Генетические аспекты периодической болезни у армян

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ բժշկական գրավոր ժառանգության բառապաշարում արաբերենից և պարսկերենից ներթափանցած լեզվական միավորների պատմալեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում XIII դարի բժշկական բնագրերում հանդիպող փոխառյալ բառերի հայտնաբերումը, դասակարգումը, իմաստային բնութագրումը և հայերենի բառային համակարգում դրանց յուրացման առանձնահատկությունների բացահայտումն է։ Քննության են առնվում բժշկությանը, մարդու օրգանիզմին, հիվանդությունների անվանումներին, դեղանյութերին, բուսական և հանքային ծագման նյութերին, բժշկական գործիքներին ու մասնագիտական հասկացություններին վերաբերող բառային միավորները՝ դիտարկելով դրանց ծագումնաբանական և իմաստաբանական զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխառությունների հնչյունական և ձևաբանական հարմարեցմանը, քանի որ օտարալեզու բառերը հայերեն միջավայրում կարող էին ենթարկվել հնչյունական փոփոխությունների, ստանալ հայերենին բնորոշ քերականական ձևեր և մասնակցել նոր բառերի կազմությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու նաև, թե որոշ բառեր հայերեն են անցել անմիջապես արաբերենից կամ պարսկերենից, թե հնարավոր միջնորդ լեզուների միջոցով, ինչպես նաև բացահայտելու տարբեր ծագում ունեցող եզրույթների միջև առկա իմաստային հարաբերությունները։ Բառապաշարային նյութի քննությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս միջնադարյան հայկական բժշկագիտության և Մերձավոր Արևելքի գիտական ավանդույթների փոխազդեցության վերաբերյալ։ Արաբական և պարսկական բժշկական մշակույթի հետ շփումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես բառային փոխառությունների աղբյուր, այլև որպես գիտելիքի փոխանցման ավելի լայն պատմամշակութային գործընթացի բաղադրիչ։ Ձեռագրային տարբերակների համեմատությունը կարող է նպաստել բառերի գրության ձևերի, կիրառության հաճախականության և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած իմաստային փոփոխությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են նաև հայ բժշկական տերմինաբանության պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով տարբերակել բնիկ, փոխառյալ և հետագայում հայերենում վերաիմաստավորված մասնագիտական միավորները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական բառագիտության, ստուգաբանության, ձեռագրագիտության և բժշկության պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայերենի մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման բազմալեզու և մշակութային միջավայրը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է բանկային պարտավորությունների պահուստավորման համակարգի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Վերլուծվում են պարտադիր և կամավոր պահուստավորման մեխանիզմները, դրանց դերը բանկային համակարգի կայունության, իրացվելիության ապահովման և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են կենտրոնական բանկի կարգավորող գործառույթները, պահուստավորման նորմատիվների ազդեցությունը առևտրային բանկերի գործունեության, վարկավորման ծավալների և դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են միջազգային փորձը, բանկային վերահսկողության ժամանակակից մոտեցումները և ֆինանսական համակարգի կայուն զարգացմանն ուղղված բարեփոխումների հնարավորությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բանկային ոլորտի կարգավորման կատարելագործմանը, ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի արդյունավետ զարգացմանը։

Other Subjects

Հրատարակությունը մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի օրացուցային տեղեկատու է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է 2017 թվականին լրացող պատմական, հասարակական, գիտական, գրական, կրթական և մշակութային նշանակություն ունեցող տարեդարձերն ու հիշարժան իրադարձությունները։ Այն նախատեսված է տարվա ընթացքում կարևոր տարեթվերի վերաբերյալ տեղեկատվության որոնումը հեշտացնելու և համապատասխան թեմաներով գրադարանային, կրթական ու մշակութային աշխատանքների կազմակերպմանը նպաստելու համար։ Նյութերը սովորաբար դասավորվում են ժամանակագրական սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ըստ ամիսների և օրերի հետևել նշանավոր գործիչների ծննդյան, գործունեության կամ հիշատակման տարեդարձերին, կարևոր պատմական իրադարձություններին, գիտական ձեռքբերումներին, գրական ու մշակութային կյանքի նշանակալի դրվագներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայ պատմության, գրականության, գիտության և մշակույթի հետ կապված տարեթվերին՝ դրանք ներկայացնելով համաշխարհային պատմության և մշակույթի նշանակալի իրադարձությունների հետ համադրությամբ։ Նման տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկություններից է դրա կիրառական նշանակությունը գրադարանային