Ձեռնարկության գործունեության արդյունավետության գնահատման և նրա բարձրացման հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)

Medicine

Բժշկական և կլինիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թոքային հիպերթենզիայի վաղ հայտնաբերման համար կիրառվող ախտորոշիչ չափանիշների ուսումնասիրությանը և դրանց գնահատմանը։ Քննության են առնվում հիվանդության զարգացման սկզբնական փուլերում ի հայտ եկող կլինիկական և գործիքային ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը ժամանակին ախտորոշման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սրտանոթային և շնչառական համակարգերի վիճակի գնահատմանը, հեմոդինամիկական փոփոխությունների հայտնաբերմանը և տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների տեղեկատվական հնարավորություններին։ Վերլուծվում են կլինիկական հետազոտությունների, էխոկարդիոգրաֆիայի, ֆունկցիոնալ գնահատման և անհրաժեշտ այլ հետազոտությունների տվյալների համադրման մոտեցումները։ Քննարկվում են վաղ ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման, ռիսկային խմբերի առանձնացման և հիվանդության հետագա առաջընթացի ժամանակին գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու ախտորոշիչ չափանիշների կիրառման առանձնահատկությունները և դրանց նշանակությունը հիվանդների հետագա բժշկական հսկողության կազմակերպման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, թոքաբանության, ներքին հիվանդությունների և կլինիկական ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Religion

