինչպես նաև անդամ պետությունների ազգային դատարանների հետ փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավազորության բաշխման բարդությունները, իրավական նորմերի մեկնաբանման և կիրառման հարցերում առաջացող հակասությունները, ինչպես նաև նախնական որոշումների (preliminary ruling) մեխանիզմի դերը իրավական միասնականության ապահովման գործում։ Գրքում քննարկվում են նաև ԵՄ իրավունքի գերակայության, իրավական միասնության և բազմաստիճան դատական համակարգի փոխազդեցության հիմնահարցերը՝ համադրելով դրանք Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավասության հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական կոնֆլիկտների լուծման, դատական համագործակցության և իրավական ինտեգրման գործընթացների զարգացման միտումներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և համեմատական իրավական վերլուծությունը՝ ներկայացնելով խորքային պատկերացում Եվրոպական միության դատական համակարգի իրավազորային խնդիրների վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է միջազգային իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, գիտահետազոտողների, ուսանողների և եվրոպական իրավունքի հարցերով հետաքրքրվողների համար։

Culture

Ալեքսանդր Աֆանասի Սպենդիարյանը հայ դասական երաժշտության ամենանշանավոր կոմպոզիտորներից և դիրիժորներից մեկն էր, որի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն ունեցան հայկական ազգային երաժշտարվեստի զարգացման վրա։ Նա ծնվել է Կախովկայի շրջանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել երաժշտությամբ։ Սպենդիարյանը կրթություն է ստացել ռուսական երաժշտական միջավայրում, սակայն իր ստեղծագործություններում մշտապես պահպանել է հայկական ազգային երաժշտության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունները համատեղում էին եվրոպական դասական երաժշտության ձևերը և հայկական ժողովրդական մեղեդիների հարուստ հնչերանգները։ Սպենդիարյանը համարվում է հայկական սիմֆոնիկ երաժշտության հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Ալմաստ» օպերան, որը գրվել է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հիման վրա և դարձել հայկական օպերային արվեստի կարևորագույն գործերից մեկը։ Այս օպերայում արտացոլվում են ազգային բնավորությունը, ժողովրդի հոգևոր աշխարհը և հայրենասիրական գաղափարները։ Բացի օպերային ստեղծագործություններից, Սպենդիարյանը գրել է սիմֆոնիկ պատկերներ, ռոմանսներ և այլ երաժշտական գործեր, որոնք առանձնանում են հուզականությամբ և ազգային երանգներով։ Նա մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական երաժշտական կյանքի կազմակերպման գործում՝ աջակցելով երաժշտական կրթության և մշակութային հաստատությունների զարգացմանը։ Սպենդիարյանի գործունեությունը նպաստել է հայկական երաժշտության ճանաչմանը ոչ միայն Հայաստանում, այլև արտասահմանում։ Նրա անունով կոչվել են երաժշտական դպրոցներ, մշակութային հաստատություններ և Երևանի օպերայի ու բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը երկար տարիներ կրել է նրա անունը։ Ալեքսանդր Սպենդիարյանը հայ մշակույթի պատմության մեջ մնացել է որպես ազգային երաժշտարվեստի մեծ վարպետ, որի ստեղծագործությունները մինչ օրս շարունակում են հնչել բեմերում և սիրվել տարբեր սերունդների կողմից։

Culture

Այս երաժշտագիտական աշխատանքը նվիրված է հայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր և երաժշտական-հասարակական գործիչ Տիգրան Չուխաճյանի օպերային ստեղծագործությանը՝ ներկայացնելով նրա ներդրումը հայկական ազգային օպերային արվեստի ձևավորման և զարգացման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են կոմպոզիտորի օպերային ժառանգության հիմնական ստեղծագործությունները, դրանց ստեղծման պատմական և մշակութային միջավայրը, սյուժետային ու գաղափարական առանձնահատկությունները, երաժշտական լեզուն և դրամատուրգիական կառուցվածքը։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արևելյան և արևմտաեվրոպական երաժշտական ավանդույթների այն համադրությունը, որը բնորոշ է նրա ստեղծագործական մտածողությանը․ հեղինակը միավորում էր հայկական և արևելյան երաժշտական տարրերը եվրոպական օպերային ձևերի, հարմոնիկ մտածողության և բեմական դրամատուրգիայի հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են օպերային ժանրում արտահայտվում ազգային ինքնության, հասարակական կյանքի, սիրո, ազատության և մարդկային հարաբերությունների թեմաները, ինչպես նաև ուսումնասիրել կերպարների երաժշտական բնութագրումը, արիաների, դուետների, խմբերգերի և նվագախմբային հատվածների դերը ամբողջական բեմական կառուցվածքում։ Առանձին կարևորություն ունի կոմպոզիտորի օպերային ստեղծագործությունների պատմական նշանակությունը, քանի որ դրանք կապված են 19-րդ դարի հայ մշակութային վերածննդի և ազգային մասնագիտական երաժշտության զարգացման գործընթացների հետ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կատարողներին, օպերային արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ հայկական օպերային ավանդույթի ձևավորման նախադրյալներն ու առանձնահատկությունները։