աշխատանքի համար, քանի որ ընդգրկված տվյալները կարող են հիմք ծառայել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, հանդիպումների, ընթերցումների, դասախոսությունների և այլ տեղեկատվական ու կրթական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Մատենագիտական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս հիշարժան տարեթվերը կապել համապատասխան գրականության և տեղեկատվական աղբյուրների հետ՝ նպաստելով յուրաքանչյուր թեմայի առավել ամբողջական ներկայացմանը։ Հրատարակությունն օգտակար գործիք է նաև ուսուցիչների և կրթության ոլորտի աշխատողների համար, որոնք կարող են տարվա ընթացքում նախատեսվող միջոցառումների պլանավորման ժամանակ ընտրել պատմական, գրական, գիտական կամ մշակութային նշանակություն ունեցող թեմաներ։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում հասարակական և մշակութային հիշողության շրջանակում կարևորվող անձանց, իրադարձությունների և տարեդարձերի մասին։ Տարբեր բնագավառների նյութերի համատեղ ներկայացումը նպաստում է պատմության, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի միջև կապերի բացահայտմանը և ընթերցողների ընդհանուր ճանաչողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը։ Տեղեկատուն կարող է օգտագործվել նաև որպես ժամանակագրական և մատենագիտական օժանդակ աղբյուր՝ կոնկրետ տարեթվերի կամ գործիչների վերաբերյալ նախնական տեղեկություններ որոնելիս։ Այն կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային տեղեկատվական ծառայությունների, մշակութային ծրագրերի և կրթադաստիարակչական գործունեության կազմակերպման տեսանկյունից՝ նպաստելով հիշարժան իրադարձությունների համակարգված լուսաբանմանը և պատմամշակութային ժառանգության հանրայնացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, ուսանողների, հետազոտողների և պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենի մասնագիտական կողմնորոշման դասընթացում միջմշակութային հեռահաղորդակցական կարողությունների ձևավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մասնագիտական հաղորդակցության մեջ օտար լեզվի իմացության, մշակութային տարբերությունների ըմբռնման և տարբեր մշակութային միջավայրերում արդյունավետ փոխգործակցելու կարողությունների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների այնպիսի կարողությունների զարգացմանը, որոնք անհրաժեշտ են տարբեր մշակութային պատկանելություն ունեցող մարդկանց հետ մասնագիտական շփումների, համագործակցության և տեղեկատվության փոխանակման ընթացքում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են միջմշակութային հաղորդակցության հիմնական հասկացությունները, հաղորդակցական խոչընդոտները, մշակութային կարծրատիպերը, տարբեր արժեքային համակարգերի և հաղորդակցական նորմերի ազդեցությունը լեզվական փոխգործակցության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անգլերենի մասնագիտական կողմնորոշման դասընթացի բովանդակության ընտրությանը, ուսուցման մեթոդներին և այնպիսի առաջադրանքների մշակմանը, որոնք միաժամանակ զարգացնում են լեզվական, մասնագիտական և միջմշակութային կարողությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել դերային խաղերի, իրավիճակային առաջադրանքների, նախագծային աշխատանքի, մասնագիտական երկխոսությունների, իրական հաղորդակցական նյութերի և մշակութային համատեքստ ունեցող ուսումնական վարժությունների կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սովորողների՝ տարբեր մշակութային միջավայրերում հաղորդակցական վարքագիծը ճիշտ ընկալելու, սեփական մտքերը համապատասխան ձևով արտահայտելու և հնարավոր թյուրըմբռնումները հաղթահարելու կարողության զարգացումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են մշակվել նաև միջմշակութային հաղորդակցական կարողությունների գնահատման չափանիշներ և մակարդակներ՝ ուսուցման արդյունքների արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել անգլերենի մասնագիտական ուսուցման բովանդակության կատարելագործմանը և սովորողների մասնագիտական շարժունակության ու միջազգային հաղորդակցության պատրաստվածության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել օտար լեզուների ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, լեզվաբաններին, միջմշակութային հաղորդակցության մասնագետներին, կրթության հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Economics

