Фосфолипид-фосфолипидные взаимоотношения в субклеточных образованиях гепатоцитов белых крыс при ваготомии

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է սեյսմոլոգիական դիտարկումների կազմակերպման և ստացվող տվյալների մշակման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի սեյսմոլոգիական ցանցի օրինակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դիտակայանների ցանցի կառուցվածքի, դրանց տարածական տեղաբաշխման, գրանցման հնարավորությունների և տեղեկատվության հավաքագրման ու մշակման գործընթացների օպտիմալացման վրա։ Սեյսմոլոգիական դիտարկումների համակարգը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տեխնիկական և տեղեկատվական միջոցների ամբողջություն, որի արդյունավետ աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի երկրաշարժերի գրանցման, դրանց հիմնական պարամետրերի որոշման և տարածաշրջանի սեյսմիկ ակտիվության վերաբերյալ հավաստի տվյալների ստացման համար։ Քննության են առնվում դիտակայանների տեղադրման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով տարածքի սեյսմատեկտոնական առանձնահատկությունները, երկրաբանական պայմանները, սպասվող սեյսմիկ ակտիվությունը և չափումների տարածական ընդգրկվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիտարկման ցանցի խտությանը և կայանների փոխադարձ դասավորությանը, քանի որ դրանցից է կախված սեյսմիկ իրադարձությունների տեղորոշման ճշգրտությունը և թույլ երկրաշարժերի հայտնաբերման հնարավորությունը։ Դիտարկվում են ցանցի այնպիսի կառուցվածքի ձևավորման մեթոդներ, որոնք սահմանափակ տեխնիկական և ֆինանսական ռեսուրսների պայմաններում կարող են ապահովել առավել ամբողջական ու որակյալ տեղեկատվություն։ Ուսումնասիրվում են սեյսմիկ ազդանշանների գրանցման, փոխանցման, պահպանման և նախնական մշակման գործընթացները՝ ուշադրություն դարձնելով չափումների ճշգրտությանը, տվյալների շարունակականությանը և տարբեր դիտակայաններից ստացվող տեղեկատվության համատեղ օգտագործմանը։ Կարևորվում է իրական սեյսմիկ ազդանշանների և տարբեր բնույթի աղմուկների տարբերակման խնդիրը, քանի որ գրանցումների որակը անմիջականորեն ազդում է հետագա հաշվարկների արդյունքների վրա։ Տվյալների մշակման ընթացքում դիտարկվում են սեյսմիկ ալիքների բնութագրական փուլերի առանձնացման, երկրաշարժի օջախի տեղադիրքի, ժամանակի, խորության և էներգետիկ բնութագրերի գնահատման մեթոդները։ Առանձին նշանակություն է տրվում տարբեր կայաններից ստացվող տվյալների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել առանձին չափումների անորոշությունը և բարձրացնել իրադարձությունների պարամետրերի որոշման ճշգրտությունը։ Քննության են առնվում նաև ավտոմատացված մշակման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ մեծ ծավալի թվային գրանցումների արագ վերլուծության և տեղեկատվության միասնական բազաների ձևավորման նպատակով։ Օպտիմալացման խնդիրը ներառում է ինչպես դիտարկման ցանցի կառուցվածքային կատարելագործումը, այնպես էլ տվյալների մշակման ալգորիթմների արդյունավետության բարձրացումը։ Կարևորվում է չափման և հաշվարկային սխալների գնահատումը, քանի որ տարբեր աղբյուրներից առաջացող անորոշությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել համակարգի առավել թույլ օղակները և որոշել դրանց բարելավման առաջնահերթ ուղղությունները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի դիտարկման համակարգի համապատասխանեցումը երկրի բարդ երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքին ու տարբեր շրջաններում սեյսմիկ ակտիվության առանձնահատկություններին։ Դիտակայանների աշխատանքի արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել երկրաշարժերի տարածաժամանակային բաշխումը, առանձնացնել ակտիվ գոտիները և համալրել տարածաշրջանի սեյսմոլոգիական տվյալների բազան։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիտարկումների երկարաժամկետ շարունակականությանը, քանի որ բազմամյա տվյալների համադրումը կարևոր է սեյսմիկ ռեժիմի փոփոխությունների ուսումնասիրության և վիճակագրական օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Մեթոդական մոտեցումները կարող են ներառել մաթեմատիկական և վիճակագրական մոդելավորում, չափանիշների համեմատական գնահատում և համակարգչային հաշվարկներ՝ ցանցի տարբեր կառուցվածքային տարբերակների արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Դիտարկման և տվյալների մշակման միասնական օպտիմալացումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ստացվող տեղեկատվության որակը՝ առանց տեխնիկական միջոցների անհիմն ավելացման։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կարևոր լինել նաև սեյսմիկ վտանգի գնահատման համար անհրաժեշտ սկզբնական տվյալների որակի բարելավման տեսանկյունից, քանի որ երկրաշարժերի պարամետրերի առավել ճշգրիտ որոշումը նպաստում է տարածաշրջանի սեյսմիկ գործընթացների ավելի հիմնավորված ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է