Գիրքը նվիրված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր օրհներգությանը՝ շարականներին, դրանց կրոնական, գրական և երաժշտական նշանակությանը։ Ներկայացվում են հայկական եկեղեցական օրհներգության ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, շարականների տեղը եկեղեցական ծիսակարգում և դրանց կապը քրիստոնեական տոների, սրբերի հիշատակության ու պաշտամունքային արարողությունների հետ։ Քննության են առնվում շարականների բովանդակային հիմնական ուղղությունները, աստվածաբանական գաղափարները, խորհրդանշական պատկերները և հոգևոր-բարոյական թեմաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շարականների բանաստեղծական կառուցվածքին, լեզվական առանձնահատկություններին, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներին և երաժշտական բնույթին։ Դիտարկվում է հոգևոր բանաստեղծության և եկեղեցական երաժշտության փոխկապակցվածությունը, որի շնորհիվ շարականը հանդես է գալիս որպես հայկական քրիստոնեական մշակույթի ինքնատիպ ժանր։ Անդրադարձ է կատարվում շարականների պատմական զարգացմանը, դրանց պահպանման և փոխանցման ավանդույթներին, ինչպես նաև ձեռագիր ու տպագիր ժողովածուների նշանակությանը հոգևոր ժառանգության պահպանման գործում։ Քննարկվում է նաև շարականագրության դերը հայ միջնադարյան գրականության, երաժշտության և աստվածաբանական մտքի զարգացման համատեքստում։ Կարևորվում է այս ժառանգության նշանակությունը հայ եկեղեցական ինքնության, ծիսական ավանդույթի և ազգային մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է ներառել առանձին հոգևոր օրհներգերի բնագրեր, թարգմանություններ կամ մեկնաբանություններ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու դրանց բովանդակային և գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմության, աստվածաբանության, շարականագիտության, երաժշտագիտության, միջնադարյան գրականության և հայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Գրեհեմ Գրինի ստեղծագործության և XX դարի անգլիական սոցիալական վեպի փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով հեղինակի գրական մտածողության, թեմատիկ հետաքրքրությունների և գեղարվեստական մեթոդների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես է Գրինը իր վեպերում ներկայացնում հասարակական իրականությունը, սոցիալական անհավասարությունը, քաղաքական հակասությունները, բարոյական ճգնաժամերը և անհատի պայքարը իրեն շրջապատող աշխարհի պայմաններում։ Նրա ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս սոցիալական վեպի ավանդույթը դիտարկել ոչ միայն հասարակական հարաբերությունների արտաքին պատկերման, այլև մարդու ներքին աշխարհի և բարոյական ընտրության տեսանկյունից։ Գրինի գրական աշխարհում հասարակությունը հաճախ ներկայացվում է որպես բարդ և հակասական համակարգ, որտեղ անհատը ստիպված է գոյատևել քաղաքական, տնտեսական և բարոյական ճնշումների պայմաններում։ Նրա հերոսները սովորաբար հեռու են միանշանակությունից․ նրանք կարող են լինել խոցելի, կասկածող, մեղավոր, վախեցած կամ բարոյապես երկիմաստ, սակայն հենց այդ հատկանիշներն են նրանց դարձնում հոգեբանորեն համոզիչ։ Հեղինակի համար կարևոր է ոչ միայն այն, թե ինչպիսի հասարակության մեջ է ապրում մարդը, այլև այն, թե ինչպես են այդ պայմաններն ազդում նրա արժեքների, որոշումների և սեփական անձի նկատմամբ վերաբերմունքի վրա։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական իրականության և անհատի ներաշխարհի փոխկապակցվածությանը։ Գրինի վեպերում քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունները հաճախ դառնում են հերոսների անձնական ճակատագրերի կարևոր գործոններ։ Պատերազմները, հեղափոխական գործընթացները, աղքատությունը, գաղութատիրական հարաբերությունները, իշխանության պայքարը և հասարակական անարդարությունը ներկայացվում են այնպիսի իրավիճակներում, որտեղ անհատը ստիպված է որոշում կայացնել՝ երբեմն չունենալով բարոյապես անվիճելի տարբերակ։ Այդ պատճառով սոցիալական խնդիրը միահյուսվում է էթիկական խնդրին։ Գրինի ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է բարու և չարի պարզ բաժանման մերժումը։ Նրա հերոսների գործողությունները հաճախ չեն տեղավորվում բարոյական գնահատականի մեկ հստակ շրջանակում։ Մարդը կարող է սխալվել՝ առաջնորդվելով բարի նպատակներով, կամ կատարել բարոյականորեն կասկածելի քայլ՝ փորձելով պաշտպանել մեկ ուրիշին։ Այս երկիմաստությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատասխանատվության, մեղքի, խղճի, հավատքի և ներման խնդիրները։ Այս առումով սոցիալական վեպը նրա մոտ ձեռք է բերում փիլիսոփայական և հոգեբանական խորություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև կրոնական և բարոյական գաղափարների դերին։ Գրինի ստեղծագործություններում մարդու և Աստծո հարաբերության, հավատքի ու կասկածի, մեղքի ու ներման թեմաները հաճախ կապված են սոցիալական իրականության հետ։ Հերոսների հոգևոր ճգնաժամը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն անձնական խնդիրներով, այլև հասարակության անարդար կառուցվածքով, բռնությամբ կամ պատմական իրադարձություններով։ Այդ պատճառով հեղինակի աշխարհընկալման մեջ սոցիալական և հոգևոր խնդիրները հաճախ գոյություն ունեն նույն հարթության վրա։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև XX դարի անգլիական սոցիալական վեպի զարգացման ընդհանուր գործընթացին։ Այս գրական ուղղության մեջ կարևոր են հասարակության տարբեր շերտերի պատկերումը, դասակարգային հարաբերությունների քննադատությունը, քաղաքային կյանքի հակասությունները, աղքատության և սոցիալական անարդարության թեմաները, ինչպես նաև անհատի և հասարակական համակարգի բախումը։ Գրինը շարունակում է այդ ավանդույթը, սակայն այն ընդլայնում է՝ միավորելով սոցիալական վերլուծությունը քրեական, քաղաքական, հոգեբանական և բարոյափիլիսոփայական տարրերի հետ։ Նրա վեպերի լարված սյուժեները և դրամատիկական իրավիճակները միաժամանակ ծառայում են հասարակական իրականության բացահայտմանը։ Հատկանշական է նաև Գրինի պատկերած միջավայրերի բազմազանությունը։ Նրա ստեղծագործություններում գործողությունների տարածքը կարող է տեղափոխվել տարբեր երկրներ և մշակութային միջավայրեր, ինչը հնարավորություն է տալիս սոցիալական խնդիրները ներկայացնել ավելի լայն՝ միջազգային համատեքստում։ Գաղութատիրության, քաղաքական ճնշումների, բռնության և տնտեսական անհավասարության թեմաները նրա վեպերում հաճախ դառնում են ոչ միայն տվյալ հասարակության, այլև ժամանակակից աշխարհի ընդհանուր խնդիրների արտահայտություն։ Այսպիսով, հեղինակի սոցիալական վեպը դուրս է գալիս զուտ ազգային սահմաններից։ Գրինի գեղարվեստական մեթոդի կարևոր կողմերից է նաև սյուժեի դինամիկությունը։ Լարված իրավիճակները, վտանգի մշտական զգացումը, անորոշությունը և անսպասելի շրջադարձերը ընթերցողին ներգրավում են գործողության մեջ, սակայն այդ արկածային կամ թրիլլերային տարրերի ներքո պահպանվում է հասարակական և բարոյական խնդիրների քննությունը։ Արտաքին գործողությունը դառնում է մարդու ներքին հակասությունները բացահայտելու միջոց։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Գրեհեմ Գրինի ստեղծագործությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում XX դարի անգլիական սոցիալական վեպի զարգացման մեջ։ Նրա գրականությունը միավորում է հասարակական իրականության սուր դիտարկումը, հոգեբանական խորությունը, բարոյական երկիմաստությունը և փիլիսոփայական հարցադրումները։ Գրինը սոցիալական խնդիրները ներկայացնում է ոչ միայն որպես արտաքին պայմաններ, այլև որպես ուժեր, որոնք ներթափանցում են մարդու գիտակցության և անձնական հարաբերությունների մեջ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել անգլիական գրականությամբ, XX դարի վեպի պատմությամբ, սոցիալական գրականությամբ և Գրեհեմ Գրինի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ օգնելով հասկանալ նրա դերը անգլիական վիպական ավանդույթի զարգացման և սոցիալական թեմատիկայի նոր գեղարվեստական մեկնաբանության մեջ։