Medicine

Այս գիրքը նվիրված է բազմապրոֆիլ ստացիոնարներում ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման, վերահսկման և համաճարակաբանական գնահատման հիմնարար սկզբունքներին։ Այն ներկայացնում է առողջապահական հաստատությունում վարակների տարածման ռիսկերի համակարգված ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես հիվանդների, այնպես էլ բուժանձնակազմի և այցելուների անվտանգության ապահովմանը։ Նյութում կարևորվում է համաճարակաբանական հսկողությունը որպես շարունակական գործընթաց, որի միջոցով հնարավոր է հավաքագրել, դասակարգել և վերլուծել վարակների վերաբերյալ տվյալները, հայտնաբերել հիվանդացության փոփոխությունները, բացահայտել վարակի հնարավոր աղբյուրներն ու փոխանցման ուղիները և ժամանակին իրականացնել համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմապրոֆիլ ստացիոնարի առանձնահատկություններին, որտեղ տարբեր բաժանմունքներում բուժվում են տարբեր հիվանդություններով և տարբեր աստիճանի վարակային ռիսկ ունեցող պացիենտներ, ինչի հետևանքով վարակների վերահսկումը պահանջում է միասնական, բայց միաժամանակ բաժանմունքների առանձնահատկություններին հարմարեցված մոտեցում։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ վարակների դեպքերի գրանցման և դասակարգման, համաճարակաբանական ցուցանիշների հաշվարկման, ռիսկի գործոնների գնահատման, վարակի օջախների հայտնաբերման, բռնկումների վաղ ազդանշանների ճանաչման և դրանց հետաքննության մեթոդներին։ Կարևորվում է նաև հսկողության արդյունքների համեմատությունը ժամանակային և բաժանմունքային կտրվածքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել վարակի վերահսկման գործող ծրագրերի արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել դրանք։ Ներկայացվող մոտեցումները կարևոր են հատկապես այն պայմաններում, երբ բուժհաստատությունում իրականացվում են ինվազիվ միջամտություններ, վիրաբուժական գործողություններ, կատետերների և այլ բժշկական սարքավորումների կիրառում, հակամանրէային դեղերի լայն օգտագործում կամ երկարատև հոսպիտալացում, քանի որ նման գործոնները կարող են մեծացնել վարակների առաջացման և տարածման հավանականությունը։ Առանձին նշանակություն ունի նաև հակամանրէային կայունության խնդիրը, քանի որ հիվանդանոցային միջավայրում կայուն միկրոօրգանիզմների տարածումը կարող է բարդացնել բուժումը և բարձրացնել հիվանդների համար ռիսկերը։ Հսկողության արդյունավետ համակարգը թույլ է տալիս ոչ միայն արձանագրել արդեն իսկ տեղի ունեցած դեպքերը, այլև վերլուծության միջոցով բացահայտել կրկնվող օրինաչափությունները և կանխարգելել նոր դեպքերի առաջացումը։ Գիրքը արժեքավոր է բժիշկների, համաճարակաբանների, վարակաբանների, բուժքույրերի, հիգիենայի և վարակի կանխարգելման մասնագետների, ինչպես նաև առողջապահական հաստատությունների ղեկավարների և բժշկական կրթություն ստացող անձանց համար։ Այն կարող է ծառայել որպես տեսական և գործնական հիմք ներհիվանդանոցային վարակների վերահսկման համակարգի կազմակերպման, տվյալների ճիշտ հավաքագրման ու մեկնաբանման, ռիսկերի գնահատման և կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը շեշտադրում է այն գաղափարը, որ ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների արդյունավետ կառավարումը պետք է հիմնված լինի ոչ թե միայն առանձին դեպքերի արձագանքման, այլ մշտական համաճարակաբանական հսկողության, տվյալների վերլուծության, արագ արձագանքման և կանխարգելման փոխկապակցված համակարգի վրա։