սեյսմոլոգիական մոնիթորինգի համակարգերի նախագծման, արդիականացման և շահագործման ընթացքում գիտականորեն հիմնավորված որոշումների ընդունման հնարավորությամբ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել դիտակայանների առավել արդյունավետ տեղաբաշխմանը, տվյալների մշակման արագության և ճշգրտության բարձրացմանը, տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպման կատարելագործմանը և սեյսմոլոգիական դիտարկումների ընդհանուր արդյունավետության բարելավմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սեյսմոլոգիայի, երկրաֆիզիկայի, սեյսմիկ մոնիթորինգի, տվյալների մշակման և երկրաբանական վտանգների գնահատման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման և վերահսկման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ դրանց արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության տնտեսական ու բնապահպանական հիմնախնդիրները, ջրօգտագործման և ջրահեռացման գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրային էկոհամակարգերի վրա տնտեսական գործունեության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային կեղտաջրերի հետևանքով առաջացող աղտոտման տնտեսական հետևանքներին, բնապահպանական վնասի գնահատման մեթոդներին և աղտոտման նվազեցման խթանման միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական հարկերի, վճարների, տնտեսական պատժամիջոցների, արտոնությունների և ֆինանսական խրախուսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքի իրականացմանը, ջրօգտագործողների տնտեսական պատասխանատվության բարձրացմանը, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտում պետական կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմներին։ Կարևորվում են ջրի որակի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, աղտոտման ծավալների գնահատումը, մաքրման տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական հիմնավորումը և բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության որոշումը։ Դիտարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ջրային ավազանների պահպանության խնդիրները, ջրօգտագործման տնտեսական շահերի և բնապահպանական պահանջների հավասարակշռման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի ջրային տնտեսության առանձնահատկությունները, միջազգային բնապահպանական կառավարման փորձը և տնտեսական կարգավորման տարբեր գործիքների կիրառման արդյունքները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պահպանության քաղաքականության կատարելագործման, աղտոտման կանխարգելման տնտեսական խթանների ձևավորման, բնապահպանական ծախսերի արդյունավետ կառավարման և կայուն ջրօգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպան տնտեսագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, էկոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է սուլֆօքսիդային լուծույթներում ակրիլոնիտրիլի միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների և սոլվատացման գործընթացների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ միջավայրում իրականացվող պոլիմերացման գործընթացին և ստացված պոլիմերների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում գտնվում է այն խնդիրը, թե ինչպես են լուծիչի, մոնոմերի և առաջացող պոլիմերային շղթաների միջև փոխազդեցությունները ազդում ռեակցիայի ընթացքի, պոլիմերացման արդյունավետության և վերջնական նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ակրիլոնիտրիլի մոլեկուլների և սուլֆօքսիդային միջավայրի փոխազդեցությունները, սոլվատացման բնույթը, լուծույթի մոլեկուլային կառուցվածքը և այն գործոնները, որոնք կարող են որոշել մոնոմերի ռեակցիոնունակությունն ու պոլիմերացման մեխանիզմը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծիչի ազդեցությանը պոլիմերացման կինետիկայի, շղթաների ձևավորման և պոլիմերային նյութի կառուցվածքի վրա։ Ստացված պոլիմերների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել դրանց մոլեկուլային բնութագրերը, ջերմային և մեխանիկական հատկությունները, լուծելիությունը, խտությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այլ ֆիզիկաքիմիական պարամետրեր։ Նման համապարփակ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել սկզբնական լուծույթի մոլեկուլային մակարդակում տեղի ունեցող գործընթացների և վերջնական պոլիմերի հատկությունների միջև։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր պայմաններում ստացված նյութերի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել պոլիմերացման պայմանների, լուծիչի բնույթի և միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների ազդեցությունը պոլիմերի որակի և կիրառական բնութագրերի վրա։ Արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ պոլիմերացման նոր կամ կատարելագործված տեխնոլոգիաների մշակման, ակրիլոնիտրիլի հիմքով նյութերի հատկությունների