Agriculture

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հողի մշակման տարբեր տեխնոլոգիաների ազդեցության ուսումնասիրմանը աշնանացան ցորենի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա՝ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Էջմիածնի տարածաշրջանի կոնկրետ հողակլիմայական պայմաններում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ հողի մշակման եղանակը կարևոր դեր է կատարում մշակաբույսի համար անհրաժեշտ ջրային, օդային և սննդային պայմանների ձևավորման գործում, ինչն իր հերթին անմիջականորեն անդրադառնում է բույսերի աճի ինտենսիվության, արմատային համակարգի զարգացման, հողում խոնավության պահպանման և վերջնական բերքի չափի ու որակի վրա։ Աշխատանքում համեմատական տեսանկյունից կարող են դիտարկվել հողի մշակման տարբեր համակարգեր՝ ավանդական և նվազ մշակման մոտեցումներից մինչև ավելի խնայողական կամ ժամանակակից տեխնոլոգիաներ՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը ցորենի զարգացման հիմնական փուլերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի գործոնների փոխազդեցությանը, ինչպիսիք են հողի կառուցվածքը, փխրեցվածության աստիճանը, խոնավության պահպանման կարողությունը, մոլախոտերի տարածվածությունը, սննդանյութերի հասանելիությունը և մշակման ժամանակացույցը։ Արմավիրի մարզի պայմաններում նման ուսումնասիրությունը առանձնահատուկ կարևորություն ունի, քանի որ տարածաշրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները, ոռոգման հնարավորությունները, տեղումների քանակը և ջերմային ռեժիմը կարող են էապես ազդել աշնանացան ցորենի արտադրողականության վրա։ Հետազոտության ընթացքում տարբեր տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը կարող է գնահատվել բույսերի ծլման և թփակալման ցուցանիշներով, ձմեռումից հետո բույսերի պահպանվածությամբ, բույսերի բարձրությամբ, հասկերի ձևավորմամբ, մեկ հասկում հատիկների քանակով, հատիկների զանգվածով և վերջնական բերքատվությամբ։ Կարևոր է նաև հողի մշակման տեխնոլոգիաների ազդեցության գնահատումը ոչ միայն բերքի քանակական, այլև տնտեսական տեսանկյունից, քանի որ տարբեր մեթոդներ պահանջում են տարբեր քանակի վառելիք, աշխատուժ, ժամանակ և տեխնիկական ռեսուրսներ։ Այդ պատճառով ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել այնպիսի տեխնոլոգիայի ընտրությանը, որը միաժամանակ ապահովում է բարձր և կայուն բերք, նվազեցնում արտադրական ծախսերը և նպաստում հողի բերրիության պահպանմանը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել Արմավիրի մարզի և համանման հողակլիմայական պայմաններ ունեցող այլ տարածաշրջանների տնտեսություններում՝ աշնանացան ցորենի մշակության արդյունավետ համակարգեր ընտրելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հողի ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանության տեսանկյունից, քանի որ հողի չափազանց ինտենսիվ կամ ոչ համապատասխան մշակումը կարող է հանգեցնել կառուցվածքի վատացման, խոնավության կորստի, էրոզիոն գործընթացների ուժեղացման և արտադրողականության նվազման։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ագրոնոմիական, հողագիտական և տնտեսական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե հողի մշակման որ տեխնոլոգիական լուծումներն են առավել նպաստավոր աշնանացան ցորենի կայուն և բարձր բերքատվության ապահովման համար Էջմիածնի տարածաշրջանի պայմաններում։