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկությունների կոոպերացման (համագործակցության) և նորամուծությունների կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով արտադրական կապերի խորացման, տեխնոլոգիական արդիականացման և մրցունակության բարձրացման փոխկապակցված գործընթացները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել արդյունաբերական հատվածի ներկայիս կառուցվածքը, բացահայտել ձեռնարկությունների միջև համագործակցության սահմանափակումները և գնահատել նորարարությունների ներդրման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են արտադրական կոոպերացման ձևերը՝ ներառյալ արդյունաբերական կլաստերները, ենթակապալային հարաբերությունները, համատեղ արտադրական նախագծերը և տեխնոլոգիական գործընկերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրողականության և շուկայի ընդլայնման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորամուծությունների կիրառման գործընթացին՝ տեխնոլոգիական վերազինում, գիտահետազոտական և փորձարարական մշակումների (R&D) ներդրում, թվային տեխնոլոգիաների ինտեգրում և արտադրական գործընթացների ավտոմատացում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ֆինանսավորման խնդիրները, պետական աջակցության մեխանիզմները և ինովացիոն միջավայրի ձևավորման ինստիտուցիոնալ պայմանները։ Միաժամանակ վերլուծվում է միջազգային փորձը արդյունաբերական համագործակցության և նորարարական զարգացման ոլորտում՝ ընդգծելով դրա կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է արդյունաբերական տնտեսագիտության և ինովացիոն քաղաքականության ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ արդյունաբերական ձեռնարկությունների արդյունավետ համագործակցության և տեխնոլոգիական զարգացման խթանմանը։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանային ոլորտում աշխատողների մասնագիտական գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների շարունակական զարգացման կազմակերպման սկզբունքների ու մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ ազգային գրադարանի գործունեության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում մասնագիտական շարունակական զարգացումը դիտարկվում է որպես աշխատակիցների որակավորման պահպանման և բարձրացման համակարգված գործընթաց, որը հատկապես կարևոր է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ զարգացման, գրադարանային ծառայությունների թվայնացման և օգտվողների պահանջների փոփոխության պայմաններում։ Քննվում են մասնագիտական վերապատրաստման, ինքնակրթության, փորձի փոխանակման, սեմինարների, դասընթացների, աշխատաժողովների և մասնագիտական համագործակցության հնարավորությունները՝ որպես գրադարանավարների կարողությունների զարգացման փոխլրացնող ձևեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն նոր գիտելիքներին և հմտություններին, որոնք անհրաժեշտ են ժամանակակից գրադարանային գործունեության համար՝ թվային տեղեկատվական ռեսուրսների կառավարում, էլեկտրոնային շտեմարանների օգտագործում, թվայնացված հավաքածուների կազմակերպում, տեղեկատվական որոնում, մատենագիտական սպասարկում և օգտվողների հետ արդյունավետ հաղորդակցություն։ Կարևորվում է աշխատակիցների մասնագիտական կարիքների պարբերական գնահատումը, քանի որ շարունակական զարգացման ծրագրերի արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է դրանց համապատասխանությամբ իրական աշխատանքային խնդիրներին և տարբեր մասնագիտական խմբերի պահանջներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կազմակերպության ղեկավարության դերի ուսումնասիրությունը՝ մասնագիտական զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների, մոտիվացիոն միջավայրի և գիտելիքի փոխանակման մշակույթի ձևավորման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են նաև նոր աշխատակիցների մասնագիտական հարմարվողականության, փորձառու մասնագետների գիտելիքների փոխանցման և տարբեր սերունդների աշխատակիցների համագործակցության հնարավորությունները։ Ազգային գրադարանի առանձնահատուկ կարգավիճակը հնարավորություն է տալիս շարունակական մասնագիտական զարգացումը դիտարկել ոչ միայն մեկ կազմակերպության ներքին կառավարման խնդիր, այլև գրադարանային ոլորտում մասնագիտական փորձի տարածման և մեթոդական աջակցության կարևոր բաղադրիչ։ Առանձին նշանակություն ունի միջազգային մասնագիտական փորձի ուսումնասիրությունը, նոր գրադարանային չափորոշիչներին ու տեխնոլոգիական փոփոխություններին ծանոթացումը և համապատասխան մոտեցումների տեղայնացման հնարավորությունների գնահատումը։ Քննվում են նաև իրականացվող վերապատրաստումների արդյունքների գնահատման մեխանիզմները՝ պարզելու համար, թե ձեռք բերված գիտելիքներն ու հմտությունները որքանով են կիրառվում առօրյա աշխատանքում և նպաստում ծառայությունների որակի բարձրացմանը։ Աշխատությունը մասնագիտական շարունակական զարգացումը ներկայացնում է որպես երկարաժամկետ և շարունակական գործընթաց, որը փոխկապակցված է կազմակերպության ռազմավարական նպատակների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և գրադարանային ծառայությունների արդիականացման հետ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանագիտության և մշակութային հաստատությունների կառավարման համար՝ նպաստելով այնպիսի կազմակերպական միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ մասնագետների գիտելիքների պարբերական թարմացումը դառնում է գրադարանի կայուն զարգացման կարևոր նախապայման։