նպատակային կառավարման և պոլիմերային արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական և օրգանական քիմիայի մասնագետներին, պոլիմերային քիմիկոսներին, քիմիական տեխնոլոգներին, նյութագիտության ոլորտի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Այս գիրքը ներկայացնում է Պյոտր Առաջինի՝ Ռուսաստանի պատմության ամենաազդեցիկ կայսրերից մեկի կյանքն ու գործունեությունը՝ ընդգծելով նրա իրականացրած լայնածավալ բարեփոխումները և դրանց ազդեցությունը պետության արդիականացման վրա։ Գրքում վերլուծվում է նրա իշխանության ձևավորումը, ներքին քաղաքականության փոփոխությունները, բանակի և նավատորմի ստեղծումը, ինչպես նաև վարչական և սոցիալական համակարգերի վերակազմավորումը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության ընդլայնմանը, եվրոպական երկրների հետ հարաբերություններին և կայսրության նոր միջազգային դիրքի ձևավորմանը։ Ներկայացվում են Պյոտր Առաջինի նախաձեռնած մշակութային և կրթական փոփոխությունները, որոնք նպաստեցին ռուսական հասարակության եվրոպականացման գործընթացին։ Գիրքը համադրում է պատմական փաստերը և վերլուծական մոտեցումը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել նրա գործունեության և Ռուսաստանի պատմության վրա ունեցած երկարաժամկետ ազդեցության մասին։

Pedagogy

Մանկավարժական և ֆիզիկական դաստիարակության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղական հանրակրթական դպրոցներում սովորողների շարժողական պատրաստության կազմակերպման և կատարելագործման մեթոդական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում դպրոցականների ֆիզիկական զարգացման տարիքային առանձնահատկությունները, շարժողական ընդունակությունների ձևավորման օրինաչափությունները և ֆիզիկական դաստիարակության դերը առողջ ապրելակերպի ու շարժողական ակտիվության խթանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուժի, արագության, դիմացկունության, ճկունության և շարժումների համակարգման զարգացմանը նպաստող մանկավարժական մեթոդներին ու վարժությունների ընտրությանը։ Վերլուծվում են գյուղական դպրոցների նյութատեխնիկական պայմանները, մարզական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը ֆիզիկական պատրաստության արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության անհատականացման, սովորողների պատրաստվածության մակարդակի գնահատման, շարժողական կարողությունների վերահսկման և դասերի արդյունավետ պլանավորման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆիզիկական դաստիարակության դասերի, արտադասարանական մարզական միջոցառումների, շարժախաղերի և բնական միջավայրում իրականացվող ֆիզիկական ակտիվության համադրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցիչների մեթոդական պատրաստվածության բարձրացմանը, դպրոցականների մասնակցության խթանմանը, անվտանգ մարզական միջավայրի ապահովմանը և ֆիզիկական դաստիարակության ծրագրերի կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչների, մանկավարժների, մարզական կրթության մասնագետների և գյուղական դպրոցներում ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է բազմավալենտ էմբրիոնային պատվաստանյութի հնարավոր հակաուռուցքային ազդեցության ուսումնասիրությանը և դրա հիմքում ընկած իմունաբանական մեխանիզմների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է այն գաղափարը, որ որոշ պատվաստանյութային մոտեցումներ կարող են ոչ միայն կանխարգելիչ նշանակություն ունենալ, այլև ակտիվացնել օրգանիզմի իմունային համակարգը՝ նպաստելով ուռուցքային բջիջների ճանաչմանը և դրանց դեմ պաշտպանական արձագանքի ձևավորմանը։ Ուշադրության կենտրոնում կարող են գտնվել պատվաստանյութի ազդեցությունը ուռուցքային գործընթացի զարգացման վրա, իմունային պատասխանի փոփոխությունները, հակաուռուցքային ակտիվության հնարավոր մեխանիզմները և բուժական կիրառման հեռանկարները։ Բազմավալենտ մոտեցումը ենթադրում է միաժամանակ տարբեր թիրախների կամ հակածինային բաղադրիչների նկատմամբ իմունային պատասխանի խթանում, ինչը տեսականորեն կարող է ընդլայնել հակաուռուցքային ազդեցության շրջանակը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ուսումնասիրում է օրգանիզմի սեփական պաշտպանական համակարգի ներգրավումը ուռուցքային բջիջների դեմ պայքարում՝ կապելով պատվաստանյութային տեխնոլոգիաները իմունաբանական և ուռուցքաբանական հետազոտությունների հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են դիտարկվել որպես գիտական հիմք հակաուռուցքային իմունոթերապիայի նոր մոտեցումների գնահատման համար, սակայն նման ուսումնասիրությունների արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն տվյալ հետազոտության մեթոդաբանության, փորձարարական պայմանների և կլինիկական ապացույցների մակարդակի համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ուռուցքաբանության, իմունաբանության, կենսաբժշկության և պատվաստանյութերի մշակման ոլորտների մասնագետներին ու հետազոտողներին։