Economics

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է աշխատուժի միգրացիայի կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում՝ ընդգծելով ինչպես ներգաղթի, այնպես էլ արտագաղթի սոցիալ-տնտեսական, իրավական և ժողովրդագրական հետևանքները։ Հետազոտության մեջ միգրացիան դիտարկվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որը ձևավորվում է աշխատաշուկայի կառուցվածքային խնդիրների, աշխատավարձերի մակարդակի անհամաչափությունների, զբաղվածության սահմանափակ հնարավորությունների և գլոբալ շարժունակության աճող միտումների ազդեցության ներքո։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ աշխատուժի արտահոսքը Հայաստանից հանգեցնում է մարդկային կապիտալի կորուստների, ժողովրդագրական բեռնվածության անհավասարակշռության և տնտեսական աճի ներուժի սահմանափակման, մինչդեռ ներգաղթային հոսքերը կարող են ստեղծել լրացուցիչ ճնշումներ սոցիալական և ինստիտուցիոնալ համակարգերի վրա։ Վերլուծվում են նաև պետական կարգավորման մեխանիզմները՝ ներառյալ աշխատանքային միգրացիայի իրավական կարգավորումը, միջազգային պայմանագրերը, զբաղվածության քաղաքականությունները և վերադարձի խթանման ծրագրերը։ Կարևորվում է նաև սփյուռքի ներուժի ներգրավման քաղաքականությունը՝ որպես աշխատուժի կորուստների մասնակի փոխհատուցման միջոց, ինչպես նաև կրթական և մասնագիտական վերապատրաստման ծրագրերի դերը՝ տեղական աշխատաշուկայի մրցունակության բարձրացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ աշխատուժի միգրացիայի արդյունավետ կարգավորումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ համադրելով տնտեսական զարգացման ռազմավարությունները, սոցիալական քաղաքականությունները և իրավական կարգավորումները՝ երկարաժամկետ կայունության ապահովման նպատակով։

Biology

Բժշկակենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի ժամանակ իմունային պատասխանի մոլեկուլային մեխանիզմների և բորբոքային գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդության ժառանգական նախադրյալները, բնածին իմունային համակարգի գործունեությունը և բորբոքային ռեակցիաների առաջացման ու զարգացման հիմնական կենսաքիմիական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում MEFV գենի, պիրին սպիտակուցի, բորբոքային համալիրների և իմունային ազդանշանային ուղիների դերին հիվանդության ախտածագման գործընթացում։ Վերլուծվում են ցիտոկինների, բորբոքային միջնորդանյութերի, իմունային բջիջների և մոլեկուլային կարգավորիչ գործոնների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Քննարկվում են նաև պարբերական հիվանդության սրացումների և ախտադադարի փուլերում իմունաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները, բորբոքային ակտիվության գնահատման մոտեցումները և մոլեկուլային կենսանիշների ախտորոշիչ նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են իմունային պատասխանի խանգարումների ազդեցությունը հիվանդության ընթացքի, բարդությունների առաջացման և օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում մոլեկուլային հետազոտությունների նշանակությանը հիվանդության ախտածագման առավել խորքային ընկալման, ախտորոշման կատարելագործման և բուժական նոր մոտեցումների գիտական հիմնավորման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իմունաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, բժշկական գենետիկայի, ռևմատոլոգիայի և պարբերական հիվանդության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։